Στην εποχή της διαρκούς παραγωγικότητας, το να είμαστε «πολυάσχολοι» έχει μετατραπεί σε σύμβολο κοινωνικού status. Τι συμβαίνει, όμως, όταν η ατζέντα μας αδειάζει ξαφνικά; Για τους περισσότερους από εμάς, η παύση –για παράδειγμα, στις γιορτές, αργίες ή διακοπές– δεν φέρνει ανακούφιση, αλλά αμηχανία. Ας μάθουμε πώς να συμφιλιωθούμε με τη βαρεμάρα και να ξεκλειδώσουμε τις κρυμμένες δυνάμεις της φαντασίας μας.
Το παράδοξο του φόβου της «ελεύθερης ώρας»
Είναι αξιοσημείωτο πως, ενώ τρέχουμε καθημερινά με εξαντλητικές ταχύτητες, αναζητώντας απεγνωσμένα ξεκούραση, όταν παρουσιάζεται μία ευκαιρία να χαλαρώσουμε, νιώθουμε άβολα. Έρευνες δείχνουν ότι υποτιμούμε συστηματικά το πόσο θα απολαύσουμε την απραξία. Σε μια εντυπωσιακή μελέτη του Χάρβαρντ, οι συμμετέχοντες προτίμησαν να υποστούν ένα ελαφρύ ηλεκτροσόκ παρά να μείνουν μόνοι με τις σκέψεις τους για 15 λεπτά. Γιατί, λοιπόν, φοβόμαστε τόσο πολύ τη σιωπή;
Η παγίδα της διαρκούς σύνδεσης και των ενοχών
«Σήμερα, υπάρχει πάντα κάτι για να απασχολήσουμε το μυαλό μας», εξηγεί η Gabrielle Treanor, συγγραφέας του “The 1% Wellness Experiment”. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μας βομβαρδίζουν με νέες ιδέες, μέρη και στόχους, κάνοντάς μας να νιώθουμε ότι πρέπει να στριμώξουμε τα πάντα στο 24ωρο μας.
Παράλληλα, υπάρχει το βάρος της ενοχής. Πολλοί από εμάς μεγαλώσαμε με την πεποίθηση ότι η αδράνεια ισούται με τεμπελιά. Προσπαθούμε να είμαστε οι τέλειοι γονείς, σύντροφοι και επαγγελματίες, θεωρώντας ότι αν σταματήσουμε έστω και για λίγο, αποτυγχάνουμε. Όμως, η αληθινή ευεξία απαιτεί να αποδεχτούμε ότι είναι απολύτως υγιές να μην κάνουμε τίποτα!
Η επιστήμη της βαρεμάρας: Ένα εργαστήριο δημιουργικότητας
Η Sandi Mann, ψυχολόγος και συγγραφέας του “The Science of Boredom”, υποστηρίζει ότι η βαρεμάρα δεν είναι εχθρός, αλλά σύμμαχος. Σύμφωνα με τις έρευνές της, όταν το μυαλό μας δεν δέχεται εξωτερικά ερεθίσματα, στρέφεται στο εσωτερικό του.
Όταν «αποσυνδεόμαστε» από την πραγματικότητα, ο εγκέφαλος ενεργοποιεί το λεγόμενο Default Mode Network. Σε αυτή την ημι-συνειδητή κατάσταση, το μυαλό μας κάνει συνδέσεις και γεννά ιδέες που η λογική μας θα απέρριπτε ως «γελοίες». Χωρίς τον εσωτερικό κριτή να μας περιορίζει, η δημιουργικότητά μας καλπάζει.
Πώς θα εντάξουμε την «παραγωγική απραξία» στη ζωή μας
Αν θέλουμε να εκμεταλλευτούμε τα οφέλη της αδράνειας, μπορούμε να ακολουθήσουμε μερικές απλές στρατηγικές:
- Επιλέγουμε δραστηριότητες χαμηλού νοητικού φορτίου: Ένας άσκοπος περίπατος στη φύση ή το να κοιτάζουμε απλώς τα σύννεφα είναι εξαιρετικές επιλογές.
- Προσοχή στη διαφορά «mindless» και «mindful»: Η παρακολούθηση τηλεόρασης ή το ατέρμονο σκρολάρισμα στο κινητό δεν βοηθούν. Αντίθετα, καταπιέζουν τη δημιουργική ονειροπόληση, καθώς κρατούν τον εγκέφαλο σε εγρήγορση.
- Αξιοποιούμε τον «νεκρό χρόνο» στην εργασία: Αντί να εκνευριζόμαστε, περιμένοντας μία ενημέρωση λογισμικού ή ένα τηλεφώνημα, ας χρησιμοποιήσουμε αυτόν τον χρόνο για να ανασυνταχθούμε ή να παρατηρήσουμε το περιβάλλον μας.
Μικρά βήματα για μεγάλες αλλαγές
Δεν χρειάζεται να δεσμευτούμε σε 20 λεπτά απόλυτης σιωπής από την πρώτη μέρα. Μπορούμε να ξεκινήσουμε με μικρές δοκιμές:
Αφαιρούμε τα ακουστικά: Την επόμενη φορά που θα βγάλουμε βόλτα τον σκύλο, ας μην ακούσουμε μουσική. Ας αφήσουμε τις σκέψεις μας να ρέουν.
Το παιχνίδι της παρατήρησης: Ας προσπαθήσουμε να εντοπίσουμε κάτι νέο στη διαδρομή μας, όπως ένα ανθισμένο δέντρο ή ένα ιδιαίτερο κτίριο.
Η πρόκληση των δύο λεπτών: Ας τολμήσουμε να καθίσουμε σε μια καρέκλα χωρίς κινητό για μόνο 120 δευτερόλεπτα. Ας αποδεχτούμε την αμηχανία, χωρίς να κρίνουμε τον εαυτό μας.
Ας είμαστε υπερήφανοι για αυτές τις στιγμές παύσης. Η τέχνη του να μην κάνουμε τίποτα δεν είναι χάσιμο χρόνου: είναι ο τρόπος μας να γεμίζουμε τις μπαταρίες μας και να ανακαλύπτουμε ξανά τον εαυτό μας.
