Όταν αρκετοί στο περιβάλλον σου νοσούν από έρπητα ζωστήρα, μπορεί να σημαίνει δύο πράγματα: Ότι μεγαλώνεις και μαζί μεγαλώνουν οι γονείς και οι συγγενείς σου και ότι χρειάζεται περισσότερη ενημέρωση για την πρόληψη της νόσου.
Ο έρπητας ζωστήρας είναι μία ιογενής λοίμωξη που προκαλείται από τον ίδιο ιό που ευθύνεται και για την ανεμοβλογιά (Varicella Zoster Virus – VZV). Μετά από μια πρώτη λοίμωξη ανεμοβλογιάς, ο ιός δεν αποβάλλεται πλήρως από τον οργανισμό. Παραμένει σε λανθάνουσα κατάσταση σε νευρικά γάγγλια και μπορεί να επανενεργοποιηθεί αργότερα στη ζωή, προκαλώντας έρπητα ζωστήρα.
Κάθε άνθρωπος που είχε στο παρελθόν ανεμοβλογιά -και αυτό περιλαμβάνει σχεδόν όλους τους ενήλικες παγκοσμίως- μπορεί μελλοντικά να εμφανίσει έρπητα ζωστήρα, και για κάποιους αυτή η επανενεργοποίηση σημαίνει πολύ επώδυνο εξάνθημα και δυσκολία στην καθημερινότητα. Τα συμπτώματα ξεκινούν συχνά με αίσθηση καύσου ή μουδιάσματος σε μια πλευρά του σώματος και σύντομα ακολουθεί ένα εξάνθημα από φυσαλίδες, που συνήθως ακολουθεί τη «διαδρομή» κάποιων νεύρων.
Η ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης και της εμβολιαστικής ενημέρωσης για τον έρπητα ζωστήρα βρίσκεται στο επίκεντρο της Εβδομάδας Ευαισθητοποίησης (23 Φεβρουαρίου – 1 Μαρτίου) με τον Πανελλήνιο Σύλλογο Επισκεπτών Υγείας (Π.Σ.Ε.Υ.), να συμβάλει στην ενημέρωση και ευαισθητοποίηση για τη νόσο.
Η ηλικία-στόχος και οι πιθανές επιπλοκές
Ο κίνδυνος έρπητα ζωστήρα αυξάνεται με την ηλικία, ιδιαίτερα σε άτομα άνω των 50 ετών, καθώς το ανοσοποιητικό σύστημα γηράσκει και είναι λιγότερο ικανό να κρατήσει τον ιό υπό έλεγχο. Επιπλέον, άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα, λόγω χρόνιων παθήσεων, θεραπειών ή άλλων επιβαρυντικών παραγόντων, διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης της νόσου. Η συχνότερη επιπλοκή είναι η μεθερπητική νευραλγία, ένας χρόνιος νευροπαθητικός πόνος που μπορεί να επιμείνει για μήνες ή και χρόνια μετά την υποχώρηση του εξανθήματος. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο ιός μπορεί να επηρεάσει τα μάτια ή άλλα νεύρα, προκαλώντας σοβαρές βλάβες.
Δύο πράγματα που οι περισσότεροι δεν γνωρίζουμε για τη μετάδοση
Ενώ ο έρπητας ζωστήρας δεν μεταδίδεται με τον ίδιο τρόπο όπως η ανεμοβλογιά, ένα άτομο με ενεργό εξάνθημα μπορεί να μεταδώσει τον ιό σε κάποιον που δεν έχει ποτέ νοσήσει από ανεμοβλογιά. Σε αυτή την περίπτωση, ο αποδέκτης αναπτύσσει ανεμοβλογιά και όχι ζωστήρα – μια σημαντική διάκριση που δεν είναι πάντα γνωστή στο κοινό αλλά είναι σημαντική σε κάποιες περιπτώσεις, π.χ. σε έγκυες γυναίκες. Ο ιός είναι λιγότερο μολυσματικός όταν οι φυσαλίδες καλύπτονται και όταν έχουν επουλωθεί πλήρως.
Πώς προλαμβάνεται ο έρπητας ζωστήρας
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Πύλη Πληροφοριών Εμβολιασμού, ο καλύτερος τρόπος πρόληψης για τον έρπητα ζωστήρα είναι ο εμβολιασμός. Το εμβόλιο μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης της νόσου και, επίσης, μειώνει την πιθανότητα σοβαρών επιπλοκών αν η νόσος εκδηλωθεί. Ο εμβολιασμός δεν αντικαθιστά την ανάγκη για άμεση ιατρική αξιολόγηση σε περίπτωση συμπτωμάτων, αλλά αποτελεί το βασικότερο μέτρο πρόληψης τόσο της εμφάνισης όσο και των επιπλοκών, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά δεδομένα.
Τι λένε οι επίσημες ευρωπαϊκές συστάσεις για το εμβόλιο
Το κυρίως χρησιμοποιούμενο εμβόλιο κατά του έρπητα ζωστήρα στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι το τοανασυνδυασμένο και ανοσοενισχυμένο εμβόλιο που έχει εγκριθεί για χρήση σε ενήλικες άνω των 50 ετών για την πρόληψη του έρπητα ζωστήρα και της μεθερπητικής νευραλγίας. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιηθεί και σε ενήλικες από 18 ετών και άνω που έχουν αυξημένο κίνδυνο να εμφανίσουν τη νόσο, όπως άτομα με ανοσοποιητικό σύστημα σε κακή λειτουργία. Σε αρκετά κράτη μέλη της ΕΕ, οι συστάσεις για εμβολιασμό βασίζονται στην ηλικία ή σε υποκείμενες νόσους. Αυτό σημαίνει ότι σε ορισμένες χώρες το εμβόλιο συνιστάται για ενήλικες από 50 ετών και πάνω, ενώ σε άλλες περιλαμβάνει και νεότερες ομάδες υψηλού κινδύνου.
Ποιοι προτείνεται να κάνουν το εμβόλιο στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, η σύσταση είναι να εμβολιάζονται οι ενήλικες από 50 ετών και άνω, με προτεραιότητα σε:
• άτομα άνω των 60 ετών που έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο
• άτομα με υποκείμενα νοσήματα που επηρεάζουν το ανοσοποιητικό
• ασθενείς υπό ανοσοκατασταλτική αγωγή
Η χορήγηση του εμβολίου μπορεί να γίνει ακόμη και αν κάποιος έχει νοσήσει στο παρελθόν από έρπητα ζωστήρα, καθώς η ανοσία που παρέχει το εμβόλιο ενισχύει και εξειδικεύει την προστασία έναντι του VZV. Επίσης, για τους άνω των 60, το εμβόλιο είναι δωρεάν.
Το νόημα της προληπτικής στρατηγικής σήμερα
Σε μια κοινωνία με αυξανόμενο προσδόκιμο ζωής και περισσότερους ηλικιωμένους, η πρόληψη ασθενειών όπως ο έρπητας ζωστήρας έχει υπερβεί το επίπεδο της ατομικής επιλογής, αποτελεί ζήτημα συλλογικής Δημόσιας Υγείας. Η κατάλληλη ενημέρωση, ο εμβολιασμός και η πρόσβαση σε υπηρεσίες Πρωτοβάθμιας Φροντίδας συμβάλλουν στη μείωση του συνολικού φορτίου της νόσου και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών. Η έγκαιρη πρόληψη σημαίνει λιγότερους ασθενείς με χρόνιο πόνο, λιγότερη πίεση στο σύστημα υγείας και μεγαλύτερη προστασία των πιο ευάλωτων ομάδων.
