Η βιταμίνη D αποτελεί βασικό θρεπτικό συστατικό που βοηθά το σώμα να απορροφήσει ασβέστιο και να διατηρήσει την υγεία των οστών. Ωστόσο, περίπου το ένα τρίτο των Αμερικανών παρουσιάζει ανεπάρκεια, με τις γυναίκες να εμφανίζουν ελαφρώς υψηλότερα ποσοστά. Για τις γυναίκες, η ανεπάρκεια αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία λόγω της αυξημένης συχνότητας οστεοπόρωσης και αυτοάνοσων νοσημάτων, όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας.
Οι γιατροί προειδοποιούν ότι η ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι δύσκολο να εντοπιστεί χωρίς εξετάσεις, ενώ πολλές γυναίκες καταφεύγουν σε συμπληρώματα για να καλύψουν τις ανάγκες τους. Ας δούμε γιατί η επαρκής πρόσληψη βιταμίνης D είναι τόσο σημαντική και πώς μπορείτε να διαπιστώσετε αν χρειάζεστε συμπληρώματα.
Η επίδραση της ανεπάρκειας βιταμίνης D στο γυναικείο σώμα
Η βιταμίνη D είναι ιδιαίτερα σημαντική για τις γυναίκες, καθώς τα προβλήματα στα οστά είναι πιο συχνά: οι γυναίκες παρουσιάζουν τετραπλάσιες περιπτώσεις οστεοπόρωσης σε σύγκριση με τους άνδρες. Η έλλειψή της μπορεί να οδηγήσει σε μαλακά, αδύναμα οστά και κατάγματα — κίνδυνος αυξημένος για όσες έχουν μικρότερα και λεπτότερα οστά.
Αν και δεν υπάρχει βιολογικός παράγοντας που να προδιαθέτει τις γυναίκες στην ανεπάρκεια βιταμίνης D, παράγοντες όπως η εγκυμοσύνη ή η εμμηνόπαυση αυξάνουν τις ανάγκες του οργανισμού. Ειδικά μετά την εμμηνόπαυση, όταν μειώνονται τα επίπεδα οιστρογόνων, η ικανότητα δημιουργίας νέου οστού φθίνει ραγδαία, σύμφωνα με τη Laura Acosta, διαιτολόγο στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα.
Κατά την εγκυμοσύνη, η βιταμίνη D είναι απαραίτητη όχι μόνο για τη μητέρα αλλά και για το αναπτυσσόμενο έμβρυο. Παράλληλα, νέα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι τα οφέλη της βιταμίνης D δεν περιορίζονται μόνο στην υγεία των οστών.
Νέα επιστημονικά ευρήματα για τη βιταμίνη D και την υγεία των γυναικών
Ο Clemens Bergwitz, ενδοκρινολόγος στη Σχολή Ιατρικής του Yale, σημειώνει ότι “η επιστημονική βιβλιογραφία βρίθει από αποτελέσματα της βιταμίνης D που δεν σχετίζονται αποκλειστικά με τα οστά”. Νεότερες έρευνες δείχνουν ότι η βιταμίνη D μπορεί να επηρεάσει σημαντικά τα αυτοάνοσα νοσήματα, τα οποία εμφανίζονται σε ποσοστό περίπου 80% στις γυναίκες.
Μια μελέτη έδειξε ότι η λήψη συμπληρωμάτων βιταμίνης D επί πέντε χρόνια μείωσε κατά 22% τα αυτοάνοσα νοσήματα σε άνδρες και γυναίκες. Σε άλλη έρευνα, ασθενείς που έπαιρναν συμπληρώματα είχαν λιγότερα συμπτώματα σκλήρυνσης κατά πλάκας — μια πάθηση τρεις φορές πιο συχνή στις γυναίκες.
Επιπλέον, υπάρχουν ενδείξεις πως τα συμπληρώματα βιταμίνης D μπορούν να μειώσουν τη βιολογική γήρανση έως και τρία χρόνια, χάρη στην προστασία του γενετικού υλικού. Άλλες μελέτες συνδέουν τη βιταμίνη D με βελτίωση συμπτωμάτων κατάθλιψης, αντίσταση στην ινσουλίνη, καρδιαγγειακή υγεία και το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών.
Όπως επισημαίνει η Acosta: «Το μέλλον της έρευνας στη βιταμίνη D αφορά όχι μόνο στα οστά, αλλά και τα αυτοάνοσα νοσήματα, την ψυχική υγεία, τον μεταβολισμό και ίσως ακόμα περισσότερα που δεν έχουμε ακόμη ανακαλύψει».
Πώς θα καταλάβετε αν έχετε ανεπάρκεια βιταμίνης D
Η ανεπάρκεια βιταμίνης D είναι «ως επί το πλείστον σιωπηλή μέχρι να γίνει σοβαρή», σύμφωνα με την Acosta. Πόνοι στα οστά ή στους μύες εμφανίζονται συνήθως όταν η ανεπάρκεια έχει ήδη προχωρήσει.
Ο πιο αξιόπιστος τρόπος διάγνωσης είναι μέσω ειδικής αιματολογικής εξέτασης που ζητείται από γιατρό ή διατροφολόγο — καθώς δεν περιλαμβάνεται στα τυπικά check-up. Αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό οστεοπόρωσης, συχνά κατάγματα, εγκυμοσύνη ή προχωρημένη ηλικία, οι τακτικοί έλεγχοι μπορεί να είναι ωφέλιμοι.
Επιπλέον παράγοντες κινδύνου αφορούν όσους ζουν σε βόρειες περιοχές με λιγότερη ηλιοφάνεια ή έχουν πιο σκούρο δέρμα — ομάδες που παρουσιάζουν συχνότερα ανεπάρκεια.
Φυσικές πηγές βιταμίνης D και διατροφή
Η φυσική πρόσληψη βιταμίνης D, αν και εφικτή, παραμένει δύσκολη. Διατροφικές συνήθειες όπως η χορτοφαγία ή βίγκαν διατροφή και η συστηματική χρήση αντιηλιακού — συνήθειες πιο διαδεδομένες στις γυναίκες — μπορούν να μειώσουν τα επίπεδα της βιταμίνης στον οργανισμό.
Οι ειδικοί δεν συστήνουν αλλαγές στις παραπάνω συνήθειες αλλά συμβουλεύουν όσους ανήκουν σε αυτές τις ομάδες να ελέγχουν τα επίπεδά τους. Στην πραγματικότητα, η βιταμίνη D δεν απορροφάται από τον ήλιο αλλά παράγεται στο δέρμα όταν οι υπεριώδεις ακτίνες ενεργοποιούν τη σχετική μεταβολική διαδικασία.
Παρά το ότι 5-30 λεπτά έκθεσης στον ήλιο χωρίς αντιηλιακό μπορεί να αρκούν για την παραγωγή βιταμίνης D, αυτή η έκθεση ενέχει κινδύνους λόγω UV ακτινοβολίας — γι’ αυτό οι ειδικοί επιμένουν στη χρήση αντιηλιακού.
Τροφές όπως λιπαρά ψάρια (σολομός, σκουμπρί), αυγά και εμπλουτισμένα προϊόντα όπως γάλα αποτελούν επίσης καλές πηγές. Όπως λέει η Acosta: «Η βιταμίνη D βοηθά όχι μόνο στην απορρόφηση ασβεστίου αλλά εξασφαλίζει ότι το ασβέστιο φτάνει στα οστά».
Συμπληρώματα: Πόσο χρειάζεστε πραγματικά;
Δεδομένων των πολλών παραγόντων που επηρεάζουν τα επίπεδα της βιταμίνης D, όπως γεωγραφική θέση, εποχή και διατροφή, ο προσδιορισμός της κατάλληλης δοσολογίας συμπληρωμάτων ίσως φαίνεται περίπλοκος. Ωστόσο υπάρχουν βασικές οδηγίες από ειδικούς.
Τα συμπληρώματα χωρίς ιατρική συνταγή καλύπτουν συχνά τις ανάγκες των περισσότερων ανθρώπων. Η Kathleen Merz, διαιτολόγος-διατροφολόγος στο Πανεπιστήμιο του Michigan, συνιστά επιλογή σκευασμάτων με πιστοποιήσεις “NSF” ή “USP” για εγγύηση ποιότητας.
Η συνιστώμενη ημερήσια δόση για τους ενήλικες είναι περίπου 600 διεθνείς μονάδες (IU), ενώ σε μεγαλύτερες ηλικίες μπορεί να αυξηθεί ελαφρώς. Δεν πρέπει όμως να ξεπερνάτε τις 4.000 IU χωρίς ιατρική παρακολούθηση — υπερβολικές ποσότητες μπορεί να προκαλέσουν τοξικότητα στη βιταμίνη D με συμπτώματα όπως ναυτία ή πέτρες στα νεφρά.
Γι’ αυτό οι ειδικοί τονίζουν τη σημασία του ελέγχου των επιπέδων μέσω εξετάσεων πριν από οποιαδήποτε μακροχρόνια λήψη υψηλών δόσεων συμπληρωμάτων.
Με πληροφορίες από National Geographic
