Η καθημερινότητά μας τρέχει με χίλια. Ανάμεσα στα deadlines της σχολής ή της δουλειάς, την οικονομική αβεβαιότητα, τις απαιτητικές σχέσεις και τις μικρές ή μεγάλες αναποδιές της υγείας, το να νιώθεις «στην πρίζα» έχει γίνει σχεδόν η νέα κανονικότητα. Όμως, αυτό το μόνιμο background stress δεν επιβαρύνει μόνο τη διάθεσή σου. Στην πραγματικότητα, αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους αόρατους εχθρούς της καρδιάς σου.
Τι ακριβώς είναι όμως το στρες; «Το στρες αποτελεί την αντίδραση του οργανισμού σε έντονα πιεστικές συνθήκες και εκφράζεται ως μια διάχυτη, δυσάρεστη αίσθηση έντασης και εκνευρισμού, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από αίσθημα πνιγμού και δυσφορία», επισημαίνει ο κ. Ιωάννης Παληός, Καρδιολόγος, Διευθυντής Τμήματος Μαγνητικής Τομογραφίας Καρδιάς στο Metropolitan Hospital και Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Όπως εξηγεί ο ίδιος, αυτή η κατάσταση δεν είναι απλά ψυχολογική, καθώς πυροδοτεί μια σειρά από σωματικά συμπτώματα που ίσως έχεις νιώσει κι εσύ:
Δυσκολία στη συγκέντρωση και θολωμένη σκέψη
Ζάλη, πονοκέφαλο (κεφαλαλγία) και έντονη κόπωση
Δύσπνοια (δυσκολία στην αναπνοή) και τάση για εφίδρωση
Πόνο στο στήθος (θωρακικό άλγος), ταχυκαρδία και αίσθημα παλμών (όταν νιώθεις την καρδιά σου να “φτερουγίζει”)
Stress kills: Οι κρυφές συνέπειες του άγχους στο καρδιαγγειακό σύστημα
Το να λέμε ότι το στρες μπορεί να αποβεί μοιραίο για την υγεία δεν είναι σχήμα λόγου ούτε υπερβολή. Η φράση «το στρες σκοτώνει (stress kills)» κρύβει πίσω της σκληρή βιολογία.
Όταν αγχώνεσαι, ενεργοποιείται το συμπαθητικό νευρικό σύστημα –ο μηχανισμός “πάλης ή φυγής” του οργανισμού– προκαλώντας ένα ντόμινο αρνητικών επιδράσεων. Το σώμα σου πλημμυρίζει με αδρεναλίνη, η οποία ανεβάζει απότομα τους παλμούς, προκαλεί αρρυθμίες και αυξάνει την αρτηριακή πίεση. Αν αυτή η πίεση γίνει χρόνια, η συνεχής επιβάρυνση του οργανισμού μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές και επικίνδυνες καταστάσεις, όπως είναι τα καρδιακά και τα εγκεφαλικά επεισόδια.
Το σύνδρομο της «πληγωμένης καρδιάς»: Όταν τα συναισθήματα προκαλούν σωματικό πόνο
Υπάρχει όμως και κάτι ακόμα πιο εντυπωσιακό και ταυτόχρονα σοβαρό. Μετά από ένα πολύ έντονο συναισθηματικό σοκ, μπορεί να εκδηλωθεί η λεγόμενη μυοκαρδιοπάθεια από στρες, ευρύτερα γνωστή και ως «σύνδρομο της πληγωμένης καρδιάς».
«Το σύνδρομο της “πληγωμένης καρδιάς” εκδηλώνεται με ισχυρό πόνο στο στήθος, γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη διακομιδή του ασθενούς στο νοσοκομείο. Εκεί, διαπιστώνεται σχεδόν πάντα παθολογικό ηλεκτροκαρδιογράφημα και υπερηχογράφημα, ενώ παρατηρούνται αυξημένοι δείκτες μυοκαρδιακής νέκρωσης στο αίμα», εξηγεί ο κ. Παληός.
Το παράδοξο με αυτό το σύνδρομο; «Οι αρτηρίες της καρδιάς, όπως προκύπτει από τον στεφανιογραφικό έλεγχο, δεν παρουσιάζουν αποφράξεις. Με απλά λόγια, δεν είναι “βουλωμένες”. Η μυοκαρδιοπάθεια αυτή αποτελεί μια αντίδραση της καρδιάς στο έντονο στρες και αφορά συνήθως γυναίκες μέσης ηλικίας μετά από έντονη συναισθηματική φόρτιση».
Αν και στο παρελθόν η ιατρική κοινότητα θεωρούσε το σύνδρομο αυτό σχετικά αθώο και περαστικό, τα νεότερα δεδομένα ανατρέπουν τα δεδομένα. Όπως τονίζει ο διευθυντής του Metropolitan Hospital, πλέον γνωρίζουμε ότι απαιτεί επείγουσα ιατρική αντιμετώπιση, καθώς μπορεί να προκαλέσει σοβαρές επιπλοκές, όπως επικίνδυνες αρρυθμίες, θρομβώσεις, ακόμη και οξεία καρδιακή ανεπάρκεια.
Πώς να κάνεις restart: Έξυπνοι τρόποι διαχείρισης του στρες
Το κλειδί για να προστατεύσεις την καρδιά σου είναι να βρεις την “πηγή του κακού”. Πρέπει να εντοπίσεις τι ακριβώς σου προκαλεί άγχος, ώστε να το διαχειριστείς αποτελεσματικά. Επειδή δεν μπορείς να αλλάξεις τα πάντα γύρω σου, εστίασε σε όσα μπορείς να ελέγξεις και βάλε στην καθημερινότητά σου δραστηριότητες που σου προσφέρουν πραγματική χαλάρωση.
Υπάρχουν αμέτρητοι τρόποι και τεχνικές για να πειραματιστείς και να βρεις αυτό που σου ταιριάζει:
Mindfulness & Mindset: Δοκίμασε τον διαλογισμό, τις ασκήσεις βαθιών αναπνοών, την ενδοσκόπηση και την ενασχόληση με την αυτοβελτίωση.
Digital Detox & Χαλάρωση: Απομονώσου για λίγα λεπτά από τα έντονα εξωτερικά ερεθιστήματα και τις οθόνες. Μείνε σε ένα ήσυχο δωμάτιο με απαλή μουσική και αρωματικά κεριά ή χαλάρωσε διαβάζοντας ένα βιβλίο.
Δημιουργικά χόμπι: Δώσε διέξοδο στην ενέργειά σου μέσα από τη ζωγραφική, τις χειροτεχνίες, την κηπουρική, τον μοντελισμό ή οποιοδήποτε άλλο σπορ σε γεμίζει.
Κίνηση και σπορ: Το φυσικό αντίδοτο στο άγχος
Η σωματική δραστηριότητα είναι ο πιο άμεσος τρόπος να κάψεις τις ορμόνες του στρες. Μια βόλτα με τον σκύλο, το περπάτημα, η ήπια καθημερινή γυμναστική, ένας περίπατος στη φύση, η ποδηλασία, ο χορός ή η κολύμβηση μπορούν να κάνουν θαύματα για την ψυχολογία σου.
Ωστόσο, αν αποφασίσεις να μπεις δυναμικά στο κομμάτι του fitness, υπάρχει ένας βασικός κανόνας ασφαλείας: «Ο προληπτικός καρδιολογικός έλεγχος πριν από την έναρξη οποιασδήποτε αθλητικής δραστηριότητας θεωρείται επιβεβλημένος», ξεκαθαρίζει ο κ. Παληός. «Με τη σύμφωνη γνώμη του καρδιολόγου, η ενασχόληση με τα σπορ βελτιώνει τόσο τη σωματική όσο και την ψυχική υγεία».
Biohacking στον τρόπο ζωής σου: 5 βήματα για υγιή καρδιά
Για να έχει όμως αποτέλεσμα η άσκηση, πρέπει να πλαισιώνεται από ένα συνολικά υγιές lifestyle. Ο ειδικός μοιράζεται 5 βασικές συμβουλές για να θωρακίσεις τον οργανισμό σου:
Πρόσεξε τι βάζεις στο σώμα σου: Υιοθέτησε μια ισορροπημένη διατροφή, φρόντισε να διατηρείς ένα φυσιολογικό σωματικό βάρος και πες οριστικό “όχι” στο κάπνισμα.
Μέτρο στα διεγερτικά: Μειώσε την υπερκατανάλωση αλκοόλ και απόφυγε τις μεγάλες ποσότητες διεγερτικών ουσιών, όπως είναι η καφεΐνη, που ανεβάζουν τεχνητά τους παλμούς σου.
Time Management & Ύπνος: Οργάνωσε σωστά τον χρόνο σου και τις επαγγελματικές ή ακαδημαϊκές σου υποχρεώσεις. Έτσι θα μειώσεις το panic άγχος της τελευταίας στιγμής και θα εξασφαλίσεις επαρκή και ποιοτικό ύπνο, ο οποίος είναι απόλυτα απαραίτητος για να κάνει reboot ο οργανισμός σου.
Φιλτράρε τις σχέσεις σου: Οι υγιείς διαπροσωπικές σχέσεις είναι ασπίδα για την καρδιά. Ο αλληλοσεβασμός, η κατανόηση, η ευγένεια και η ψυχραιμία –τόσο στον χώρο εργασίας όσο και στο σπίτι– σε βοηθούν να αποφεύγεις τις καθημερινές εντάσεις. Μην ξεχνάς: «Η ένταση προκαλεί αύξηση της αρτηριακής πίεσης και του καρδιακού ρυθμού, δημιουργώντας έναν φαύλο κύκλο που επιβαρύνει την καρδιά».
Μίλα σε έναν ειδικό: Δεν χρειάζεται να τα περνάς όλα μόνος σου. «Σε κάθε περίπτωση που το στρες επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα ζωής, συστήνεται η επίσκεψη σε ειδικό ιατρό για την εύρεση των κατάλληλων λύσεων», καταλήγει ο κ. Παληός.
Η φροντίδα της καρδιάς σου ξεκινά από τον τρόπο που προστατεύεις το μυαλό σου. Άκου το σώμα σου, βάλε όρια στην πίεση και μην διστάσεις να ζητήσεις υποστήριξη όταν νιώθεις ότι το “φορτίο” παραείναι βαρύ.
