Νέα μελέτη δείχνει ότι οι νεότερες γενιές εμφανίζουν μεγαλύτερη βιολογική ηλικία σε σύγκριση με τις παλαιότερες, όταν βρίσκονται στην ίδια χρονολογική ηλικία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι εκπρόσωποι της Generation Z ή της Generation Alpha θα χρειαστούν μπαστούνι ή ενέσεις βιταμίνης Β12 πριν κλείσουν τα 30! Ωστόσο, τα ευρήματα ενδέχεται να εξηγούν γιατί ορισμένες μορφές καρκίνου, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα, της μήτρας και του γαστρεντερικού συστήματος, εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα σε νεότερες ηλικίες. Η ανησυχητική αυτή τάση πιθανότατα οφείλεται σε έναν σύνθετο συνδυασμό παραγόντων. Η διερεύνηση της συμβολής κάθε παράγοντα ξεχωριστά μπορεί να βοηθήσει τους επιστήμονες και τους ειδικούς της δημόσιας υγείας να περιορίσουν τον κίνδυνο.
«Αν μπορέσουμε να εντοπίσουμε τους νεότερους ανθρώπους που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου όσο παραμένουν ακόμη υγιείς, θα έχουμε τη δυνατότητα να εστιάσουμε στην πρόληψη και στην έγκαιρη διάγνωση για όσους μπορούν να ωφεληθούν περισσότερο», αναφέρει η μοριακή επιδημιολόγος Yin Cao από την Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου της Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις και μία από τις βασικές ερευνήτριες της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Medicine.

Γιατί ο καρκίνος συνδέεται με τη γήρανση

Οι διαγνώσεις καρκίνου συνδέονται παραδοσιακά με τη γήρανση.Ο λόγος είναι ότι ο καρκίνος αναπτύσσεται όταν συσσωρεύονται κρίσιμες γενετικές βλάβες στα κύτταρα, επιτρέποντάς τους να αναπτύσσονται και να διαιρούνται ανεξέλεγκτα.
Με την πάροδο του χρόνου, ο οργανισμός μας συσσωρεύει βλάβες στο DNA από την τροφή που καταναλώνουμε, τον αέρα που αναπνέουμε, την έκθεση στον ήλιο, αλλά και άλλους περιβαλλοντικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες. Το κατεστραμμένο DNA μπορεί να μεταφέρει λανθασμένες γενετικές οδηγίες, οδηγώντας σε μη φυσιολογική κυτταρική διαίρεση. Όσο περισσότερο ζούμε, τόσο περισσότερες ευκαιρίες υπάρχουν για να συσσωρευθούν αυτές οι βλάβες. Αυτός είναι ένας από τους βασικούς λόγους για τους οποίους ο κίνδυνος εμφάνισης καρκίνου αυξάνεται σημαντικά με την ηλικία. Την τελευταία δεκαετία, όμως, τα δεδομένα από τους ασθενείς αποκαλύπτουν μια ανησυχητική αύξηση των περιστατικών καρκίνου σε νεότερες γενιές. Για παράδειγμα, μελέτη του 2025 έδειξε ότι οι Millennials είναι η πρώτη γενιά που αντιμετωπίζει υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου σε σχέση με τη γενιά των γονιών της.

Τι είναι η βιολογική ηλικία

Αντί να εξετάσουν μία μόνο πιθανή αιτία, η Cao και οι συνεργάτες της επέλεξαν μια πιο συνολική προσέγγιση, επικεντρώνοντας την έρευνα στη βιολογική γήρανση. Η βιολογική γήρανση δεν αντιστοιχεί στον αριθμό των ετών που έχει ζήσει κάποιος, αλλά εκτιμά πόσο «γηρασμένος» φαίνεται ο οργανισμός του σε σχέση με άλλους ανθρώπους της ίδιας ηλικίας, με βάση συγκεκριμένους βιοδείκτες. Πρόκειται για έναν δείκτη που μπορεί να προσφέρει μια συνολική εικόνα της υγείας ενός πληθυσμού. Οι ερευνητές μελέτησαν τρεις γενιές ανθρώπων αξιοποιώντας δύο πολύ μεγάλες βάσεις δεδομένων. Αρχικά ανέλυσαν δείγματα αίματος από 154.169 ενήλικες που συμμετείχαν στη βρετανική βάση δεδομένων UKBiobank, συγκρίνοντας άτομα που γεννήθηκαν στις αρχές της δεκαετίας του 1950 με άτομα που γεννήθηκαν στα τέλη της δεκαετίας του 1960 και στις αρχές της δεκαετίας του 1970. Παράλληλα, ανέλυσαν στοιχεία υγείας από 10.262 ενήλικες που συμμετείχαν στο αμερικανικό ερευνητικό πρόγραμμα All of Us και είχαν γεννηθεί είτε τη δεκαετία του 1960 είτε τη δεκαετία του 1990.

Πώς μετρήθηκε η επιταχυνόμενη γήρανση

Βασικό εργαλείο της ανάλυσης αποτέλεσε ο δείκτης Pheno Age, μια μέθοδος εκτίμησης της βιολογικής ηλικίας που συνδυάζει τη χρονολογική ηλικία με εννέα βιοδείκτες αίματος. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται η C-αντιδρώσα πρωτεΐνη (CRP), δείκτης φλεγμονής, καθώς και η γλυκόζη, η κρεατινίνη, η αλβουμίνη και ο αριθμός των λευκών αιμοσφαιρίων. Με βάση αυτόν τον δείκτη, οι ερευνητές υπολόγισαν έναν «δείκτη ηλικιακής απόκλισης» (agegap), ο οποίος εκτιμά κατά πόσο ένας άνθρωπος εμφανίζει βιολογική ηλικία μεγαλύτερη ή μικρότερη από εκείνη που θα αναμενόταν για τη χρονολογική του ηλικία.

Οι νεότερες γενιές εμφανίζουν μεγαλύτερη βιολογική ηλικία

Οι διαφορές ανάμεσα στις γενιές ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιακές.Οι άνθρωποι που γεννήθηκαν στο Ηνωμένο Βασίλειο μεταξύ 1965 και 1974 εμφάνισαν κατά 23% μεγαλύτερη τυποποιημένη ηλικιακή απόκλιση σύμφωνα με τον δείκτη PhenoAge σε σύγκριση με όσους είχαν γεννηθεί την περίοδο 1950 έως 1954. Παρόμοια εικόνα καταγράφηκε και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι συμμετέχοντες που γεννήθηκαν μεταξύ 1990 και 1999 εμφάνισαν κατά 92% μεγαλύτερη τυποποιημένη ηλικιακή απόκλιση σε σχέση με όσους γεννήθηκαν μεταξύ 1965 και 1969. Με άλλα λόγια, οι νεότερες γενιές φαίνεται να είναι βιολογικά ελαφρώς μεγαλύτερες από ό,τι ήταν οι προηγούμενες γενιές στην ίδια χρονολογική ηλικία.

Ποιοι καρκίνοι συνδέονται με την επιταχυνόμενη βιολογική γήρανση

Στη συνέχεια, χρησιμοποιώντας μέρος των διαθέσιμων δεδομένων, οι ερευνητές εξέτασαν κατά πόσο ο δείκτης ηλικιακής απόκλισης συνδέεται με τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου. Διαπίστωσαν ότι τα άτομα με υψηλότερες τιμές είχαν αυξημένη πιθανότητα να εμφανίσουν καρκίνο πριν από την ηλικία των 55 ετών, ιδιαίτερα καρκίνο του πνεύμονα, του πεπτικού συστήματος και της μήτρας. Για κάθε αύξηση κατά μία τυπική απόκλιση στον δείκτη ηλικιακής απόκλισης, ο κίνδυνος εμφάνισης συμπαγών όγκων σε νεαρή ηλικία αυξανόταν κατά 8%.Η ισχυρότερη συσχέτιση καταγράφηκε για τον καρκίνο του πνεύμονα, όπου ο κίνδυνος ήταν αυξημένος κατά 57%. Αξιοσημείωτο είναι ότι η συσχέτιση αυτή παρέμενε ισχυρή ακόμη και αφού οι ερευνητές συνυπολόγισαν άλλους γνωστούς παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, την παχυσαρκία, το μήκος των τελομερών και τη γενετική προδιάθεση.

«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι ο δείκτης ηλικιακής απόκλισης μπορεί να είναι ιδιαίτερα σημαντικός για την κατανόηση των μορφών καρκίνου που εμφανίζονται σε νεότερες ηλικίες και παρουσιάζουν αυξανόμενη συχνότητα, όπως ο καρκίνος του παχέος εντέρου και ο καρκίνος της μήτρας», αναφέρουν οι ερευνητές.«Το ίδιο ισχύει και για μορφές καρκίνου με σημαντικό ανεξήγητο κίνδυνο, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα.».

Ο ρόλος του ανοσοποιητικού και του λιπώδους ιστού

Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι διαφορετικές μορφές βιολογικής γήρανσης σχετίζονται με διαφορετικούς τύπους καρκίνου.
Ο κίνδυνος πρώιμης εμφάνισης καρκίνου του πνεύμονα συνδέθηκε ισχυρότερα με τη γήρανση του ανοσοποιητικού συστήματος, όπως αυτή εκτιμήθηκε μέσω ανάλυσης πρωτεϊνών (proteomics). Αντίστοιχα, η επιταχυνόμενη γήρανση του λιπώδους ιστού συνδέθηκε στενότερα με αυξημένο κίνδυνο πρώιμης εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου.

Στόχος η εξατομικευμένη πρόληψη

«Ο απώτερος στόχος μας είναι να κατανοήσουμε πώς το σύγχρονο περιβάλλον ενσωματώνεται βιολογικά στον οργανισμό και αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου, ώστε να περάσουμε από τις γενικές οδηγίες πρόληψης σε εξατομικευμένες παρεμβάσεις», δηλώνει η Cao. «Έτσι πλησιάζουμε περισσότερο στον έγκαιρο εντοπισμό του κινδύνου και στην ανάπτυξη στρατηγικών πρόληψης προσαρμοσμένων στη βιολογία κάθε ανθρώπου.». Είναι μάλλον απίθανο να υπάρξει μία και μοναδική λύση για αυτό το ολοένα αυξανόμενο πρόβλημα. Ωστόσο, μελέτες μεγάλης κλίμακας όπως αυτή μπορούν να βοηθήσουν τους επιστήμονες να κατανοήσουν ποιοι παράγοντες ενδέχεται να αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου σε κάθε ασθενή. «Αυτή τη στιγμή δεν διαθέτουμε οριστική απάντηση για το τι προκαλεί την αύξηση των καρκίνων που εμφανίζονται σε νεότερες ηλικίες σε ολόκληρο τον κόσμο», επισημαίνει ο David Scott, διευθυντής του διεθνούς ερευνητικού προγράμματος Cancer Grand Challenges.

«Μελέτες όπως αυτή, όμως, μας βοηθούν να συνθέσουμε τη συνολική εικόνα, δείχνοντας ότι ο καρκίνος μπορεί να επηρεάζεται όχι μόνο από αλλαγές που συμβαίνουν μέσα στα ίδια τα κύτταρα, αλλά και από ευρύτερες βιολογικές μεταβολές που αφορούν ολόκληρο τον οργανισμό.»