Ας είμαστε ειλικρινείς: πόσες φορές έχεις ξεκινήσει ένα διατροφικό πλάνο που υπόσχεται θαύματα, μόνο και μόνο για να καταλήξεις να κοιτάς με απόγνωση ένα άδειο κουτί πίτσα τρεις εβδομάδες μετά; Αν νιώθεις ότι «φταις εσύ» ή ότι «δεν έχεις πειθαρχία», ήρθε η ώρα να αλλάξεις οπτική. Η επιστήμη πλέον το λέει ξεκάθαρα: το concept «one size fits all» στη διατροφή είναι τόσο ξεπερασμένο όσο και τα low-fat trends των 90s.
Η προσωποποιημένη διατροφή (personalized nutrition) είναι το νέο talk of the town, και όχι, δεν είναι απλώς ένα trend. Είναι η μετάβαση από τις γενικές οδηγίες τύπου «φάε λιγότερο, τρέξε περισσότερο», σε ένα high-tech κυνήγι θησαυρού όπου ο θησαυρός είναι το δικό σου, μοναδικό DNA.
Το λάθος δεν είναι στη θέλησή σου, αλλά στο «μοντέλο»
Η αποτυχία των περισσότερων προγραμμάτων δεν οφείλεται στην έλλειψη αυτολέγχου. Το πρόβλημα είναι ότι τα περισσότερα πλάνα βασίζονται σε γενικούς μέσους όρους. Όμως, ο δικός σου μεταβολισμός, οι ορμόνες σου και ο τρόπος που αντιδράς στο στρες είναι τόσο μοναδικά όσο και το δακτυλικό σου αποτύπωμα.
Μια δίαιτα που «στεγνώνει» τον έναν, μπορεί να αφήνει τον άλλον με μηδέν ενέργεια και τρομερές λιγούρες. Όταν το πρόγραμμα είναι μη ρεαλιστικό ή υπερβολικά περιοριστικό, το σώμα (και το μυαλό) επαναστατεί. Αποτέλεσμα; Ο κλασικός κύκλος «χάνω-παίρνω κιλά» και ένα μόνιμο αίσθημα απογοήτευσης.
DNA: Το δικό σου manual οδηγιών
«Η διατροφογενετική έχει αλλάξει το παιχνίδι», εξηγεί η βιολόγος κ. Δήμητρα Τσακίρη. Φαντάσου το DNA σου σαν τη «βάση» σου. Κάποιες μικρές γονιδιακές παραλλαγές καθορίζουν αν μεταβολίζεις γρήγορα τους υδατάνθρακες, πόσο ευαίσθητος είσαι στην ινσουλίνη ή αν το σώμα σου έχει την τάση να αποθηκεύει λίπος στην παραμικρή “παρασπονδία”.
Υπάρχουν μάλιστα γονίδια που συνδέονται με το συναισθηματικό φαγητό και το αίσθημα της επιβράβευσης. «Ορισμένες παραλλαγές μάς δείχνουν γιατί κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται περισσότερο να σταματήσουν το φαγητό ή γιατί έχουν τάση προς την υπερφαγία», προσθέτει η κ. Τσακίρη. Ακόμα και οι δυσανεξίες, όπως αυτή στη λακτόζη, είναι γραμμένες στο γονιδίωμά σου. Το να γνωρίζεις το βιολογικό σου προφίλ σημαίνει ότι σταματάς να μαντεύεις και αρχίζεις να στοχεύεις.
Μικροβίωμα: Οι «ξένοι» που τρώνε μαζί σου
Μέσα στο έντερό σου ζει ένα ολόκληρο σύμπαν από τρισεκατομμύρια μικροοργανισμούς. Αυτό είναι το εντερικό μικροβίωμα. «Παρότι δεν τους βλέπουμε, παίζουν τεράστιο ρόλο — έως και το 90% των παθήσεων μπορεί να σχετίζεται με διαταραχές του», αναφέρει ο Ιατρός – Βιοπαθολόγος κ. Βασίλειος Σιδερής.
Αυτό το οικοσύστημα επηρεάζει τα πάντα: από το πόσο δυνατό είναι το ανοσοποιητικό σου μέχρι τη διάθεσή σου (ναι, το έντερο μιλάει απευθείας στον εγκέφαλο!). Το εντυπωσιακό είναι ότι το μικροβίωμα δεν είναι στατικό. Αλλάζει με τα αντιβιοτικά, το στρες, αλλά κυρίως με το τι βάζεις στο πιάτο σου.
Η μεγάλη ποικιλία μικροοργανισμών συνδέεται με καλύτερη υγεία και ευκολότερη διαχείριση βάρους. Τα άτομα με παχυσαρκία συχνά έχουν «φτωχό» μικροβίωμα, γεγονός που επηρεάζει τον τρόπο που καίνε ενέργεια.
Mindful eating: Γιατί το κεφάλι δίνει τις εντολές
Ακόμα κι αν έχεις το τέλειο, επιστημονικά σχεδιασμένο πλάνο, αν αυτό δεν χωράει στη ζωή σου, θα αποτύχει. «Οι επιλογές μας επηρεάζονται από το άγχος, τις συνήθειες και το social circle μας», τονίζει η κ. Αιμιλία Βασιλοπούλου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Διεθνές Πανεπιστήμιο Ελλάδος.
Η λύση; Η συμπεριφορική επιστήμη. Πρέπει να μάθεις να ακούς το σώμα σου (mindful eating) και να χτίζεις δεξιότητες αυτορρύθμισης. Μια διατροφή πρέπει να είναι εφαρμόσιμη στην πράξη, όχι μόνο στα χαρτιά. Αν δεν ταιριάζει με το lifestyle σου, απλά δεν θα κρατήσει.
Η διατροφή του μέλλοντος είναι εδώ
«Η προσωποποιημένη διατροφή δεν είναι απλώς μια τάση, είναι μια θεμελιώδης αλλαγή», επισημαίνει ο κ. Αναστάσιος Παπαλαζάρου, Διδάκτωρ του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου.
Συνδυάζοντας τα δεδομένα από το DNA σου, το μικροβίωμά σου και τις καθημερινές σου συνήθειες, οι ειδικοί μπορούν πλέον να φτιάξουν ένα «ψηφιακό προφίλ υγείας» μόνο για σένα. Το μέλλον δεν είναι η «τέλεια δίαιτα», αλλά η δική σου δίαιτα. Αυτή που σέβεται τη βιολογία σου, ενισχύει την υγεία σου και, επιτέλους, σε κάνει να νιώθεις καλά με τον εαυτό σου.
