Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι μία από τις λίγες περιπτώσεις στη σύγχρονη ιατρική όπου η πρόληψη μπορεί να αγγίξει το 100%. Είναι μια νόσος που, αν εντοπιστεί έγκαιρα, όχι μόνο αντιμετωπίζεται, αλλά μπορεί να εξαλειφθεί πλήρως.
Τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά: Τις τελευταίες δεκαετίες, χάρη στο τεστ Παπανικολάου και τον έλεγχο για τον ιό των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV), η θνησιμότητα έχει μειωθεί κατά περισσότερο από 50%. Ωστόσο, το στοίχημα δεν έχει κερδηθεί ακόμα. Πολλές γυναίκες εξακολουθούν να διαγιγνώσκονται σε προχωρημένο στάδιο, κυρίως επειδή αμελούν τον τακτικό τους έλεγχο.
Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης σε αριθμούς
Όταν ο καρκίνος εντοπίζεται σε αρχικό στάδιο, το ποσοστό επιβίωσης ξεπερνά το 90%. Αντίθετα, αν η διάγνωση γίνει όταν υπάρχουν μεταστάσεις, το ποσοστό αυτό πέφτει δραματικά στο 20%. Το κλειδί, λοιπόν, βρίσκεται στη συνέπεια. Σύμφωνα με τα τελευταία δεδομένα, οι μισές γυναίκες που νοσούν είναι εκείνες που είτε δεν είχαν εξεταστεί ποτέ, είτε δεν ακολουθούσαν τις οδηγίες για τακτικό έλεγχο.
Οι νέες οδηγίες: Τι αλλάζει από τα 30 έως τα 65
Πρόσφατα, το υπουργείο Υγείας των ΗΠΑ εξέδωσε νέες κατευθυντήριες οδηγίες (δημοσιευμένες στο έγκριτο περιοδικό JAMA*), τις οποίες συνοψίζουν η Καθηγήτρια Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο Καθηγητής Θάνος Δημόπουλος.
Για τις γυναίκες ηλικίας 30 έως 65 ετών που ανήκουν στον γενικό πληθυσμό (χωρίς ιδιαίτερους παράγοντες κινδύνου), η προτιμώμενη μέθοδος πλέον είναι:
· Έλεγχος για τον ιό HPV (hrHPV) κάθε 5 χρόνια. Το κλασικό Τεστ Παπανικολάου παραμένει μια αξιόπιστη εναλλακτική, είτε μόνο του είτε σε συνδυασμό με το HPV τεστ, ανάλογα με τη διαθεσιμότητα και τις οδηγίες του γιατρού σας.
Η επανάσταση του self-sampling
Η πιο σημαντική καινοτομία που φέρνουν οι νέες οδηγίες είναι η δυνατότητα αυτοληψίας δείγματος (self-sampling). Πρόκειται για μια αλλαγή που αναμένεται να σώσει χιλιάδες ζωές, καταρρίπτοντας τα εμπόδια που κρατούσαν τις γυναίκες μακριά από τον προληπτικό έλεγχο.
Πώς λειτουργεί; Πλέον, οι γυναίκες μπορούν να συλλέξουν μόνες τους το κολπικό δείγμα χρησιμοποιώντας ειδικά εγκεκριμένα κιτ. Η διαδικασία μπορεί να γίνει:
- Στον ιδιωτικό χώρο του ιατρείου.
- Στην άνεση του σπιτιού τους, με αποστολή του δείγματος στο εργαστήριο.
Γιατί είναι σημαντικό; Επιστημονικές μελέτες επιβεβαιώνουν ότι η αυτοληψία είναι εξίσου αξιόπιστη με τη λήψη από γιατρό. Με αυτόν τον τρόπο, εξαλείφεται η αμηχανία, ο φόβος της εξέτασης, η έλλειψη χρόνου ή η δυσκολία πρόσβασης σε ιατρικές δομές, ειδικά για γυναίκες που ζουν σε απομακρυσμένες περιοχές.
Πλήρης κάλυψη χωρίς οικονομική επιβάρυνση
Ένα ακόμα σπουδαίο βήμα είναι η διασφάλιση της πρόσβασης για όλες τις γυναίκες. Οι νέες οδηγίες ορίζουν ότι οι ασφαλιστικοί φορείς οφείλουν να καλύπτουν όχι μόνο τον αρχικό έλεγχο, αλλά και κάθε συμπληρωματική εξέταση που μπορεί να χρειαστεί (όπως βιοψία ή κολποσκόπηση), ώστε η διαγνωστική διαδικασία να ολοκληρώνεται χωρίς καμία οικονομική επιβάρυνση για τη γυναίκα.
Οι παραπάνω οδηγίες αφορούν γυναίκες μέσου κινδύνου. Γυναίκες με βεβαρυμμένο ιστορικό, ανοσοκαταστολή ή προηγούμενες σοβαρές αλλοιώσεις θα πρέπει να ακολουθούν το εξατομικευμένο πρόγραμμα που ορίζει ο θεράπων ιατρός τους.
Η δύναμη της πρόληψης είναι στο χέρι κάθε γυναίκας
Η εισαγωγή της αυτοληψίας και η διεύρυνση των επιλογών ελέγχου είναι μια νίκη για τη γυναικεία υγεία. Μας δίνει τον έλεγχο του σώματός μας, μειώνει τις ανισότητες και μας φέρνει πιο κοντά σε έναν κόσμο χωρίς καρκίνο του τραχήλου της μήτρας.
Μήπως ήρθε η ώρα να προγραμματίσετε το δικό σας ραντεβού ή να ενημερωθείτε για το τεστ αυτοληψίας;
