Άγγιξε τα σημάδια της, ένα – ένα. Πολλά σημάδια, ασυνήθιστα πολλά. Ήταν η Μέριλιν Μονρόε ή η Νόρμα Τζιν Μόρτενσον, που άλλαξε έντεκα θετούς γονείς χωρίς να γνωρίσει την πραγματική αγάπη. «Όταν ήμουν μικρή, κανείς δε μου είπε ότι είμαι όμορφη. Πρέπει να λέμε σε όλα τα κορίτσια, όταν είναι μικρά, ότι είναι όμορφα. Ακόμα κι αν δεν είναι».
Δεν ξέρω, αν το φανταζόταν. Αυτή μόνο βρήκε την ανάποδη λέξη για να πει «καλημέρα». Η Κατερίνα Γώγου γεννήθηκε σαν σήμερα, την 1 Ιουνίου 1940. Είναι η δεύτερη φορά που γράφω κάτι γι’ αυτήν.
Περπατούσε αργά και περήφανα. Βλοσυρός, ψηλός, εύσωμος, σοφός σε εκείνες τις κουβέντες, στο στέκι της Πανεπιστημίου, ανάμεσα σε σοκολατίνες και νεοφώτιστους καλλιτέχνες. Ο ταυτοτικός ποιητής από τα υψώματα της ορεινής Αρκαδίας. Ο στιχουργός των μεγάλων τραγουδιών.
Η μάνα είναι η πιο παρατηρητική ανάσα του κόσμου. Γιατί ξέρει πιο καλά από όλους τον συλλαβισμό της ζωής, τη δίνη της, το απροσδόκητο, τον διαρκή αγώνα. Την ομορφιά στην πιο αόρατη ρωγμή. Η συγγραφέας Στέργια Καββάλου, μαμά της μικρής Μάντης, το αποδεικνύει με το παρακάτω ποίημα που έγραψε για το Fortuno, με αφορμή τη Γιορτή της Μητέρας.
Ήταν πράσινα μάτια σε ένα γελαστό πρόσωπο χωρίς πολλά μαλλιά. Ήταν τα πράσινα μάτια ενός ταπεινού καλλιτέχνη, που έζησε την κίνηση της ζωής κι από την στεριά και από τη θάλασσα.
Όταν ήμουν μικρή, ζωγράφιζα μάτια και δέντρα. Μάτια που άλλαζαν τον κόσμο και δέντρα που έκρυβαν νερό στους κορμούς τους για να μην καίγονται. Μεγάλωσα και πάλι ονειρεύομαι πρόσωπα όλο μάτια και κόσμους γεμάτους νερό και πράσινο. Και στο ίδιο μήκος κύματος είναι και η βραβευμένη εικαστικός, παιδαγωγός και εικονογράφος Αγγελική Μπόζου, που εξακολουθεί να υπάρχει στον Γαλαξία ως ένα μεγάλο παιδί, όλο δέος απέναντι στο απροσδόκητο της ομορφιάς, στην αυθύπαρκτη φαντασία, στο τίποτα που γεννάει το παν. Το βιβλίο της «Τι κοιτάζουν;» (εκδόσεις Μικρή Σελήνη) της χάρισε το Κρατικό Βραβείο Εικονογραφημένου Παιδικού Βιβλίου 2025, σε μια ομόφωνη συμφωνία ότι η ομορφιά θα σώσει τον κόσμο, καθώς και τα εύγλωττα πενάκια ανθρώπων που ζουν από περιέργεια.
Η πορεία του Θάνου Μικρούτσικου επιβεβαιώνει την αλήθεια ότι οι άνθρωποι, που συμμετέχουν χωρίς ενοχές, που προτείνουν τρόπους και αισθητική, που δεν πουλούν την απειθαρχία της νιότης τους, δεν καταλήγουν ποτέ. Δεν αγναντεύουν από καμία κορυφή. Δεν περιφέρουν το βίωμα σαν εχθρικό δόρυ. Οι χορτάτοι είναι καλόκαρδοι. Είναι ανεξάντλητοι. Είναι νέοι.
Το Κρατικό Βραβείο Ποίησης 2025 απονεμήθηκε, κατά πλειοψηφία, στην ποιήτρια Δήμητρα Κωτούλα για το έργο της Λάμια (εκδόσεις Πατάκη). Μου αρέσει ο τίτλος. Διαβάζω το βιβλίο — αποστηθίζω το ένα ποίημα μετά το άλλο — και μιλάω με την ποιήτρια. Δεν παρεκκλίνω από τον στόχο μου: κάθε άνοιξη να διαβάζω μόνο ποίηση. Στις πιο γρήγορες και ανεξήγητες ημέρες της ιστορίας, υπάρχουν άνθρωποι πολύ κοντά μας που διακρίνουν, στις αθέατες θέσεις, την αρτιότητα ενός κόσμου που αντιστέκεται και επιμένει· που γράφουν το ρήμα «ορμάω» με όσα περισσότερα φωνήεντα αντέχει· που πιστεύουν στη γλώσσα ως καλλιτεχνικό γεγονός — και, άρα, στην ανθρωπιά που μέσα από αυτήν γεννιέται, ανασαίνει και επιμένει, ακόμη κι όταν όλα γύρω μοιάζουν να τη διαψεύδουν.
Είναι πάντα καλοκαίρι και είμαστε παιδιά. Όλα γίνονται αργά, κι εμείς τρέχουμε στις θάλασσες με κατάμαυρους ώμους και συγκεχυμένες έννοιες. Ο χρόνος κυλάει κάτω από την άμμο, η πορτοκαλάδα έχει πάντα παγάκια, μια φωνή, μια γυναικεία φωνή υπάρχει παντού. Οπουδήποτε. Τραγουδάει. Την ακούμε χωρίς να ξέρουμε τι και πώς. Γίνεται…
Πριν δέκα χρόνια, καλοκαίρι πάλι, μπροστά μου, μια γυναίκα απάγγελνε το ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη «Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 μ.Χ.». Καθισμένη στον καναπέ της, φορούσε μαύρα γυαλιά και κόκκινο κραγιόν. Τα καλά της. Ήταν 87 χρόνων και είχε τέλεια μαλλιά. Έμενε στην οδό Καψάλη. Κάπνιζε.
[mc4wp_form id="278"]
