Η λιποπρωτεΐνη άλφα είναι ένας δείκτης για την υγεία της καρδιάς που συχνά παραλείπουμε να εξετάσουμε είναι όμως μεγάλης σημασίας για την πρόληψη καρδιαγγειακών νοσημάτων.
Η λιποπρωτεΐνη α, γνωστή ως Lp(a), μπαίνει πλέον δυναμικά στη συζήτηση για την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων, ιδιαίτερα μετά την ένταξή της στις εξετάσεις του εθνικού προγράμματος «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» του Υπουργείου Υγείας. Μέσα από αυτή την πρωτοβουλία, χιλιάδες Έλληνες άνω των 30 ετών ήρθαν για πρώτη φορά σε επαφή με έναν δείκτη που μέχρι πρόσφατα δεν αξιολογούνταν συστηματικά. Με αφορμή και την Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης στις 24 Μαρτίου, οι επιστημονικοί φορείς επισημαίνουν ότι πρόκειται για έναν κρίσιμο αλλά υποτιμημένο δείκτη.
Τι είναι η Lp(a);
Η Lp(a) είναι μία λιποπρωτεΐνη του αίματος, δηλαδή ένα σωματίδιο που αποτελείται από λιπίδια και πρωτεΐνες, με βασικό συστατικό τη χοληστερόλη. Μοιάζει με την LDL, τη γνωστή «κακή» χοληστερόλη, με τη διαφορά ότι περιέχει επιπλέον την απολιποπρωτεΐνη (a), στοιχείο που την καθιστά πιο επιβαρυντική για τα αγγεία.
Η λιποπρωτεΐνη άλφα παράγεται στο ήπαρ και τα επίπεδά της καθορίζονται κυρίως γενετικά. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει κληρονομικότητα μέσα στις οικογένειες και ότι παραμένουν σταθερά σε όλη τη διάρκεια της ζωής, χωρίς να επηρεάζονται ουσιαστικά από τη διατροφή, την άσκηση ή το σωματικό βάρος. Επιπλέον, στις γυναίκες μπορεί να παρατηρηθεί μια ήπια αύξηση μετά την εμμηνόπαυση.
Γιατί θεωρείται επικίνδυνη;
Παρά το γεγονός ότι περίπου 1,4 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως έχουν αυξημένη Lp(a), μόνο το 1-2% γνωρίζει τα επίπεδά της. Γιατί έχει σημασία να τα γνωρίζουμε; Όπως επισημαίνουν οι επιστημονικοί φορείς, αν και φαίνεται να συμμετέχει σε μηχανισμούς επούλωσης και άμυνας του οργανισμού, όταν βρίσκεται σε αυξημένα επίπεδα συμβάλλει στη δημιουργία αθηρωματικών πλακών στις αρτηρίες.
Σύμφωνα με τους ειδικούς, η αυξημένη Lp(a) αποτελεί ανεξάρτητο παράγοντα κινδύνου γιαέμφραγμα του μυοκαρδίου, για ισχαιμικό εγκεφαλικό επεισόδιο για περιφερική αρτηριακή νόσο και για στένωση της αορτικής βαλβίδας.
Πόσο συχνή είναι αυτή η διαταραχή λιπιδίων;
Περίπου 1 στους 5 ανθρώπους παγκοσμίως έχει αυξημένα επίπεδα Lp(a), γεγονός που την καθιστά τη συχνότερη γενετική διαταραχή λιπιδίων στο αίμα.Στην Ελλάδα, σύμφωνα με τη μελέτη ΑΤΤΙΚΗ (2002-2022), το 19% του πληθυσμού εμφανίζει υψηλές τιμές, χωρίς διαφοροποίηση μεταξύ ανδρών και γυναικών.
Γιατί δεν την γνωρίζαμε μέχρι τώρα;
Η Lp(a) δεν περιλαμβανόταν μέχρι πρόσφατα στους κλασικούς δείκτες καρδιαγγειακού κινδύνου. Ωστόσο, νεότερα δεδομένα δείχνουν ότι η ενσωμάτωσή της στην κλινική εκτίμηση βελτιώνει σημαντικά τη διαστρωμάτωση κινδύνου, εντοπίζοντας ασθενείς που διαφορετικά θα περνούσαν απαρατήρητοι.
Πώς γίνεται η μέτρηση;
Ο προσδιορισμός της Lp(a) γίνεται με μια απλή αιματολογική εξέταση. Τιμές πάνω από 50 mg/dL (ή 125 nmol/L) σχετίζονται με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο.Οι επιστημονικές εταιρείες συστήνουν να γίνεται τουλάχιστον μία φορά στη ζωή, χωρίς να απαιτούνται συχνές επαναλήψεις.
Τι κάνουμε αν είναι αυξημένη;
Σήμερα, οι διαθέσιμες θεραπείες δεν μειώνουν σημαντικά τα επίπεδα της Lp(a). Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπιση επικεντρώνεται στον αυστηρό έλεγχο των υπόλοιπων παραγόντων κινδύνου:
• διακοπή καπνίσματος
• ρύθμιση LDL-χοληστερόλης
• έλεγχος διαβήτη
• αντιμετώπιση υπέρτασης
• διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους
Παράλληλα, συστήνεται υγιεινή διατροφή και τακτική άσκηση που συμβάλει στη γενικότερη βελτίωση των δεικτών καρδιαγγειακής υγείας.
Τι αλλάζει στο μέλλον;
Σε εξέλιξη βρίσκονται κλινικές μελέτες για νέα φάρμακα που μειώνουν σημαντικά την Lp(a). Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν αυτή η μείωση θα οδηγήσει και σε λιγότερα καρδιαγγειακά επεισόδια, κάτι που αναμένεται να απαντηθεί τα επόμενα χρόνια.
