Αν έχεις νιώσει ποτέ ένα ανεξήγητο βάρος χαμηλά στην κοιλιά, μια πίεση που γίνεται πιο έντονη στο τέλος μιας κουραστικής ημέρας ή μερικές σταγόνες ούρων να «ξεφεύγουν» όταν γελάς ή βήχεις, δεν είσαι μόνη. Αυτά τα συμπτώματα, αν και συχνά αποτελούν θέματα-ταμπού που οι γυναίκες διστάζουν να μοιραστούν, συνδέονται άμεσα με μια πολύ συχνή κατάσταση: την πρόπτωση των πυελικών οργάνων.
Με αφορμή τον Ιούνιο, ο οποίος έχει θεσπιστεί από τη Διεθνή Ουρογυναικολογική Εταιρεία (IUGA) ως Μήνας Ευαισθητοποίησης για την Πρόπτωση των Πυελικών Οργάνων, ήρθε η ώρα να σπάσουμε τη σιωπή. Παράλληλα, η Παγκόσμια Ομοσπονδία Ακράτειας και Πυελικών Προβλημάτων (WFIPP), ως ο κεντρικός συντονιστής της Παγκόσμιας Εβδομάδας Ακράτειας, έχει ορίσει τη συγκεκριμένη εβδομάδα ευαισθητοποίησης για το 2026 από τις 15 έως τις 21 Ιουνίου. Στόχος αυτών των πρωτοβουλιών είναι να προσφέρουν έγκυρη ενημέρωση και καθοδήγηση σε κάθε γυναίκα που βιώνει ή υποψιάζεται ότι έχει πρόπτωση, βοηθώντας την να αναγνωρίσει τα σημάδια και να απευθυνθεί έγκαιρα στους κατάλληλους ειδικούς.
Από πού να ξεκινήσεις και ποιος είναι ο κατάλληλος ειδικός
Το πρώτο βήμα για την αντιμετώπιση κάθε προβλήματος είναι η σωστή διάγνωση, όμως πολλές γυναίκες αναρωτιούνται σε ποια πόρτα πρέπει να χτυπήσουν. Η κατεξοχήν ειδικότητα που συνιστά και η IUGA είναι αυτή του ουρογυναικολόγου. Πρόκειται για έναν γυναικολόγο με εξειδικευμένη κλινική εκπαίδευση στη διάγνωση, τη διαχείριση και τη συντηρητική ή χειρουργική αποκατάσταση των διαταραχών του πυελικού εδάφους.
Όπως εξηγεί η κα Φωτεινή Λάγαρη, φυσικοθεραπεύτρια με εξειδίκευση στην Υγεία των Γυναικών και του Πυελικού Εδάφους, για τις περισσότερες γυναίκες ο πρώτος σταθμός είναι ο προσωπικός τους γυναικολόγος. Εκείνος είναι που συνήθως θα εντοπίσει αρχικά το πρόβλημα και μπορεί να προτείνει τις πρώτες λύσεις. Αν, ωστόσο, η κατάσταση αποδειχθεί πιο σύνθετη, θα παραπέμψει τη γυναίκα σε εξειδικευμένο ουρογυναικολόγο. Επιπλέον, αν τα κυρίαρχα συμπτώματα αφορούν το ουροποιητικό σύστημα –όπως έντονη ακράτεια, συχνουρία ή κατακράτηση ούρων– η γυναίκα ενδέχεται να απευθυνθεί πρώτα σε έναν ουρολόγο, ο οποίος, ανάλογα με την εξειδίκευσή του, θα συμβάλει στη διερεύνηση των αιτιών.
Πώς συνδέεται η ακράτεια με την πρόπτωση και ποια είναι τα συμπτώματα
Η ακράτεια ούρων και η πρόπτωση των πυελικών οργάνων είναι δύο καταστάσεις στενά συνδεδεμένες, καθώς η ακράτεια αποτελεί συχνά ένα από τα βασικά συμπτώματα της πρόπτωσης. Παρόλο που η πρόπτωση σπάνια μπορεί να απειλήσει τη ζωή μιας γυναίκας, έχει σοβαρό αντίκτυπο στην καθημερινότητά της, επηρεάζοντας την ψυχολογία, την κοινωνική της ζωή και τη σεξουαλικότητά της.
Η κα Μιμή Μαρσέλλου, φυσικοθεραπεύτρια με ειδίκευση στην αποκατάσταση των δυσλειτουργιών ούρησης και αφόδευσης, περιγράφει αναλυτικά τα συμπτώματα που πρέπει να μας κινητοποιήσουν. Η γυναίκα μπορεί να νιώθει βάρος και πίεση χαμηλά στη μήτρα, ενώ σε πιο προχωρημένες περιπτώσεις υπάρχει η αίσθηση ενός εξογκώματος που προβάλλει από το άνοιγμα του κόλπου. Η καθημερινή δυσφορία συνοδεύεται συχνά από ακράτεια, κατακράτηση ούρων ή αδυναμία πλήρους κένωσης της κύστης, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται συνεχείς ουρολοιμώξεις. Παράλληλα, επηρεάζεται αρνητικά η ερωτική ζωή, καθώς μπορεί να συνυπάρχει πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία), μειωμένος μυϊκός τόνος, ελάττωση της σεξουαλικής διέγερσης και αδυναμία οργασμού. Στην περίπτωση που το ορθό έντερο προβάλλει προς τον κόλπο (ορθοκήλη), στις αιτίες συγκαταλέγεται η χρόνια δυσκοιλιότητα, ενώ η γυναίκα βιώνει ένα έντονο αίσθημα πίεσης ή εξογκώματος στην περιοχή του ορθού.
Οι ένοχοι πίσω από το πρόβλημα: Ποιες γυναίκες κινδυνεύουν περισσότερο;
Οι αιτίες που χαλαρώνουν οι μύες και οι σύνδεσμοι της πυέλου ποικίλλουν, συνδυάζοντας φυσιολογικές αλλαγές του οργανισμού με χρόνιες καταστάσεις. Ο συχνότερος παράγοντας κινδύνου είναι η εγκυμοσύνη και ο τοκετός. Οι πολλαπλές κυήσεις, η γέννηση ενός μεγάλου σε μέγεθος μωρού, καθώς και οι υποβοηθούμενοι κολπικοί τοκετοί με τη χρήση ιατρικών εργαλείων (όπως εμβρυουλκά), καταπονούν σημαντικά το πυελικό έδαφος.
Η κα Λάγαρη επισημαίνει ότι επιβαρυντικά λειτουργεί και κάθε άλλη κατάσταση που ασκεί παρατεταμένη και αυξημένη πίεση στην κοιλιακή χώρα, όπως η χρόνια δυσκοιλιότητα, ο χρόνιος βήχας (για παράδειγμα σε καπνίστριες) και η συνεχής άρση μεγάλου βάρους. Επιπλέον, η φυσιολογική διαδικασία της γήρανσης και η εμμηνόπαυση παίζουν καθοριστικό ρόλο, καθώς η μείωση των οιστρογόνων κάνει τον συνδετικό ιστό που στηρίζει τα όργανα πιο λεπτό και λιγότερο ανθεκτικό. Τέλος, το αυξημένο σωματικό βάρος, η παχυσαρκία, αλλά και ορισμένες κληρονομικές διαταραχές του συνδετικού ιστού αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης πρόπτωσης.
Από τις αλλαγές στον τρόπο ζωής μέχρι το χειρουργείο
Η αντιμετώπιση της πρόπτωσης δεν είναι ίδια για όλες τις γυναίκες: αντίθετα, οφείλει να είναι απόλυτα εξατομικευμένη. Οι ήπιες περιπτώσεις που δεν προκαλούν ενοχλήσεις μπορεί να μην χρειάζονται καθόλου θεραπεία, παρά μόνο παρακολούθηση. Όταν όμως τα συμπτώματα αρχίζουν να επηρεάζουν την καθημερινότητα, οι θεραπευτικές επιλογές ξεκινούν από τις πιο συντηρητικές μεθόδους.
Σύμφωνα με την κα Μαρσέλλου, η θεραπεία πρώτης γραμμής περιλαμβάνει αλλαγές στον τρόπο ζωής, όπως η αποτελεσματική αντιμετώπιση της δυσκοιλιότητας, η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους και η εξειδικευμένη φυσικοθεραπεία του πυελικού εδάφους. Μια άλλη εξαιρετική, μη επεμβατική λύση είναι η τοποθέτηση πεσσών –ειδικών ιατρικών συσκευών που τοποθετούνται μέσα στον κόλπο για να στηρίξουν μηχανικά τα πυελικά όργανα χωρίς χειρουργείο.
Σε περιπτώσεις όπου οι συντηρητικές μέθοδοι δεν επαρκούν και το πρόβλημα παραμένει σοβαρό, η χειρουργική επέμβαση προκρίνεται ως η πλέον αποτελεσματική λύση. Για γυναίκες που έχουν ολοκληρώσει την οικογένειά τους ή βρίσκονται σε εμμηνοπαυσιακή ηλικία και παρουσιάζουν σύνθετες διαταραχές, επιλέγεται ορισμένες φορές η λύση της υστερεκτομής (αφαίρεση της μήτρας) σε συνδυασμό με την πλαστική αποκατάσταση της πρόπτωσης των γύρω ιστών.
Ο πολύτιμος ρόλος της φυσικοθεραπείας πυελικού εδάφους
Η φυσικοθεραπεία του πυελικού εδάφους αποτελεί έναν από τους ισχυρότερους συμμάχους της γυναίκας σε κάθε στάδιο. Μπορεί να δράσει προληπτικά, να αντιμετωπίσει την πρόπτωση στα πρώτα της βήματα ή να συνδυαστεί με άλλες μη επεμβατικές και επεμβατικές μεθόδους σε πιο προχωρημένα στάδια.
Όπως τονίζει η κα Λάγαρη, η φυσικοθεραπεία είναι απολύτως απαραίτητη ακόμα και μετά από ένα χειρουργείο αφαίρεσης κάποιου οργάνου (όπως η υστερεκτόμη). Η αφαίρεση δημιουργεί μια νέα «χωροταξία» μέσα στην πύελο, η οποία μπορεί να επηρεάσει τη θέση και τη λειτουργία των οργάνων που έχουν απομείνει. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η φυσικοθεραπεία βοηθά στη σταθεροποίηση του κολοβώματος (της περιοχής του κόλπου όπου βρισκόταν ο τράχηλος) και στηρίζει συνολικά την περιοχή ανάλογα με το είδος της επέμβασης.
Ο βασικός στόχος της φυσικοθεραπείας είναι η ενδυνάμωση των μυών της πυέλου, οι οποίοι λειτουργούν σαν μια «αιώρα» που κρατά τα όργανα στη σωστή τους θέση. Ένα δυνατό πυελικό έδαφος εξασφαλίζει σταθερότητα και αντοχή στις καθημερινές πιέσεις. Το θεραπευτικό πλάνο, το οποίο σχεδιάζεται πάντα μετά από εξατομικευμένη αξιολόγηση, περιλαμβάνει:
Ασκήσεις Kegel: Στοχευμένες ασκήσεις ενδυνάμωσης και χαλάρωσης των πυελικών μυών.
Σωστή διαφραγματική αναπνοή: Για την ορθή διαχείριση της ενδοκοιλιακής πίεσης κατά την κίνηση ή την άρση βάρους.
Τεχνικές βιοανάδρασης (Biofeedback): Για να μάθει η γυναίκα να αναγνωρίζει και να ελέγχει σωστά τους συγκεκριμένους μύες.
Επανεκπαίδευση της ούρησης και της αφόδευσης: Για την υιοθέτηση σωστών συνηθειών στην τουαλέτα.
Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία
Σε κάθε ζήτημα υγείας, η πρόληψη παραμένει η πιο ανώδυνη, οικονομική και αποτελεσματική μέθοδος αντιμετώπισης. Η κα Μαρσέλλου υπογραμμίζει ότι δεν πρέπει ποτέ να υποτιμούμε την αξία της έγκαιρης ενημέρωσης και της θωράκισης του σώματός μας.
Στην περίπτωση της πρόπτωσης των πυελικών οργάνων, η συστηματική ενδυνάμωση των μυών της πυέλου κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και αμέσως μετά τον τοκετό αποδεικνύεται σωτήρια. Το ίδιο σημαντική είναι και κατά την περίοδο της κλιμακτηρίου ή σε περιπτώσεις αιφνίδιας διακοπής της εμμήνου ρύσης (όπως συμβαίνει, για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια θεραπειών για τον καρκίνο του μαστού).
Το σώμα σου σού μιλάει. Αντί να ανέχεσαι τη δυσφορία ή να θεωρείς την ακράτεια και το βάρος ως μια «φυσιολογική» συνέπεια της γέννας ή του χρόνου που περνάει, κάνε το επόμενο βήμα. Μίλησε με τον γιατρό σου ή έναν εξειδικευμένο φυσικοθεραπευτή πυελικού εδάφους και πάρε πίσω τον έλεγχο της καθημερινότητάς σου.
