Η συζήτηση για την άμβλωση έχει κλείσει στην Ελλάδα ήδη από το 1986. Πότε χρειάζεται ιατρικός λόγος για διακοπή κύησης και τι ισχύει για τις ανήλικες.

Την ώρα που στην Ευρώπη το ζήτημα των αμβλώσεων φαίνεται να επιστρέφει στην πρώτη γραμμή της πολιτικής αντιπαράθεσης, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κρατά σθεναρή στάση του υπέρ της πρόσβασης σε ασφαλή και νόμιμη άμβλωση. Στις 11 Απριλίου 2024 υιοθετεί ιστορικό ψήφισμα με το οποίο ζητά να ενταχθεί ρητά «το δικαίωμα στην άμβλωση» στον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ, χαρακτηρίζοντάς το θεμελιώδες δικαίωμα και καλώντας τα κράτη μέλη να αποποινικοποιήσουν πλήρως την άμβλωση, να διακόψουν τη χρηματοδότηση αντι-choice οργανώσεων και να διασφαλίσουν ολοκληρωμένη σεξουαλική αγωγή και πρόσβαση σε υπηρεσίες σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας για όλους.

Λίγους μήνες αργότερα, στις 17 Δεκεμβρίου 2025, οι ευρωβουλευτές εγκρίνουν ψήφισμα υπέρ της ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας πολιτών «My Voice, My Choice», ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να δημιουργήσει έναν εθελοντικό, ευρωπαϊκό μηχανισμό οικονομικής αλληλεγγύης. Ο στόχος είναι σαφής: να μπορούν οι γυναίκες που ζουν σε χώρες με περιοριστικές ή απαγορευτικές νομοθεσίες να έχουν χρηματοδοτούμενη πρόσβαση σε άμβλωση σε άλλα κράτη μέλη όπου η διαδικασία είναι νόμιμη και διαθέσιμη, αναγνωρίζοντας ότι οι ανισότητες εντός της ΕΕ δεν είναι θεωρητικό ζήτημα αλλά καθημερινή πραγματικότητα για πολλές.

Παρόλα αυτά, η ευρωπαϊκή εικόνα δεν είναι ομοιόμορφη. Οι περισσότερες χώρες επιτρέπουν άμβλωση κατ’ επιλογή ως περίπου τη 12η εβδομάδα με δυνατότητα επέκτασης σε ιατρικούς ή εγκληματολογικούς λόγους. Σε κάποιες περιπτώσεις υπάρχουν πρόσθετες προϋποθέσεις, όπως περίοδος αναμονής ή υποχρεωτική συμβουλευτική. Η Πολωνία διατηρεί αυστηρά περιοριστική νομοθεσία, ενώ η Μάλτα παραμένει η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα με σχεδόν καθολική απαγόρευση. Το αποτέλεσμα είναι μια Ευρώπη δύο ταχυτήτων. Από τη μία χώρες που αντιλαμβάνονται την άμβλωση ως ζήτημα υγείας και αυτοδιάθεσης. Από την άλλη κράτη που είτε επιβάλλουν αυστηρούς περιορισμούς είτε μεταθέτουν την πρόσβαση σε άτυπες διαδρομές.

Τι ισχύει στην Ελλάδα για την άμβλωση – τεχνητή διακοπή κύησης: Πότε επιτρέπεται και υπό ποιες συνθήκες

Στη χώρα μας, η συζήτηση για την άμβλωση έχει ήδη γίνει, καθώς η τεχνητή διακοπή κύησης είναι νόμιμη από το 1986. Ο νόμος προβλέπει ότι μέχρι τη 12η εβδομάδα η άμβλωση γίνεται χωρίς αιτιολόγηση. Μέχρι τη 19η εβδομάδα, επιτρέπεται όταν η εγκυμοσύνη έχει προκύψει από βιασμό ή άλλο αξιόποινο αδίκημα. Μέχρι τη 24η εβδομάδα, μπορεί να γίνει όταν υπάρχουν σοβαρές ιατρικές ενδείξεις που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή ή την υγεία της γυναίκας ή του κυήματος. Η πράξη πραγματοποιείται από ιατρό σε οργανωμένη νοσηλευτική δομή. Το πλαίσιο έχει αντέξει στον χρόνο και οι απόπειρες αμφισβήτησής του έχουν μείνει στο επίπεδο της δημόσιας συζήτησης χωρίς νομοθετικές αλλαγές.

Ιδιαίτερο βάρος έχει το ζήτημα των ανηλίκων. Στην Ελλάδα η άμβλωση θεωρείται ιατρική πράξη, επομένως απαιτείται συναίνεση γονέα ή κηδεμόνα. Οι ανήλικες δεν λαμβάνουν μόνες τους τη σχετική απόφαση, εκτός εξαιρετικών περιπτώσεων όπου μπορεί να υπάρξει δικαστική παρέμβαση. Στην Ευρώπη ισχύει γενικά το ίδιο μοτίβο με παραλλαγές. Κάποιες χώρες προβλέπουν δικαστική άδεια όταν η συναίνεση της οικογένειας δεν είναι εφικτή ή ασφαλής. Στόχος αυτών των ρυθμίσεων δεν είναι να υποκαταστήσουν τους γονείς αλλά να διασφαλίσουν την υγεία της ανήλικης και να αποτρέψουν επικίνδυνες πρακτικές εκτός του συστήματος υγείας.

Όχι μόνο νόμοι, αλλά και υποδομές

Η πολιτική συζήτηση στην Ευρώπη δείχνει να κινείται προς την κατεύθυνση της κατοχύρωσης της άμβλωσης ως δικαιώματος που δεν εξαρτάται από τα σύνορα ούτε από τοπικούς πολιτισμικούς συντελεστές. Η Ελλάδα βρίσκεται σχετικά κοντά στο ευρωπαϊκό mainstream ως προς τη νομική της θέση. Το πεδίο που παραμένει ανοιχτό αφορά την πρόσβαση στην πράξη. Δημόσιες δομές σε νησιά και απομακρυσμένες περιοχές, οικονομικές διαφορές και ευάλωτες ομάδες, μεταξύ των οποίων οι ανήλικες, καθορίζουν πόσο λειτουργικό είναι το θεωρητικό πλαίσιο στην καθημερινότητα.