Τα Χριστούγεννα είναι φορτισμένα με προσδοκίες: θαλπωρή, σύνδεση, χαμόγελα γύρω από το ίδιο τραπέζι. Στην πράξη, όμως, για πολλούς ανθρώπους η οικογενειακή συνάντηση συνοδεύεται από ένταση, παλιά παράπονα και συναισθηματική κόπωση. Η ψυχολογία δεν υπόσχεται «τέλειες γιορτές», προσφέρει, όμως, κάτι πιο ρεαλιστικό και πολύτιμο: τρόπους να μειώσουμε τις συγκρούσεις και να περάσουμε αυτές τις ημέρες με μεγαλύτερη ηρεμία και κατανόηση.
Πριν από τη συνάντηση: Η προετοιμασία είναι μισή ηρεμία
Όταν έχουμε οργανώσει τη ζωή μας, πλέον, διαφορετικά από ό,τι την εποχή που συμβιώναμε με τους γονείς μας, οι ολιγοήμερες διακοπές μαζί με την οικογένεια, μας φέρνουν πίσω σε συνήθειες παλιότερων εποχών που η οικογένεια θεωρεί δεδομένες αλλά εμείς όχι. Εντάξει, όλα έχουν τον τρόπο τους, και με τη σωστή προετοιμασία, θα περάσουμε χαλαρές και γαλήνιες γιορτές. Αρκεί να αυξήσουμε τις αντοχές μας και να συνειδητοποιήσουμε ότι –πέρα από τη διαφορετικότητα– η οικογένεια είναι ο πυρήνας μας, στον οποίο υπάρχει πραγματική αγάπη, έστω και αν δεν καταφέρνει πάντα να εκφράζεται σωστά.
Μην υποτιμάς τη σημασία των διαλειμμάτων
Η παρατεταμένη συμβίωση, ειδικά με άτομα που μας δυσκολεύουν, αυξάνει εκθετικά την ένταση. Οι ειδικοί συμφωνούν: μικρές αποδράσεις μέσα στην ημέρα λειτουργούν ως «βαλβίδες αποσυμπίεσης». Ένας περίπατος, μια έξοδος για καφέ, ακόμη και λίγος χρόνος μόνος στο δωμάτιο, δεν είναι αγένεια, είναι αυτοπροστασία.
Γείωσε το σώμα για να ηρεμήσει το μυαλό
Σε στρεσογόνες καταστάσεις, το νευρικό σύστημα ενεργοποιείται πριν προλάβουμε να σκεφτούμε λογικά. Τεχνικές γείωσης, όπως η συνειδητή παρατήρηση των αισθήσεων ή ο αργός ρυθμικός αναπνευστικός κύκλος, βοηθούν να επανέλθουμε στο «εδώ και τώρα» και να μην παρασυρθούμε από παρορμητικές αντιδράσεις.
Διάλεξε εκ των προτέρων τι δε θα συζητήσεις
Ορισμένα θέματα λειτουργούν σχεδόν πάντα ως σπίθα: πολιτική, προσωπικές επιλογές, παλιά οικογενειακά τραύματα. Η απόφαση να τα αποφύγεις δεν είναι άρνηση, είναι όριο. Έχε έτοιμες ουδέτερες φράσεις που αλλάζουν ευγενικά τη ροή της συζήτησης.
Χαμήλωσε τον πήχη των προσδοκιών
Η ιδέα της «ιδανικής οικογένειας» απέχει πολύ από την πραγματικότητα των περισσότερων ανθρώπων. Η αποδοχή ότι οι σχέσεις μπορεί να είναι ατελείς αποφορτίζει την ανάγκη να πάνε όλα καλά και μειώνει την απογοήτευση.
Κατά τη διάρκεια: λιγότερη αντίδραση, περισσότερη επίγνωση
Άκου χωρίς να εμπλέκεσαι
Σε συζητήσεις με δύσκολα άτομα, το να αφήνεις τον άλλον να μιλά μειώνει την πιθανότητα σύγκρουσης. Οι ανοιχτές ερωτήσεις μεταφέρουν το βάρος της συζήτησης αλλού και σου επιτρέπουν να κρατήσεις συναισθηματική απόσταση.
Η αναπνοή ως άγκυρα
Όταν η ένταση ανεβαίνει, η αναπνοή είναι το πιο άμεσο εργαλείο ρύθμισης. Μερικοί αργοί, βαθιοί κύκλοι εισπνοής και εκπνοής αρκούν για να στείλουν στο σώμα το μήνυμα ότι «δεν υπάρχει κίνδυνος».
Παρατήρησε πότε πλησιάζεις το όριό σου
Αν νιώθεις ότι η υπομονή σου εξαντλείται, κάνε ένα νοητικό «check-in». Τι χρειάζεσαι για να κατέβεις ένα επίπεδο έντασης; Λίγο χώρο; Μια αλλαγή περιβάλλοντος; Αυτές οι ανάγκες είναι θεμιτές και δεν απαιτούν εξηγήσεις.
Απομακρύνσου πριν εκραγείς
Η αποχώρηση από μια φορτισμένη στιγμή δεν είναι ήττα. Είναι μια ώριμη επιλογή που προλαμβάνει συγκρούσεις και προστατεύει τις σχέσεις – αλλά κυρίως την ψυχική σου ισορροπία.
Δείξε κατανόηση στον εαυτό σου
Θυμός, λύπη ή αίσθημα μοναξιάς μέσα στην οικογένεια είναι πιο συνηθισμένα απ’ όσο παραδεχόμαστε. Είναι σημαντικό να μην προσθέτουμε ενοχές σε ήδη δύσκολα συναισθήματα.
Μετά τις γιορτές: φροντίδα, επεξεργασία, αποφόρτιση
Βάλε τις σκέψεις σου σε λέξεις
Η γραφή λειτουργεί σαν ψυχική εκτόνωση. Καταγράφοντας τι ένιωσες και τι σε δυσκόλεψε, μειώνεται η εσωτερική ανακύκλωση άγχους και αποκτάς καθαρότερη εικόνα των ορίων σου.
Αναγνώρισε τι σου αναλογεί – και τι όχι
Σε κάθε δυναμική, υπάρχουν πολλαπλοί παράγοντες. Αν υπήρξαν στιγμές που θα ήθελες να χειριστείς αλλιώς, η αναγνώριση είναι υγιής. Αν όμως κάποια πράγματα δεν ήταν στον έλεγχό σου, αξίζει να το αποδεχτείς χωρίς αυτοκριτική.
Διατήρησε ό,τι σε επαναφέρει στον εαυτό σου
Μετά από συναισθηματική φόρτιση, η επανασύνδεση με ανθρώπους που σε κάνουν να νιώθεις ασφάλεια, αλλά και με δραστηριότητες που σε χαλαρώνουν, είναι ουσιαστικό μέρος της ψυχικής αποκατάστασης.
Όταν χρειάζεται, ζήτησε βοήθεια
Αν οι οικογενειακές συναντήσεις ενεργοποιούν επαναλαμβανόμενα μοτίβα άγχους ή θυμού, η ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει βαθύτερη κατανόηση και νέους τρόπους διαχείρισης.
Τα οικογενειακά Χριστούγεννα δεν χρειάζεται να είναι τέλεια για να είναι βιώσιμα.
Αρκεί να είναι λίγο πιο συνειδητά, λίγο πιο ήπια και λίγο πιο ειλικρινή απέναντι στις ανάγκες μας. Αυτό από μόνο του είναι μια μορφή φροντίδας και, ίσως, το πιο ουσιαστικό δώρο των γιορτών.
