Τσουγκρίζουμε τα ποτήρια μας για να ευχηθούμε καλή χρονιά. Ένα κρασί στο τραπέζι, ένα ποτό στην έξοδο, ένα ακόμα για το «καλό», θεωρούνται αυτονόητα. Πότε όμως το «φυσιολογικό» ξεφεύγει από τα όρια της ασφαλούς κατανάλωσης;
Οι περισσότερες από εμάς δεν θα σκεφτούμε ότι το κρασί, τα κοκτέιλς, το τσιπουράκι με την παρέα μπορεί να αποτελεί πρόβλημα. Και συνήθως δεν είναι. Όμως ακριβώς επειδή το αλκοόλ κοινωνικά επιτρέπεται και σχεδόν ενθαρρύνεται τις ημέρες αυτές, τα όρια αρχίζουν εύκολα να θολώνουν. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπενθυμίζει ότι το αλκοόλ είναι «ψυχοδραστική και τοξική ουσία με δυνατότητα εξάρτησης» και ότι η επιβλαβής χρήση του ευθύνεται για περίπου 2,6 εκατομμύρια θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο. Και προφανώς το θέμα δεν αφορά την κοινωνική κατανάλωση αλκοόλ, αλλά τη στιγμή που το «λίγο παραπάνω» παύει να είναι περιστασιακό και αρχίζει να γίνεται μοτίβο καθημερινότητας.
Γιατί στις γιορτές πίνουμε περισσότερο
Οι λόγοι γι’ αυτό δεν είναι -πάντα- μόνο κοινωνικοί. Για πολλούς, οι γιορτές συνοδεύονται από στρες, συναισθηματική φόρτιση, οικογενειακές εντάσεις, μοναξιά, αλλά και από ανάγκη εκτόνωσης. Το αλκοόλ λειτουργεί συχνά ως γρήγορο αγχολυτικό και ως μέσο αποφόρτισης. Ακριβώς αυτό υπογραμμίζει ο αμερικανικός φορέας National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism (NIAAA), επισημαίνοντας πως όταν το αλκοόλ χρησιμοποιείται για τη ρύθμιση του άγχους και της διάθεσης, αυξάνεται σημαντικά ο κίνδυνος υπερκατανάλωσης και ανάπτυξης προβληματικής σχέσης με το ποτό.
Πότε η κατανάλωση αρχίζει να μας ανησυχεί
Δεν υπάρχει ένα απόλυτο όριο που να ισχύει για όλους. Υπάρχουν όμως σημάδια που δείχνουν ότι το αλκοόλ αρχίζει να καταλαμβάνει μεγαλύτερο χώρο απ’ όσο θα θέλαμε στην καθημερινότητά μας.
Τα πιο συχνά προειδοποιητικά σημάδια είναι, σύμφωνα με τους ειδικούς, τα παρακάτω:
• πίνουμε πιο συχνά ή σε μεγαλύτερες ποσότητες απ’ όσο έχουμε σκοπό
• χρησιμοποιούμε το αλκοόλ για να ηρεμήσουμε ή να «ξεφύγουμε»
• νιώθουμε ενοχές μετά την κατανάλωση
• έχουμε ανάγκη το ποτό για να συμμετέχουμε κοινωνικά
• το περιβάλλον μας εκφράζει ανησυχία
«Πίνω ένα ποτήρι γιατί με χαλαρώνει»: Αλήθεια ή μύθος
Το αλκοόλ είναι κατασταλτικό του κεντρικού νευρικού συστήματος. Αν και αρχικά δημιουργεί αίσθηση χαλάρωσης, στη συνέχεια επιβαρύνει τη διάθεση, διαταράσσει τον ύπνο και ενισχύει τα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης. Ειδικοί από το Royal College of Psychiatrists προειδοποιούν ότι η συστηματική κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επιβαρύνει την ψυχική υγεία ακόμη και σε ανθρώπους χωρίς εξάρτηση, επηρεάζοντας τη διάθεση, τον ύπνο, τη μνήμη και την ικανότητα διαχείρισης του στρες.
Αντίστοιχα, το NIAAA σημειώνει ότι ακόμα και μία φορά υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει τον εγκέφαλο, το ανοσοποιητικό και το νευρικό σύστημα.
Πότε ζητάμε βοήθεια
Η αναζήτηση βοήθειας και υποστήριξης σχετικά με την χρήση αλκοόλ δεν είναι αδυναμία, είναι δύναμη και αυτογνωσία. Οι ειδικοί συμφωνούν ότι χρειάζεται επαγγελματική υποστήριξη όταν:
• νιώθουμε ότι χάνουμε τον έλεγχο της κατανάλωσης
• το αλκοόλ επηρεάζει την εργασία, τις σχέσεις ή την υγεία μας
• προσπαθούμε να μειώσουμε και δεν τα καταφέρνουμε
• συνοδεύεται από έντονη ψυχολογική επιβάρυνση
Η παρέμβαση μπορεί να ξεκινήσει απλά, με μια συζήτηση με ειδικό ψυχικής υγείας, πριν χρειαστούν πιο οργανωμένα θεραπευτικά σχήματα.
Πώς μπορούμε να απολαύσουμε το αλκοόλ με όριο στις γιορτές
Χωρίς στερήσεις και χωρίς υπερβολές, μπορούμε να κρατήσουμε κάποιες απλές ισορροπίες
• δεν πίνουμε με άδειο στομάχι
• εναλλάσσουμε αλκοόλ με νερό
• θέτουμε από πριν ένα προσωπικό όριο
• αποφεύγουμε το ποτό όταν νιώθουμε έντονα φορτισμένοι
• δίνουμε στον εαυτό μας την άδεια να πει και «όχι»
Μήπως φέτος να δοκιμάσουμε να ζήσουμε τη χαρά, την κοινονικοποίηση, τη συγκίνηση και τη χαλάρωση των γιορτών χωρίς να έχουμε συνεχώς ένα ποτήρι αλκοόλ στο χέρι; Εάν διαβάσουμε όσα σχολιάζουν οι ειδικοί, το πιθανότερο είναι ότι θα περάσουμε καλύτερα.
