Σε συνθήκες έντονης ζέστης βρίσκεται η χώρα, με τη θερμοκρασία να φτάνει την Τρίτη 21 και την Τετάρτη 22 Ιουλίου κατά τόπους τους 40 με 41 βαθμούς Κελσίου. Οι υψηλές θερμοκρασίες, σε συνδυασμό με την υγρασία, την άπνοια και την παρατεταμένη έκθεση στον ήλιο, αυξάνουν τον κίνδυνο θερμικής εξάντλησης και θερμοπληξίας.
Το υπουργείο Υγείας εξέδωσε αναλυτικές οδηγίες για την προστασία των πολιτών, ενώ η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία εφιστά ιδιαίτερη προσοχή στους ηλικιωμένους, στα παιδιά και στους ανθρώπους με χρόνια καρδιαγγειακά ή αναπνευστικά νοσήματα. Παράλληλα, το υπουργείο Εργασίας υπενθυμίζει στους εργοδότες την υποχρέωσή τους να λαμβάνουν μέτρα για την προστασία όσων εργάζονται σε συνθήκες υψηλής θερμοκρασίας.
Τι συμβαίνει στον οργανισμό όταν ανεβαίνει η θερμοκρασία
Για να λειτουργήσει σωστά, το ανθρώπινο σώμα πρέπει να διατηρεί σταθερή την εσωτερική θερμοκρασία του. Όταν ζεσταίνεται, επιχειρεί να αποβάλει την επιπλέον θερμότητα κυρίως μέσω της εφίδρωσης. Σε περιόδους καύσωνα, ωστόσο, ο φυσικός αυτός μηχανισμός μπορεί να μην επαρκεί. Η υψηλή υγρασία δυσκολεύει την εξάτμιση του ιδρώτα, ενώ η άπνοια, η έντονη σωματική δραστηριότητα και η ανεπαρκής πρόσληψη υγρών επιβαρύνουν ακόμη περισσότερο τον οργανισμό. Η άνοδος της θερμοκρασίας του σώματος μπορεί να καταπονήσει την καρδιά και τους νεφρούς και, στις σοβαρότερες περιπτώσεις, να προκαλέσει βλάβες στον εγκέφαλο και σε άλλα ζωτικά όργανα.
Θερμική εξάντληση: Τα συμπτώματα που προηγούνται
Η θερμική εξάντληση προκαλείται κυρίως από την απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών. Τα πρώτα συμπτώματα μπορεί να είναι έντονη αδυναμία, κόπωση, πονοκέφαλος, ζάλη, δίψα, ναυτία, μυϊκές κράμπες και τάση για λιποθυμία. Συχνά παρατηρούνται επίσης έντονη εφίδρωση, πτώση της αρτηριακής πίεσης, ταχυκαρδία και γρήγορη αναπνοή. Το δέρμα μπορεί να είναι ωχρό, δροσερό και υγρό. Σε αυτή την περίπτωση, το άτομο πρέπει να σταματήσει αμέσως κάθε δραστηριότητα και να μεταφερθεί σε σκιερό, δροσερό ή κλιματιζόμενο χώρο. Χρειάζεται να ξαπλώσει, να αφαιρέσει τα περιττά ρούχα και να αρχίσει η σταδιακή ψύξη του σώματος με δροσερό νερό, υγρά επιθέματα ή ανεμιστήρα. Εφόσον έχει πλήρη συνείδηση και μπορεί να καταπιεί χωρίς δυσκολία, μπορεί να πιει δροσερό νερό σε μικρές γουλιές. Εάν τα συμπτώματα δεν υποχωρούν ή η κατάσταση επιδεινώνεται, απαιτείται ιατρική βοήθεια. Η θερμική εξάντληση μπορεί να εξελιχθεί σε θερμοπληξία, ιδιαίτερα όταν η έκθεση στη ζέστη συνεχίζεται.
Πότε υπάρχει υποψία θερμοπληξίας
Η θερμοπληξία αποτελεί επείγουσα και δυνητικά θανατηφόρα κατάσταση. Συνδέεται με πολύ υψηλή θερμοκρασία σώματος, συνήθως γύρω ή πάνω από τους 40 βαθμούς, και με διαταραχή της λειτουργίας του εγκεφάλου. Σύγχυση, αποπροσανατολισμός, παράξενη συμπεριφορά, παραλήρημα, δυσκολία στην ομιλία ή στον συντονισμό των κινήσεων, σπασμοί και απώλεια συνείδησης αποτελούν σοβαρά προειδοποιητικά σημάδια. Μπορεί επίσης να εμφανιστούν ταχύπνοια, πολύ γρήγορος καρδιακός ρυθμός και θερμό, κόκκινο δέρμα. Το υπουργείο Υγείας περιλαμβάνει στα χαρακτηριστικά συμπτώματα το ξηρό δέρμα χωρίς εφίδρωση. Ωστόσο, η εφίδρωση δεν αποκλείει τη θερμοπληξία, ειδικά όταν το επεισόδιο ακολουθεί έντονη άσκηση ή σωματική εργασία. Η κατάσταση της συνείδησης αποτελεί καθοριστικό στοιχείο και κάθε σύγχυση ή απώλεια επαφής σε άνθρωπο που έχει εκτεθεί σε υψηλή θερμοκρασία πρέπει να αντιμετωπίζεται ως επείγον περιστατικό.
Τι κάνουμε μέχρι να φτάσει η βοήθεια
Σε περίπτωση υποψίας θερμοπληξίας καλούμε αμέσως το 112 ή το 166 και αρχίζουμε την ψύξη του σώματος χωρίς να περιμένουμε το ασθενοφόρο. Μεταφέρουμε το άτομο σε κλιματιζόμενο ή σκιερό χώρο, αφαιρούμε τα περιττά ρούχα και βρέχουμε το σώμα του με δροσερό νερό. Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε δροσερό ντους, ψεκασμό με νερό και ανεμιστήρα ή, εφόσον είναι πρακτικά εφικτό και ασφαλές, εμβάπτιση σε κρύο νερό. Δροσερά επιθέματα ή παγοκύστες τυλιγμένες σε ύφασμα μπορούν να τοποθετηθούν στον λαιμό, στις μασχάλες και στη βουβωνική χώρα. Το άτομο δεν πρέπει να μείνει μόνο του. Εάν έχει σύγχυση, μειωμένο επίπεδο συνείδησης, σπασμούς ή δυσκολία στην κατάποση, δεν του δίνουμε νερό, φαγητό ή φάρμακα από το στόμα. Αν χάσει τις αισθήσεις του αλλά αναπνέει, το τοποθετούμε σε θέση ανάνηψης και παρακολουθούμε την αναπνοή του μέχρι να φτάσει ιατρική βοήθεια.
Ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο
Μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι, τα βρέφη, τα μικρά παιδιά, οι έγκυες και οι θηλάζουσες γυναίκες, καθώς και τα άτομα με παχυσαρκία. Στις ευάλωτες ομάδες ανήκουν επίσης όσοι πάσχουν από καρδιαγγειακά νοσήματα, υπέρταση, σακχαρώδη διαβήτη, πνευμονοπάθειες, νεφρική ή ηπατική νόσο, αιμοσφαιρινοπάθειες, ψυχικές διαταραχές ή άνοια.
Αυξημένη προσοχή χρειάζονται και οι άνθρωποι που παρουσιάζουν πυρετό, διάρροια ή εμέτους, καθώς κινδυνεύουν περισσότερο από αφυδάτωση. Το ίδιο ισχύει για όσους εργάζονται ή αθλούνται σε εξωτερικούς χώρους, καταναλώνουν αλκοόλ ή δεν πίνουν αρκετά υγρά. Ορισμένα φάρμακα, όπως τα διουρητικά, τα αντιχολινεργικά, ορισμένα ψυχοφάρμακα και ορμονικά σκευάσματα, μπορεί να επηρεάσουν την ενυδάτωση ή τη δυνατότητα του οργανισμού να ρυθμίζει τη θερμοκρασία του. Οι ασθενείς δεν πρέπει να διακόπτουν την αγωγή ή να αλλάζουν μόνοι τους τη δοσολογία. Η επικοινωνία με τον θεράποντα γιατρό είναι απαραίτητη όταν χρειάζονται ειδικές οδηγίες για τις ημέρες του καύσωνα.
Τι πρέπει να προσέχουν οι ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα
Η Ελληνική Πνευμονολογική Εταιρεία επισημαίνει ότι οι ασθενείς με άσθμα, χρόνια αποφρακτική πνευμονοπάθεια και άλλα χρόνια αναπνευστικά νοσήματα διατρέχουν επιπλέον κίνδυνο όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει σημαντικά. Οι ασθενείς πρέπει να λαμβάνουν κανονικά την καθημερινή αγωγή τους και να ακολουθούν τις οδηγίες του πνευμονολόγου τους. Χρειάζεται, επίσης, να γνωρίζουν πώς θα αντιδράσουν εάν εμφανίσουν δύσπνοια, επίμονο βήχα, συριγμό ή αισθητή επιδείνωση των συνηθισμένων συμπτωμάτων τους. Η παραμονή σε κλιματιζόμενο χώρο και ο περιορισμός των άσκοπων μετακινήσεων αποτελούν βασικά μέτρα προστασίας.
Πώς προστατευόμαστε τις πιο ζεστές ώρες
Από τις 11:00 έως τις 17:00 πρέπει να περιορίζονται η έκθεση στον ήλιο, η άσκηση, οι μεγάλες διαδρομές με τα πόδια και η βαριά σωματική δραστηριότητα. Όσοι χρειάζεται να μετακινηθούν καλό είναι να φορούν ελαφρά, άνετα και ανοιχτόχρωμα ρούχα, καπέλο και γυαλιά ηλίου. Η πρόσληψη νερού πρέπει να γίνεται τακτικά, πριν εμφανιστεί έντονη δίψα. Το αλκοόλ, τα βαριά γεύματα και οι πολύ λιπαρές τροφές επιβαρύνουν τον οργανισμό, γι’ αυτό προτιμώνται μικρά και ελαφρά γεύματα, φρούτα και λαχανικά. Τα δροσερά ή χλιαρά ντους βοηθούν στη μείωση της θερμικής επιβάρυνσης, ενώ η πρόσθετη κατανάλωση αλατιού πρέπει να γίνεται μόνο κατόπιν ιατρικής συμβουλής. Ιδιαίτερη μέριμνα απαιτείται για τους ηλικιωμένους που ζουν μόνοι. Η καθημερινή επικοινωνία πρέπει να συνοδεύεται από έλεγχο της κατάστασής τους: εάν ο χώρος παραμένει δροσερός, εάν πίνουν νερό, λαμβάνουν σωστά την αγωγή τους και έχουν εμφανίσει αδυναμία, ζάλη, υπνηλία ή σύγχυση.
Τι προβλέπεται για την εργασία σε συνθήκες καύσωνα
Το υπουργείο Εργασίας υπενθυμίζει ότι οι εργοδότες οφείλουν να λαμβάνουν τα κατάλληλα τεχνικά και οργανωτικά μέτρα για την πρόληψη της θερμικής καταπόνησης. Σε αυτά περιλαμβάνονται η οργάνωση συχνότερων διαλειμμάτων, η μεταφορά των απαιτητικών εργασιών σε ώρες χαμηλότερης θερμοκρασίας, η παροχή δροσερού πόσιμου νερού και η εξασφάλιση σκιερού, επαρκώς αεριζόμενου ή κλιματιζόμενου χώρου ανάπαυσης. Όταν οι συνθήκες γίνονται επικίνδυνες, προβλέπεται κατά περίπτωση μείωση ή παύση της απασχόλησης, ιδιαίτερα σε εξωτερικές εργασίες όπως τα τεχνικά έργα, οι οικοδομές και οι διανομές. Η ανακοίνωση του υπουργείου δεν καθιερώνει γενική υποχρεωτική διακοπή της εργασίας σε συγκεκριμένες περιοχές και ώρες. Υπενθυμίζει, όμως, ότι η προστασία των εργαζομένων αποτελεί υποχρέωση του εργοδότη και ότι η εφαρμογή των μέτρων ελέγχεται από τους Επιθεωρητές Ασφάλειας και Υγείας στην Εργασία.
