Οι γιορτές των Χριστουγέννων είναι συνδεδεμένες με ζεστές στιγμές, οικογενειακά τραπέζια και φροντίδα προς τους ανθρώπους που αγαπάμε. Την ίδια στιγμή, όμως, αποτελούν και μια περίοδο αυξημένου κινδύνου για ατυχήματα μέσα στο σπίτι, πολλά από τα οποία αφορούν τα μάτια – ένα από τα πιο ευαίσθητα και πολύτιμα όργανα του σώματος.
Δεν είναι τυχαίο ότι, σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, τις ημέρες γύρω από τα Χριστούγεννα καταγράφεται αύξηση 10% έως 20% στις διακομιδές ασθενών στα νοσοκομεία, με σημαντικό ποσοστό αυτών να σχετίζεται με γιορτινά ατυχήματα: από την κουζίνα και τα διακοσμητικά, έως τα παιχνίδια των παιδιών και τα αφρώδη ποτά.
Τα μάτια σε κίνδυνο τις γιορτές – τι δείχνουν τα δεδομένα
Οι οφθαλμολογικοί τραυματισμοί δεν είναι σπάνιοι την εορταστική περίοδο. Ενδεικτικά, ένας στους δέκα τραυματισμούς ματιών στα παιδιά που φτάνουν στα επείγοντα των νοσοκομείων σχετίζεται με παιχνίδια, ενώ στους ενήλικες κυριαρχούν τα ατυχήματα από:
- μαγείρεμα και καυτό λάδι,
- σπασμένα ή αιχμηρά χριστουγεννιάτικα στολίδια,
- glitter, κόλλες και καλλυντικά,
- φελλούς από σαμπάνιες και αφρώδεις οίνους,
- πυροτεχνήματα.
«Τα μάτια είναι εξαιρετικά ευαίσθητα. Κάθε τραυματισμός συνοδεύεται από έντονο πόνο και μπορεί, ανάλογα με τη σοβαρότητά του, να προκαλέσει μόνιμη βλάβη ή ακόμα και απώλεια της όρασης», εξηγεί ο Δρ. Αναστάσιος-Ι. Κανελλόπουλος, MD, Χειρουργός-Οφθαλμίατρος, ιδρυτής και επιστημονικός διευθυντής του Ινστιτούτου Οφθαλμολογίας LaserVision και Καθηγητής Οφθαλμολογίας στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Από ήπιες εκδορές έως σοβαρά τραύματα
Οι οφθαλμολογικοί τραυματισμοί που καταγράφονται τις γιορτές κυμαίνονται:
- από εκδορές του κερατοειδούς (π.χ. από τις βελόνες του χριστουγεννιάτικου δέντρου ή glitter),
- έως ανοιχτά ή διατρητικά τραύματα (π.χ. από φελλούς σαμπάνιας ή πυροτεχνήματα).
«Οι επιπτώσεις μπορεί να είναι από παροδικές έως μόνιμες. Γι’ αυτό κάθε τραυματισμός στο μάτι πρέπει να αξιολογείται από οφθαλμίατρο, ακόμα κι αν αρχικά φαίνεται ήπιος», τονίζει ο κ. Κανελλόπουλος.
Πρώτες βοήθειες: τι να κάνετε μέχρι να δείτε οφθαλμίατρο
Η σωστή αντίδραση τις πρώτες στιγμές μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική. Οι βασικές οδηγίες είναι:
- Μην αγγίζετε, μην τρίβετε και μην πιέζετε το μάτι.
- Μην προσπαθείτε να αφαιρέσετε αντικείμενο που έχει καρφωθεί στο μάτι.
- Αν πρόκειται για πολύ μικρό σωματίδιο, σηκώστε απαλά το βλέφαρο και ανοιγοκλείστε γρήγορα το μάτι, ώστε τα δάκρυα να το αποβάλουν.
- Μην βάζετε αλοιφές ή κολλύρια, αν δεν σας το έχει συστήσει γιατρός.
- Σε περίπτωση εκδοράς ή τραύματος, καλύψτε απαλά το μάτι με αποστειρωμένη γάζα.
- Αν μπει χημική ουσία, ξεπλύνετε αμέσως με άφθονο καθαρό νερό, χωρίς τρίψιμο.
Συχνά γιορτινά «ατυχήματα» και πώς να τα διαχειριστείτε
Glitter και μακιγιάζ
Το glitter μπορεί να προκαλέσει ερεθισμό, εκδορά κερατοειδούς και λοίμωξη. Μην τρίβετε το μάτι. Χρησιμοποιήστε τεχνητά δάκρυα ή φυσιολογικό ορό. Αν δεν απομακρυνθεί, απαιτείται εξέταση από οφθαλμίατρο.
Κόλλα (χειροτεχνία ή ψεύτικες βλεφαρίδες)
Ξεπλύνετε αμέσως το μάτι για αρκετά λεπτά με χλιαρό τρεχούμενο νερό. Αν εμφανιστούν πόνος, κοκκίνισμα ή εκκρίσεις, ζητήστε ιατρική βοήθεια.
Βελόνες χριστουγεννιάτικου δέντρου
Ακόμα και μια φαινομενικά μικρή εκδορά μπορεί να αφήσει επίμονη βλάβη στην όραση. Καλύτερα να μη ρισκάρετε και να απευθυνθείτε άμεσα σε ειδικό.
Σε περίπτωση διατρητικού τραύματος, μεταβείτε αμέσως στα επείγοντα. Μην ξεπλύνετε το μάτι και μην αφαιρέσετε τη βελόνα αν βρίσκεται ακόμα μέσα.
Αλεύρι ή υλικά μαγειρικής
Ξεπλύνετε άμεσα με κρύο νερό ή φυσιολογικό ορό. Αν επιμένει πόνος ή εμφανιστεί έκκριμα, επικοινωνήστε με τον γιατρό σας.
Προσοχή στους φελλούς σαμπάνιας
Ο φελλός μπορεί να εκτοξευθεί με ταχύτητα έως 80 χλμ./ώρα και να τραυματίσει σοβαρά το μάτι μέσα σε κλάσματα δευτερολέπτου. Ακόμα και τραυματισμός γύρω από το μάτι απαιτεί άμεση ιατρική αξιολόγηση.
Γιορτινές δραστηριότητες και κρυφοί κίνδυνοι
Ατυχήματα μπορούν να συμβούν ακόμα και σε εξωτερικές δραστηριότητες, όπως το σκι. Η έλλειψη κατάλληλων γυαλιών μπορεί να προκαλέσει φωτοκερατίτιδα, ένα είδος «εγκαύματος» στο μάτι από την υπεριώδη ακτινοβολία.
«Τα περισσότερα οφθαλμολογικά ατυχήματα στις γιορτές μπορούν να προληφθούν. Λίγη περισσότερη προσοχή, ιδιαίτερα όταν φροντίζουμε παιδιά, ηλικιωμένους ή άλλα μέλη της οικογένειας, μπορεί να κάνει τη διαφορά», καταλήγει ο κ. Κανελλόπουλος.
Οι γιορτές είναι για φροντίδα – και αυτή ξεκινά από την ασφάλεια
Με απλές κινήσεις πρόληψης και σωστή αντίδραση σε ένα ατύχημα, μπορούμε να προστατεύσουμε όχι μόνο τον εαυτό μας, αλλά και όσους αγαπάμε, ώστε οι γιορτινές μέρες να μείνουν στη μνήμη μας για τους σωστούς λόγους.
