Είναι αργά το βράδυ. Έχεις ξαπλώσει να κοιμηθείς, αλλά το κινητό είναι στο χέρι σου. Σκρολάρεις. Μία είδηση, άλλη μία, ένα βίντεο, ένα post. Το περιεχόμενο σε αγχώνει, σε στεναχωρεί — αλλά δεν σταματάς. Αν σου μοιάζει οικείο, δεν είσαι μόνος. Και δεν είναι θέμα αδυναμίας χαρακτήρα. Είναι επιστήμη — και έχει όνομα: doomscrolling.
Τι είναι το doomscrolling και γιατί σε «πιάνει»
Το doomscrolling είναι η τάση να καταναλώνεις συνεχόμενα αρνητικές ειδήσεις και περιεχόμενο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ακόμα κι όταν νιώθεις ότι σε βλάπτει. Δεν είναι τυχαίο. Οι αλγόριθμοι των πλατφορμών έχουν σχεδιαστεί για να σε κρατούν κολλημένο στην οθόνη όσο το δυνατόν περισσότερο — και το αρνητικό περιεχόμενο, δυστυχώς, τραβά την προσοχή πιο αποτελεσματικά από οτιδήποτε άλλο.
Τα νούμερα μιας πρόσφατης έρευνας του υπουργείου Υγείας και της UNICEF στην Ελλάδα είναι εντυπωσιακά:
3 στους 4 νέους βιώνουν το φαινόμενο,
το 42% να συνεχίζει να σκρολάρει ακόμα κι όταν το περιεχόμενο του προκαλεί άγχος,
πάνω από τους μισούς παραδέχονται ότι αυτή η συνήθεια χαλάει τη διάθεσή τους, τον ύπνο τους και τη συγκέντρωσή τους,
το 60,3% χάνει εντελώς την αίσθηση του χρόνου κατά τη διάρκεια του σκρολαρίσματος
το 81,3% γνωρίζει ότι οι αλγόριθμοι το κάνουν αυτό επίτηδες.
Δεν είναι μόνο «κακή συνήθεια» — επηρεάζει τον εγκέφαλό σου
Εδώ γίνεται πιο σοβαρό. Όταν εκπαιδεύεις τον εγκέφαλό σου να καταναλώνει συνεχώς αρνητικές πληροφορίες σε θραύσματα των δύο δευτερολέπτων, τον αποτρέπεις από το να αναπτύξει κάτι πολύ πιο πολύτιμο: κριτική σκέψη και ικανότητα επίλυσης προβλημάτων. Η ψηφιακή υπερκατανάλωση δεν είναι απλώς ζήτημα ψυχικής υγείας — είναι ζήτημα που αφορά το ποιος θα γίνεις ως ενήλικας και πολίτης.
Ταυτόχρονα, το 89,2% των νέων χρησιμοποιεί τα social media καθημερινά, και το 76,1% τα έχει κάνει την κύρια πηγή ενημέρωσής του. Αυτό σημαίνει ότι αν δεν μάθεις να φιλτράρεις αυτό που βλέπεις, κινδυνεύεις να χτίζεις την εικόνα σου για τον κόσμο πάνω σε περιεχόμενο που έχει επιλεγεί για να σε κρατά κολλημένο — όχι για να σε ενημερώνει σωστά.
Τι κάνει τώρα η χώρα — και γιατί σε αφορά
Η καλή είδηση είναι ότι αυτά δεν μένουν στα χαρτιά. Η Εθνική Δράση Προαγωγής Υγείας Παιδιού και Οικογένειας, που υλοποιεί το υπουργείο Υγείας με την υποστήριξη της UNICEF, έχει ήδη κάνει συγκεκριμένα βήματα.
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα λειτουργεί Πρότυπο Κοινοτικό Κέντρο ειδικά για νέους 17 έως 24 ετών που αντιμετωπίζουν αυτοτραυματισμό — ένα πρόβλημα που υπάρχει, αλλά σπάνια συζητιέται ανοιχτά. Ήδη 429 νέοι έχουν βρει εκεί υποστήριξη, και 2.607 επαγγελματίες υγείας έχουν εκπαιδευτεί για να αναγνωρίζουν και να χειρίζονται τέτοιες καταστάσεις με ευαισθησία.
Παράλληλα, 6.513 γονείς πήραν μέρος σε σεμινάρια θετικής γονεϊκότητας — που σημαίνει ότι ολοένα και περισσότεροι ενήλικες γύρω σου μαθαίνουν να στηρίζουν καλύτερα, να ακούν και να επικοινωνούν. Και σε 15 Μουσικά Σχολεία της χώρας έχουν ήδη ξεκινήσει βιωματικά προγράμματα ψυχικής ανθεκτικότητας μέσω μουσικής και δημιουργικής έκφρασης, με 3.000 μαθητές να συμμετέχουν.
Για τα κορίτσια: Η περίοδος δεν είναι ταμπού
Μια ακόμα δράση που αξίζει να γνωρίζεις: ενημερωτικά προγράμματα για την έμμηνο ρύση έφτασαν σε 2.521 σχολεία και 237.000 μαθητές, ενώ διανεμήθηκαν 18 εκατομμύρια προϊόντα περιόδου σε περισσότερα από 120.000 κορίτσια σε όλη τη χώρα. Γιατί αξιοπρέπεια και ενημέρωση δεν είναι προνόμιο — είναι δικαίωμα.
Τι μπορείς να κάνεις εσύ από σήμερα
Δεν χρειάζεται να κλείσεις το κινητό για πάντα. Αλλά αξίζει να αρχίσεις να παρατηρείς: πώς νιώθεις μετά από 20 λεπτά σκρολάρισμα; Σου δίνει ενέργεια ή σε αδειάζει; Σε ενημερώνει ή απλώς σε αγχώνει;
Το πρώτο βήμα είναι η επίγνωση. Το δεύτερο είναι να θυμάσαι ότι ο αλγόριθμος δουλεύει για την πλατφόρμα — όχι για σένα. Και το τρίτο είναι να ξέρεις ότι αν νιώθεις ότι κάτι δεν πάει καλά — με τον ύπνο σου, τη διάθεσή σου, τις σκέψεις σου — υπάρχουν πλέον δομές και άνθρωποι εκπαιδευμένοι να σε ακούσουν, χωρίς κρίση και χωρίς στίγμα.
Η δράση χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μέσω του NextGenerationEU και του Μηχανισμού Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας «Ελλάδα 2.0».
