Λίγες τροφές έχουν συνδεθεί τόσο έντονα με την απόλαυση όσο η σοκολάτα. Τώρα που οι ειδικοί αρχίζουν να τη συσχετίζουν με την καθυστέρηση της βιολογικής γήρανσης, μπορούμε να διαβάσουμε αυτό το άρθρο μασουλώντας ένα μικρό κομμάτι σοκολάτας!
Από ένα μικρό κομμάτι μαύρης σοκολάτας μετά το φαγητό μέχρι ένα ζεστό ρόφημα κακάο τον χειμώνα, η γεύση της έχει κατακτήσει πολιτισμούς και γενιές. Το κακάο άλλωστε θεωρούνταν ιδιαίτερα πολύτιμο από τους αρχαίους πολιτισμούς της Κεντρικής Αμερικής και χρησιμοποιούνταν ακόμη και ως νόμισμα. Δεν είναι τυχαίο ότι μία από τις βασικές ουσίες του κακάο, η θεοβρωμίνη, έχει πάρει με πολύ ενδιαφέροντα τρόπο το όνομά της. Προέρχεται από το επιστημονικό όνομα του κακαόδεντρου, Theobromacacao. Ετυμολογικά, προκύπτει από τις λέξεις «θεός» και «βρώμα» (τροφή), που σημαίνει «τροφή των θεών», όρος που αποδόθηκε λόγω της ανώτερης γεύσης του κακάο.
Πέρα όμως από την απόλαυση, η επιστήμη τα τελευταία χρόνια εξετάζει αν το κακάο μπορεί να κρύβει και ένα πιο ουσιαστικό όφελος: τη σχέση του με την υγιή γήρανση. Μια πρόσφατη επιστημονική μελέτη έστρεψε το ενδιαφέρον στη θεοβρωμίνη, μια ένωση που υπάρχει φυσικά στο κακάο και ενδεχομένως να συνδέεται με πιο αργή γήρανση των κυττάρων.
«Τα άτομα με υψηλότερα επίπεδα κυκλοφορούσας θεοβρωμίνης παρουσίασαν ενδείξεις πιο αργού βιολογικού γήρατος και μεγαλύτερα τελομερή, βασικούς δείκτες υγείας των κυττάρων. Τα αποτελέσματα αυτά διατηρήθηκαν ακόμη και όταν λήφθηκαν υπόψη άλλες ενώσεις που βρίσκονται στον καφέ και στο κακάο. Επιπλέον έλεγχοι υποδεικνύουν ότι οι επιδράσεις είναι ειδικές για τη θεοβρωμίνη και όχι για άλλες διαιτητικές χημικές ουσίες. Συνολικά, η μελέτη υπογραμμίζει ότι η διατροφή μας, συμπεριλαμβανομένων τροφών πλούσιων σε κακάο, μπορεί να επηρεάσει το πώς γερνούν τα κύτταρά μας, πιθανώς υποστηρίζοντας μια μακρύτερη και υγιέστερη ζωή», επισημαίνει η Δήμητρα Ευθυμιοπούλου, Διαιτολόγος – Διατροφολόγος.
Φυτοχημικά και γήρανση
Οι τροφές που καταναλώνουμε περιέχουν πολλές βιοδραστικές ουσίες, γνωστές ως φυτοχημικά. Σε αυτή την κατηγορία ανήκουν αλκαλοειδή, φλαβονοειδή και πολυφαινόλες, ενώσεις που φαίνεται ότι επηρεάζουν τον μεταβολισμό, τη φλεγμονή αλλά και τη διαδικασία της γήρανσης. Αλκαλοειδή όπως η θεοβρωμίνη, που βρίσκεται στο κακάο, μπορούν να επηρεάσουν τον μεταβολισμό και τη φλεγμονή. Παράλληλα, έρευνες δείχνουν ότι τέτοιες ενώσεις μπορεί να επηρεάζουν την έκφραση γονιδίων καθώς μεγαλώνουμε.
Το DNA μας υφίσταται χημικές αλλαγές με την πάροδο του χρόνου και οι επιστήμονες μπορούν να παρακολουθούν αυτές τις μεταβολές μέσω εργαλείων που ονομάζονται επιγενετικά ρολόγια. Με αυτά εκτιμάται η λεγόμενη βιολογική ηλικία, η οποία συχνά διαφέρει από την πραγματική, ημερολογιακή ηλικία.Ορισμένες τροφές, βιταμίνες και πολυφαινόλες φαίνεται να επιβραδύνουν αυτή τη διαδικασία σε μοριακό επίπεδο. Ο ρόλος όμως συγκεκριμένων αλκαλοειδών, όπως εκείνων που βρίσκονται στο κακάο, δεν είχε διερευνηθεί επαρκώς μέχρι πρόσφατα.
Θεοβρωμίνη και δείκτες βιολογικού γήρατος
Στη μελέτη, οι ερευνητές ανέλυσαν έξι διαιτητικές ενώσεις: καφεΐνη, θεοφυλλίνη, παραξανθίνη, 7-μεθυλοξανθίνη, θεανίνη και θεοβρωμίνη. Από αυτές, μόνο η θεοβρωμίνη παρουσίασε σαφή σύνδεση με πιο αργό βιολογικό γήρας. Τα άτομα με υψηλότερα επίπεδα θεοβρωμίνης στο αίμα τους εμφάνιζαν χαμηλότερες τιμές στο GrimAge, ένα από τα σύγχρονα επιγενετικά ρολόγια που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση της γήρανσης. Η θεοβρωμίνη συνδέθηκε επίσης με μεγαλύτερα τελομερή. Τα τελομερή είναι προστατευτικά «καπάκια» στα άκρα των χρωμοσωμάτων που μικραίνουν καθώς περνούν τα χρόνια. Όσο μεγαλύτερα είναι, τόσο καλύτερη θεωρείται η υγεία των κυττάρων.
Το ενδιαφέρον είναι ότι το GrimAge και το μήκος των τελομερών μετρούν διαφορετικές πτυχές της βιολογικής γήρανσης. Το γεγονός ότι η θεοβρωμίνη συνδέθηκε θετικά και με τους δύο δείκτες ενίσχυσε το επιστημονικό ενδιαφέρον γύρω από τον ρόλο της. Όταν οι ερευνητές επανέλαβαν τη μελέτη σε μια δεύτερη, μεγαλύτερη πληθυσμιακή ομάδα, κατέγραψαν τα ίδια αποτελέσματα. Υψηλότερα επίπεδα θεοβρωμίνης σχετίζονταν με πιο αργό βιολογικό γήρας και μεγαλύτερα τελομερή.
Ενδιαφέρον στοιχείο ήταν ότι η συσχέτιση φάνηκε πιο έντονη σε άτομα που κάπνιζαν ή είχαν καπνίσει στο παρελθόν, γεγονός που υποδηλώνει ότι παράγοντες του τρόπου ζωής μπορεί να αλληλεπιδρούν με τη δράση της θεοβρωμίνης. Οι ερευνητές έλεγξαν επίσης αν το αποτέλεσμα οφείλεται σε άλλες ουσίες. Ακόμη και μετά την προσαρμογή για την καφεΐνη και παρόμοιες ενώσεις, η θεοβρωμίνη συνέχισε να εμφανίζει ισχυρή σύνδεση με πιο αργή γήρανση, κάτι που υποδηλώνει έναν πιθανό ξεχωριστό ρόλο στη διαδικασία γήρανσης των κυττάρων.
Πώς μπορεί να δρα η θεοβρωμίνη
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη τον ακριβή μηχανισμό μέσω του οποίου η θεοβρωμίνη επηρεάζει τη γήρανση. Υπάρχουν όμως ορισμένες ενδείξεις.Σε πειραματικές μελέτες σε ζώα, η ουσία αυτή έχει συνδεθεί με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής και καλύτερη υγεία του εγκεφάλου, καθώς φαίνεται να υποστηρίζει τη λειτουργία μορίων που βοηθούν τους νευρώνες. Παράλληλα μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της χοληστερόλης και της αρτηριακής πίεσης. Μια άλλη πιθανή εξήγηση αφορά το μικροβίωμα του εντέρου. Η θεοβρωμίνη φαίνεται ότι μπορεί να ενισχύει βακτήρια που παράγουν λιπαρά οξέα μικρής αλυσίδας, ουσίες με σημαντικά αντιφλεγμονώδη και μεταβολικά οφέλη.
Οι ερευνητές σημειώνουν επίσης ότι η θεοβρωμίνη δεν δρα μόνη της. Στο κακάο συνυπάρχουν πολλές βιοδραστικές ενώσεις, επομένως μέρος της δράσης πιθανόν να προκύπτει από τον συνδυασμό τους.
«Αν και η έρευνα δεν αποδεικνύει αιτιότητα, αναδεικνύει έναν συναρπαστικό σύνδεσμο μεταξύ διατροφής και γήρανσης των κυττάρων.
Μελλοντικές μελέτες θα πρέπει να διερευνήσουν πώς δρα η θεοβρωμίνη, συμπεριλαμβανομένης της αλληλεπίδρασής της με βακτήρια του εντέρου και άλλες ενώσεις του κακάο. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι η κατανάλωση τροφών πλούσιων σε κακάο —όπως η μαύρη σοκολάτα ή το κακάο σε σκόνη— θα μπορούσε ενδεχομένως να είναι ένας απλός τρόπος υποστήριξης υγιούς γήρανσης. Φυσικά, η ισορροπία είναι σημαντική, αλλά η έρευνα αυτή προσφέρει μια ενδιαφέρουσα ματιά στο πώς οι καθημερινές τροφές μπορεί να επηρεάσουν τη μακροζωία σε μοριακό επίπεδο», καταλήγει η κ. Ευθυμιοπούλου.
