«Χρειάζομαι πραγματικά κανέναν;». Αυτή η σκέψη συχνά κρύβει ένα δυσβάσταχτο συναισθηματικό βάρος. Στον σύγχρονο κόσμο, η αυτονομία αποθεώνεται, όμως η παγίδα του να μη ζητάμε ποτέ βοήθεια μπορεί να είναι το «προκαλυμμα» ενός βαθύτερου φόβου για οικειότητα.
Δεν είναι λίγες οι γυναίκες που τον τρόπο ζωής του χαρακτηρίζει η λεγόμενη υπερ-ανεξαρτησία (hyper-independence).
Η διαδρομή του «μοναχικού λύκου»
Συχνά, νιώθουμε σιγουριά και αυτοπεποίθηση για την ικανότητά μας να μη βασιζόμαστε σε κανέναν. Όμως, πίσω από αυτή την εικόνα της «σούπερ γυναίκας», συχνά δεν κρύβεται μόνο μια σημαντική ικανότητα, αλλά ένας βαθύς φόβος: ο φόβος μήπως γίνουμε βάρος, ο φόβος της απόρριψης ή η ανάγκη για απόλυτο έλεγχο.
Η επιστήμη είναι σαφής: η ποιότητα των σχέσεών μας είναι το «κλειδί» για την ευτυχία και τη μακροζωία. «Είμαστε προγραμματισμένοι για σύνδεση», εξηγεί ο κλινικός ψυχολόγος Dr. Stephen Blumenthal. «Το να υπάρχεις μόνος σου κάνει κακό στην υγεία». Ενώ η ανεξαρτησία είναι υγιής, η υπερ-ανεξαρτησία οδηγεί συχνά στην απομόνωση. Πολλοί άνθρωποι είναι εξαιρετικά επιτυχημένοι στη δουλειά τους, αλλά οι προσωπικές τους σχέσεις μοιάζουν με «ναυάγιο».
Η παγίδα του burnout και το πρότυπο της «δυνατής γυναίκας»
Για πολλές από εμάς, αυτή η συμπεριφορά είναι διδαγμένη. Μεγαλώνουμε, πολλές γυναίκες να μεγαλώνουν μόνες τους τα παιδιά τους και, ταυτόχρονα, να τα καταφέρνουν σε πολύ απαιτητικές δουλειές. Αυτό το πρότυπο ωθεί πολλές νεαρές γυναίκες να μιμηθούν το πρότυπο της υπέρ-ανεξάρτητης γυναίκας, αλλά τις οδηγούν, συχνά, και στο burnout. «Δεν κατάλαβα πόσα είχα φορτωθεί μέχρι που έπαθα μια κρίση πανικού και βρέθηκα στο νοσοκομείο», ομολογούν συχνά οι παθούσες, όπως αναφέρει ο Dr. Stephen Blumenthal. «Ακόμα και τότε, το πρώτο πράγμα που σκέφτονται είναι οι υποχρεώσεις “μένουν πίσω”».
Αυτή η τάση επηρεάζει συχνά και την προσωπική ζωή της σύγχρονης γυναίκας. Πολλές επιτυχημένες γυναίκες στα 30 ή τα 40 τους, έχοντας κατακτήσει οικονομική και επαγγελματική ευστάθεια, αναρωτιούνται: «Αφού τα έχω όλα, χρειάζομαι πραγματικά έναν σύντροφο;». Η υπερ-ανεξαρτησία δίνει την ψευδαίσθηση του ελέγχου, αλλά τις κρατάει μακριά από την αγάπη, γιατί δεν νιώθουν ασφαλείς να ανοιχτούν σε σχέσεις και ανθρώπους.
Η ρίζα του προβλήματος: Γιατί υψώνουμε τείχη;
Σύμφωνα με την ψυχοθεραπεύτρια Kathleen Saxton, η υπερ-ανεξαρτησία ξεκινά συχνά από την παιδική ηλικία. Αν οι γονείς ήταν συναισθηματικά απόμακροι, αναξιόπιστοι ή πολύ απασχολημένοι, το παιδί μαθαίνει ότι «δεν μπορώ να βασιστώ σε κανέναν, άρα θα βασιστώ μόνο στον εαυτό μου». Είναι ένας μηχανισμός επιβίωσης που κρύβει συχνά καταπιεσμένη θλίψη ή θυμό.
Στην ενήλικη ζωή, αυτά τα άτομα μπορεί να νιώθουν υπερήφανα, αλλά εσωτερικά είναι εξαντλημένα. Το τίμημα είναι η συναισθηματική αποξένωση. Αν δεν μοιράζεσαι ποτέ την ευάλωτη πλευρά σου, κανείς δεν μπορεί να σε γνωρίσει πραγματικά και κανείς δεν μπορεί να σε βοηθήσει.
Από την απομόνωση στη «μικρο-εξάρτηση»
Η λύση δεν είναι να γίνουμε ξαφνικά ανήμποροι, αλλά να μάθουμε να εμπιστευόμαστε. Η Saxton προτείνει την πρακτική της «μικρο-εξάρτησης» (micro-dependence):
Ζητήστε βοήθεια για κάτι μικρό: Μια απλή χάρη που δεν είναι ζωτικής σημασίας.
Μοιραστείτε μια ανησυχία: Επιτρέψτε σε κάποιον να δει μια μικρή ρωγμή στην εικόνα σας.
Αποδεχτείτε μια ευγενική χειρονομία: Αφήστε κάποιον να σας κεράσει έναν καφέ ή να σας βοηθήσει με μια σακούλα, χωρίς να νιώθετε ότι του «χρωστάτε».
Ο κόσμος δεν καταρρέει όταν ζητάμε βοήθεια. Αντίθετα, γίνεται απείρως καλύτερος. Οι άνθρωποι είναι συνήθως πολύ πιο πρόθυμοι να βοηθήσουν από ό,τι φανταζόμαστε στο μυαλό μας.
Η υγιής οικειότητα απαιτεί αμοιβαιότητα. Το να επιτρέπουμε στους άλλους να μας στηρίξουν δεν είναι αδυναμία, αλλά η ύψιστη μορφή θάρρους.
