Η πρωτεΐνη αποτελεί βασικό δομικό στοιχείο της τρίχας, ωστόσο η υπερβολική χρήση προϊόντων με πρωτεΐνη δεν είναι πάντα ωφέλιμη. Δημοφιλείς επιλογές αναδόμησης σήμερα, όπως κερατίνη, κολλαγόνο, πεπτίδια και σύμπλοκα δέσμευσης δεσμών, υπόσχονται βελτίωση της υγείας των μαλλιών. Όμως, αν τα χρησιμοποιείτε υπερβολικά, μπορεί να προκαλέσουν το αντίθετο αποτέλεσμα.
Αν και η πρωτεΐνη ενισχύει τα μαλλιά, όταν συσσωρεύεται ταχύτερα απ’ όσο μπορεί να απορροφηθεί, οι τρίχες γίνονται άκαμπτες και εύθραυστες. Το φαινόμενο αυτό οδηγεί σε σπάσιμο, φριζάρισμα και κόμπους. Ειδικοί εξηγούν τι είναι το protein overload, πώς να το αναγνωρίσετε και πώς να επαναφέρετε τη ρουτίνα περιποίησής σας σε ισορροπία.
Πότε η πρωτεΐνη γίνεται επιζήμια για τα μαλλιά
Η τρίχα αποτελείται κυρίως από κερατίνη, που της προσδίδει αντοχή και δομή. Οι «γέφυρες» ανάμεσα στις αλυσίδες κερατίνης επιτρέπουν στο μαλλί να τεντώνεται χωρίς να σπάει. Όπως εξηγεί η Caroline Ruggiero, πιστοποιημένη τριχολόγος και CEO της Truly You Hair & Scalp Clinic στο Μισισάουγκα του Οντάριο, «υγιή μαλλιά σημαίνει ότι το πλέγμα πρωτεΐνης και οι διασταυρούμενες συνδέσεις του παραμένουν ανέπαφα ώστε οι ίνες να αντέχουν στην έλξη αλλά και να διατηρούν ελαστικότητα και λάμψη».
Όταν όμως χρησιμοποιούνται πολύ συχνά σαμπουάν, μάσκες ή προϊόντα styling με βάση την πρωτεΐνη, παρατηρείται υπερφόρτωση. Ο Emmanuel Mroczka, τριχολόγος και συνιδιοκτήτης του The Hair & Scalp Specialists στο Οχάιο, τονίζει: «Όπως συμβαίνει με όλα, το περισσότερο δεν είναι πάντα καλύτερο». Τα μαλλιά με υπερβολική πρωτεΐνη είναι άκαμπτα ή σαν άχυρο, τραχιά ακόμη κι έπειτα από conditioner, μπλέκονται εύκολα και σπάνε αντί να τεντώνονται.
Το σπάσιμο εμφανίζεται ακόμα και κοντά στη ρίζα ή στην κορυφή του κεφαλιού – περιοχές που συνήθως παραμένουν άθικτες – επειδή η τρίχα χάνει την ελαστικότητά της από τη ρίζα ως τις άκρες.
Πώς ξεχωρίζετε την υπερφόρτωση πρωτεΐνης από την ξηρότητα
Η υπερβολική πρωτεΐνη μοιάζει με ξηρότητα, αλλά διαφέρει στην ελαστικότητα. Η ξηρή τρίχα συνήθως μαλακώνει με ενυδάτωση και διατηρεί κάποια ελαστικότητα. Αντίθετα, τα μαλλιά με overload πρωτεΐνης είναι άκαμπτα και σπάνε εύκολα ακόμα κι έπειτα από conditioning. Ένα απλό τεστ στο σπίτι είναι να τεντώσετε απαλά μια βρεγμένη τρίχα: η υγιής τρίχα πρέπει να έχει μικρή ελαστικότητα και να επανέρχεται στη θέση της.
Αυτό το τεστ βοηθά στην επιλογή της κατάλληλης θεραπείας ώστε να αποφύγετε τις υπερβολές.
Γιατί τα μαλλιά απορροφούν περισσότερη πρωτεΐνη
Χημικές επεξεργασίες όπως ντεκαπάζ, ισιωτικές ή βαφές αλλά και η θερμότητα ή η έκθεση στον ήλιο/ρύπους καταστρέφουν το περίβλημα της τρίχας (επιδερμίδα), αυξάνοντας την πορώδη φύση της. Η Dr. Divya Shokeen, δερματολόγος και χειρουργός μεταμόσχευσης μαλλιών με πιστοποίηση board-certified, εξηγεί ότι όταν διαταράσσεται η επιδερμίδα, το εσωτερικό της τρίχας χάνει πρωτεΐνες και λιπίδια, ενώ ο φλοιός εκτίθεται περισσότερο.
Έτσι τα κατεστραμμένα μαλλιά απορροφούν πιο επιθετικά τα προϊόντα, αυξάνοντας τον κίνδυνο συσσώρευσης πρωτεΐνης. Παρόλο που συστατικά όπως υδρολυμένη κερατίνη, κολλαγόνο ή πεπτίδια δεν είναι επικίνδυνα από μόνα τους, ο κίνδυνος βρίσκεται στην υπερβολή. «Τα κατεστραμμένα μαλλιά χρειάζονται ισορροπία ανάμεσα σε πρωτεΐνη, ενυδάτωση και λιπίδια – όχι μόνο υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη», λέει η Shokeen.
Η συνεχής χρήση τέτοιων προϊόντων χωρίς συχνό λούσιμο μπορεί να κάνει τα ήδη εύθραυστα μαλλιά ακόμη πιο αδύναμα. Η Shokeen προτείνει: «Όσο περισσότερα προϊόντα styling χρησιμοποιείτε σε στρώσεις, τόσο πιο σημαντικό γίνεται το περιοδικό λούσιμο με clarifying σαμπουάν».
Πώς επηρεάζει η υπερφόρτωση την εμφάνιση των μαλλιών
Η υπερφόρτωση πρωτεΐνης δεν σταματά την ανάπτυξη της τρίχας από τον θύλακα αλλά αυξάνει το σπάσιμο κατά μήκος της τρίχας κάνοντάς τα να φαίνονται πιο λεπτά και λιγότερο πυκνά. Ο Mroczka σημειώνει ότι αν τα προϊόντα εφαρμόζονται απευθείας στο τριχωτό – κάτι που γενικά δεν προτείνεται – μπορεί να προκαλέσουν συσσώρευση και ερεθισμό στους θύλακες.
Χρόνιος ερεθισμός ή φλεγμονή του τριχωτού μπορεί να επηρεάσει τη σωστή ανάπτυξη των μαλλιών. Επίσης μπορεί να μπερδευτεί το σπάσιμο με την τριχόπτωση: πολλοί θεωρούν ότι χάνουν περισσότερες τρίχες ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για σπάσιμο στη μέση της τρίχας που δημιουργεί κοντές φύτρες. Καθημερινά χάνουμε περίπου 80 έως 100 τρίχες, αλλά όταν υπάρχει overload πρωτεΐνης προστίθεται επιπλέον σπάσιμο σε αυτήν τη φυσιολογική απώλεια.
Ποιοι τύποι μαλλιών κινδυνεύουν περισσότερο
Λεπτά, χημικά επεξεργασμένα ή αραιά μαλλιά είναι ιδιαίτερα ευάλωτα σε overload πρωτεΐνης. Η Shokeen εξηγεί ότι οι λεπτές τρίχες έχουν μικρότερο διάμετρο άξονα και λιγότερη φυσική αντοχή – έτσι γίνονται γρήγορα άκαμπτες ή σπάνε όταν εκτίθενται σε πολλά προϊόντα.
Η πορώδης φύση των μαλλιών παίζει επίσης ρόλο: τα πολύ πορώδη απορροφούν γρήγορα την πρωτεΐνη λόγω των κενών στην επιδερμίδα – εδώ βοηθούν οι περιστασιακές θεραπείες με παράλληλη ενυδάτωση/λιπίδια. Τα χαμηλής πορώδους μαλλιά αντιστέκονται στην απορρόφηση κι έτσι η πρωτεΐνη κάθεται στην επιφάνεια προκαλώντας ξηρότητα ή ακαμψία – προτιμήστε ελαφριά υδρολυμένη πρωτεΐνη ή ελάχιστη χρήση.
Η συχνότητα εφαρμογής πρέπει να προσαρμόζεται ανάλογα με τον τύπο των μαλλιών αλλά και τη σύνθεση του κάθε προϊόντος. Η Ruggiero προτείνει διαστήματα (π.χ. έναν μήνα χρήση – τρεις μήνες παύση): «Το περισσότερο δεν σημαίνει καλύτερο».
Πώς επαναφέρετε τη ρουτίνα περιποίησης
Ο Mroczka συμβουλεύει: «Σταματήστε προσωρινά όλα τα προϊόντα με βάση την πρωτεΐνη – conditioner, μάσκες, leave-in ή θεραπείες που γράφουν ‘repair’, ‘strengthening’ ή ‘bond-building’». Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό αφορά ακόμη και σαμπουάν πλούσια σε πρωτεΐνη.
Στη συνέχεια, επιλέξτε ένα ενυδατικό σαμπουάν για απαλή απομάκρυνση των καταλοίπων χωρίς έντονο τρίψιμο στις άκρες κι ολοκληρώστε με ενυδατικό conditioner για ευκολότερο ξεμπέρδεμα κι ευλυγισία. Ένα ανάλαφρο ενυδατικό spray βοηθά ειδικά στα ξηρά σημεία μέσα στη μέρα. Αν υπάρχει έντονη συσσώρευση προϊόντων χρησιμοποιήστε clarifying σαμπουάν όχι πάνω από μία φορά ανά δύο εβδομάδες – η κατάχρηση αφαιρεί τα φυσικά έλαια επιτείνοντας την ξηρότητα.
Στη φάση αυτή αποφύγετε θερμικά εργαλεία styling ή χημικές επεξεργασίες για λίγες εβδομάδες ώστε τα μαλλιά να ανακτήσουν την ελαστικότητά τους. Μόλις αρχίσουν να δείχνουν πιο απαλά κι ευέλικτα μπορείτε σταδιακά να επαναφέρετε τη χρήση πρωτεϊνικών προϊόντων – πάντα με μέτρο κι όχι καθημερινά.
