Το να σηκωθείς από το κρεβάτι, να πιάσεις μια κούπα καφέ, να χαιρετήσεις έναν φίλο ή να σκύψεις για να χαϊδέψεις ένα σκύλο—όλες αυτές οι απλές κινήσεις έχουν οδηγήσει πολλούς στο να «παθαίνουν τη μέση τους». Η αντίφαση ανάμεσα στην αθωότητα της κίνησης και την ένταση του πόνου που ακολουθεί, προβληματίζει όσους το έχουν ζήσει. Πώς γίνεται μια τόσο μικρή κίνηση να προκαλέσει τόσο έντονο και παρατεταμένο πόνο, που μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες, μήνες ή και χρόνια;
Η εξήγηση είναι πως οι περισσότερες περιπτώσεις πόνου στη μέση δεν οφείλονται σε τραυματισμούς μυών, τενόντων ή οστών. Συνήθως ξεκινούν με έναν απλό μυϊκό σπασμό, που οδηγεί σε ευαισθητοποίηση των νεύρων και πόνο δύσκολο στη διαχείριση. Το γεγονός ότι δεν υπάρχει σοβαρός τραυματισμός ίσως δεν παρηγορεί τους περίπου 80% των ανθρώπων που θα αντιμετωπίσουν πόνο στη μέση κάποια στιγμή. Ωστόσο, τα καλά νέα είναι πως η πρόληψη του πόνου στη μέση είναι πολύ πιο εύκολη από τη θεραπεία του—και συχνά ο πόνος υποχωρεί μόνος του με το χρόνο.
Η σημασία της κίνησης για τη σπονδυλική στήλη
Η σπονδυλική στήλη αποτελεί τον «πυλώνα» που προστατεύει το νωτιαίο μυελό και τα νεύρα, ενώ μας στηρίζει για να στεκόμαστε όρθιοι—ταυτόχρονα όμως επιτρέπει κάμψεις, στροφές και κινήσεις, εξηγεί η καθηγήτρια Manuela Ferreira, επικεφαλής του Τμήματος Μυοσκελετικής Υγείας στο George Institute for Global Health στο Σίδνεϊ. «Υπάρχουν τόσες πολλές δομές που εμπλέκονται στον πόνο στη μέση: αρθρώσεις, μεγάλοι και μικροί μύες, δίσκοι», αναφέρει.
Όμως δεν κινούμε αυτές τις δομές όσο θα έπρεπε. «Οι αρθρώσεις χρειάζονται κίνηση», τονίζει η Ferreira. «Φορτώνουμε αρκετό βάρος—ιδιαίτερα στη οσφυϊκή μοίρα—χωρίς να της δίνουμε χρόνο να προσαρμοστεί και να κινηθεί ελεύθερα».
Αιτίες και πυροδότες του πόνου στη μέση
Τα προβλήματα στη μέση αποτελούν τον τρίτο μεγαλύτερο παράγοντα επιβάρυνσης υγείας στην Αυστραλία, αντιστοιχώντας στο 2,2% του εθνικού προϋπολογισμού υγείας. Τη δεδομένη στιγμή, ένας στους έξι Αυστραλούς υποφέρει από πρόβλημα στη μέση.
Ο λόγος που ο πόνος αυτός είναι τόσο διαδεδομένος είναι ότι πολλοί εμφανίζουν το πρώτο επεισόδιο ήδη στην εφηβεία, ενώ το ποσοστό επανεμφάνισης είναι υψηλό: περίπου το ένα τρίτο όσων έχουν βιώσει επεισόδιο πόνου στη μέση θα το ξαναπεράσουν μέσα σε έναν χρόνο.
Τι τον προκαλεί αρχικά; «Ξέρουμε ότι υπάρχουν γενετικοί παράγοντες, αλλά και παράγοντες τρόπου ζωής και ψυχικής υγείας», επισημαίνει ο καθηγητής μυοσκελετικής θεραπείας Peter O’Sullivan από το Curtin University στο Περθ. Συχνά, η πιο πιθανή εξήγηση για τον πρώτο σπασμό είναι η εξάντληση του οργανισμού. «Το 95% των περιπτώσεων εμφανίζεται όταν κάποιος είναι στρεσαρισμένος, δεν κοιμάται καλά, δεν ασκείται αρκετά ή είναι κουρασμένος—και τότε μια απλή κίνηση αρκεί για να εμφανιστεί ο σπασμός», προσθέτει ο O’Sullivan. Ο ξαφνικός πόνος μας κάνει να ακινητοποιούμαστε και να προστατεύουμε την περιοχή, κάτι που οδηγεί σε ευαισθησία των ιστών και των νεύρων ακόμη και στα πιο αθώα ερεθίσματα.
Ο πόνος είναι πραγματικός—ακόμα κι αν δε φαίνεται στις εξετάσεις
Όσοι έχουν βιώσει πόνο στη μέση, ίσως εκπλαγούν μαθαίνοντας ότι σπάνια προκαλείται από σοβαρό τραυματισμό. Έρευνες με ακτινολογικές εξετάσεις όπως ακτινογραφίες, αξονικές ή μαγνητικές τομογραφίες δείχνουν πως στους περισσότερους δεν υπάρχει εμφανής διαφορά ανάμεσα σε όσους πονούν και όσους όχι. «Η παλιά αντίληψη “έπαθες τη μέση σου” δεν υποστηρίζεται επιστημονικά», λέει ο O’Sullivan.
Αυτό όμως δεν μειώνει την ένταση του πόνου. Ο O’Sullivan παρομοιάζει τον πόνο αυτό με έναν μυϊκό σπασμό ή έναν δυνατό πονοκέφαλο: ο πόνος είναι απολύτως πραγματικός, ακόμη κι αν η ιατρική τεχνολογία δεν μπορεί πάντα να εντοπίσει την αιτία.
Πρόληψη μέσω υγιεινής ζωής και άσκησης
Όπως συμβαίνει με πολλά μυοσκελετικά προβλήματα, η πρόληψη έχει τεράστια αξία. Πρόσφατη αυστραλιανή μελέτη έδειξε πως αλλαγές στον τρόπο ζωής—καλύτερος ύπνος, διακοπή καπνίσματος, υγιεινή διατροφή και αυξημένη φυσική δραστηριότητα—μπορούν να εξοικονομήσουν χιλιάδες ευρώ σε έξοδα υγείας για όσους υποφέρουν από πόνο στη μέση.
Στην έρευνα συμμετείχε μια γυναίκα που ζούσε με χρόνιο πόνο στη μέση για πάνω από 40 χρόνια, αναφέρει η υποψήφια διδάκτωρ Tiara Tian από το Πανεπιστήμιο του Σίδνεϊ. «Από εκεί που ο πόνος επηρέαζε έντονα την καθημερινότητά της, πλέον εδώ και 12 μήνες δεν την ενοχλεί καθόλου», λέει η Tian. Το μυστικό ήταν σταδιακή αύξηση της δραστηριότητας: από περπάτημα 15 λεπτών κάθε μέρα μέχρι μαθήματα γυμναστικής μέσω Zoom.
Η κίνηση ως θεραπεία: Μην ακινητοποιείστε!
Η λύση για τα περισσότερα περιστατικά πόνου στη μέση, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι η συνεχής κίνηση. «Η καλύτερη κίνηση είναι… η επόμενη κίνηση», σημειώνει ο O’Sullivan. Όσο για συγκεκριμένες ασκήσεις για τη σπονδυλική στήλη, η γιόγκα μπορεί να βοηθήσει σημαντικά: «Ενθαρρύνουμε τους ανθρώπους να κινούν τη σπονδυλική τους στήλη προς όλες τις κατευθύνσεις—κάμψη, έκταση, περιστροφή και πλαϊνές κάμψεις».
Η άσκηση με πόνο στη μέση δεν σημαίνει αγνόηση του πόνου, αλλά προσπάθεια για όσο το δυνατόν περισσότερη δραστηριότητα μέσα στα όρια αντοχής μας. «Πρέπει να προσαρμόσετε τον τρόπο που κινείστε αλλά όχι να ακινητοποιηθείτε—είναι σαν να “εκπαιδεύετε” τον εγκέφαλό σας ότι επιτρέπεται να κινείται ξανά», καταλήγει η Ferreira.
Πηγή: The Guardian
