Μία σημαντική ανισότητα ανέδειξε μελέτη που δημοσιεύθηκε σε έγκριτο ιατρικό περιοδικό. Με δυο λόγια: Αναφορικά με τον καρκίνο, οι άντρες έχουν πολλές περισσότερες πιθανότητες να λάβουν καθυστερημένα διάγνωση σε σύγκριση με τις γυναίκες για τις ίδιες μορφές της νόσου.
Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση του καρκίνου, ανεξάρτητα από τον τύπο της νόσου. Όσο νωρίτερα εντοπίζεται ένας όγκος, τόσο περισσότερες είναι συνήθως οι θεραπευτικές επιλογές και τόσο καλύτερη μπορεί να είναι η πρόγνωση για τον ασθενή. Καθοριστική είναι επίσης η συμβολή του προσυμπτωματικού ελέγχου για τις μορφές καρκίνου στις οποίες υπάρχουν τεκμηριωμένες εξετάσεις ανίχνευσης. Σήμερα μάλιστα, οι μέθοδοι προσυμπτωματικούελέγχου έχουν εξελιχθεί σημαντικά, επιτρέποντας σε αρκετές περιπτώσεις να εντοπιστούν προκαρκινικές αλλοιώσεις ή η νόσος σε αρχικό στάδιο, πριν εμφανιστούν συμπτώματα. Ωστόσο, δεν υπάρχει οργανωμένος προσυμπτωματικός έλεγχος για κάθε μορφή καρκίνου. Γι’ αυτό η τακτική επαφή με τον γιατρό και η έγκαιρη διερεύνηση επίμονων ή ασυνήθιστων συμπτωμάτων παραμένουν εξίσου σημαντικές.
Παρόλα αυτά, μια νέα μεγάλη μελέτη από τις Ηνωμένες Πολιτείες προσθέτει ένα ιδιαίτερα ανησυχητικό δεδομένο στη συζήτηση: οι άνδρες φαίνεται να διαγιγνώσκονται συχνότερα από τις γυναίκες όταν η νόσος έχει ήδη προχωρήσει. Σε ορισμένους τύπους καρκίνου, μάλιστα, η διαφορά ξεπερνά κατά πολύ το 100%.
Η σύνδεση μεταξύ του φύλου και της διάγνωσης του καρκίνου
Οι άνδρες στις Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν με αρκετές μορφές καρκίνου όταν η νόσος έχει ήδη προχωρήσει, σύμφωνα με μεγάλη μελέτη που εξέτασε περισσότερα από 2,4 εκατομμύρια περιστατικά από το 2015 έως το 2022. Η μελέτη των Maclin και συνεργατών δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cancer Epidemiology, Biomarkers & Prevention. Η καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος στη Θεραπευτική Κλινική της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο Θάνος Δημόπουλος, καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής και τέως πρύτανης του ΕΚΠΑ, συνοψίζουν τα κυριότερα σημεία της μελέτης. Οι ερευνητές ανέλυσαν δεδομένα για 30 διαφορετικούς συμπαγείς όγκους που δεν αφορούν το αναπαραγωγικό σύστημα, με στόχο να διαπιστώσουν εάν το φύλο συνδέεται με το στάδιο στο οποίο γίνεται η διάγνωση.
Το στάδιο του καρκίνου αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες για την πορεία της νόσου, καθώς όσο νωρίτερα εντοπίζεται ένας όγκος, τόσο καλύτερη είναι συνήθως η πρόγνωση. Αντίθετα, όταν ο καρκίνος έχει επεκταθεί σε γειτονικούς ιστούς ή σε μακρινά σημεία του σώματος, η αντιμετώπισή του γίνεται πιο δύσκολη.
Μεγαλύτερη πιθανότητα προχωρημένης διάγνωσης σε 20 τύπους καρκίνου
Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό στάδιο σε 20 διαφορετικούς τύπους καρκίνου. Σε 16 μορφές καρκίνου, οι άνδρες ήταν σημαντικά πιθανότερο να λάβουν διάγνωση όταν η νόσος είχε ήδη επεκταθεί στους γύρω ιστούς, αντί να παραμένει εντοπισμένη. Οι μεγαλύτερες διαφορές καταγράφηκαν στους καρκίνους της γλώσσας, των σιελογόνων αδένων, του στοματοφάρυγγα, του θυρεοειδούς και του στομάχου.
Ειδικότερα, σε σύγκριση με τις γυναίκες, οι άνδρες είχαν:
• 151% μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν με καρκίνο της γλώσσας σε τοπικά προχωρημένο στάδιο
• 93% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο των σιελογόνων αδένων
• 80% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο του στοματοφάρυγγα
• 74% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο του θυρεοειδούς
• 67% μεγαλύτερη πιθανότητα για καρκίνο του στομάχου
Αυξημένες πιθανότητες και για διάγνωση σε μεταστατικό στάδιο
Παρόμοια εικόνα παρατηρήθηκε και στις διαγνώσεις καρκίνου σε μεταστατικό στάδιο, όταν δηλαδή η νόσος είχε εξαπλωθεί σε άλλα σημεία του σώματος. Οι άνδρες είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα να διαγνωστούν σε αυτό το στάδιο σε 17 διαφορετικές μορφές καρκίνου. Οι μεγαλύτερες διαφορές αφορούσαν τον καρκίνο της γλώσσας, του θυρεοειδούς, των σιελογόνων αδένων και του στομάχου, καθώς και το μελάνωμα.
Συγκεκριμένα, καταγράφηκαν:
• 134% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό καρκίνο της γλώσσας
• 128% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό καρκίνο του θυρεοειδούς
• 97% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό καρκίνο των σιελογόνων αδένων
• 56% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό καρκίνο του στομάχου
• 50% μεγαλύτερες πιθανότητες για μεταστατικό μελάνωμα
Οι εξαιρέσεις που κατέγραψε η μελέτη
Η ίδια τάση δεν παρατηρήθηκε σε όλες τις μορφές καρκίνου. Οι άνδρες με καρκίνο του λάρυγγα ή της ουροδόχου κύστης είχαν μικρότερη πιθανότητα από τις γυναίκες να διαγνωστούν σε τοπικά προχωρημένο στάδιο. Παράλληλα, στους καρκίνους της ουροδόχου κύστης, του πρωκτού και του ήπατος, οι άνδρες ήταν λιγότερο πιθανό να λάβουν διάγνωση σε μεταστατικό στάδιο.
Τα γενικά αποτελέσματα της μελέτης παρέμειναν παρόμοια μεταξύ διαφορετικών φυλετικών και εθνοτικών ομάδων, αλλά και μεταξύ περιοχών με διαφορετικά επίπεδα μέσου οικογενειακού εισοδήματος.
Γιατί οι άνδρες μπορεί να διαγιγνώσκονται αργότερα
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι δεν υπάρχει μία μοναδική εξήγηση για τις διαφορές αυτές. Ένας πιθανός παράγοντας είναι η διαφορετική συμμετοχή ανδρών και γυναικών στους προληπτικούς ελέγχους. Για τους καρκίνους που μπορούν να εντοπιστούν μέσω προσυμπτωματικού ελέγχου, η μικρότερη συμμετοχή ενδέχεται να οδηγεί σε καθυστερημένη διάγνωση. Παράλληλα, προηγούμενες έρευνες δείχνουν ότι οι γυναίκες επισκέπτονται συχνότερα τον γιατρό. Αυτό μπορεί να δημιουργεί περισσότερες ευκαιρίες για την έγκαιρη αναγνώριση ύποπτων συμπτωμάτων και την πραγματοποίηση των απαραίτητων εξετάσεων. Μια ακόμη πιθανή εξήγηση αφορά τον τρόπο με τον οποίο αξιολογούνται τα συμπτώματα από τους επαγγελματίες υγείας. Είναι πιθανό παρόμοια συμπτώματα να αντιμετωπίζονται διαφορετικά σε άνδρες και γυναίκες, επηρεάζοντας το είδος ή τον χρόνο των διαγνωστικών εξετάσεων.
Η έγκαιρη διάγνωση παραμένει καθοριστική
Ανεξάρτητα από τους λόγους που βρίσκονται πίσω από αυτές τις διαφορές, το βασικό μήνυμα της μελέτης είναι ότι η έγκαιρη διάγνωση μπορεί να παίξει καθοριστικό ρόλο στην πορεία του καρκίνου. Η τακτική επαφή με τους επαγγελματίες υγείας, η προσοχή σε επίμονα ή ασυνήθιστα συμπτώματα και η συμμετοχή στους διαθέσιμους προληπτικούς ελέγχους μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό της νόσου πριν αυτή προχωρήσει.
Οι περιορισμοί της έρευνας
Οι ερευνητές διευκρινίζουν ότι η μελέτη είχε ορισμένους περιορισμούς. Η βάση δεδομένων δεν περιλάμβανε πληροφορίες που θα μπορούσαν να εξηγήσουν καλύτερα ορισμένες από τις διαφορές, όπως η ασφαλιστική κάλυψη των ασθενών. Επιπλέον, χρησιμοποιήθηκε ένα γενικότερο σύστημα ταξινόμησης των σταδίων του καρκίνου και όχι το πιο αναλυτικό σύστημα που εφαρμόζεται συνήθως στην κλινική πράξη. Σε ορισμένες μορφές καρκίνου έλειπαν επίσης πληροφορίες σχετικά με το στάδιο της νόσου σε περισσότερο από το 10% των περιστατικών. Παρά τους περιορισμούς, τα αποτελέσματα αναδεικνύουν την ανάγκη να διερευνηθούν βαθύτερα οι αιτίες για τις οποίες οι άνδρες διαγιγνώσκονται συχνότερα σε προχωρημένα στάδια και να ενισχυθούν οι παρεμβάσεις που μπορούν να οδηγήσουν σε έγκαιρη διάγνωση και καλύτερη επιβίωση για όλους.
