Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος τιμάται κάθε χρόνο στις 31 Μαΐου, συγκεντρώνοντας κυβερνήσεις, οργανισμούς υγείας, την κοινωνία των πολιτών και τη νεολαία από όλο τον κόσμο, με στόχο την ευαισθητοποίηση για τους κινδύνους της χρήσης καπνού και τις μεθόδους που χρησιμοποιεί η βιομηχανία καπνού, καθώς και την προώθηση αποτελεσματικών μέτρων για τον τερματισμό του εθισμού στη νικοτίνη και τον καπνό.
Με αφετηρία τη δυναμική της εκστρατείας του 2025, η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος 2026 επιβεβαιώνει τη δέσμευση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) να αποκαλύψει τις εξελισσόμενες στρατηγικές της βιομηχανίας καπνού και νικοτίνης, και να ενισχύσει τις πολιτικές που προστατεύουν τους νέους και τις κοινότητες από τον εθισμό.
Στόχοι της φετινής εκστρατείας
Η εκστρατεία του 2026 στοχεύει να αποκαλύψει τις μεθόδους της βιομηχανίας — όπως η χρήση συνθετικής νικοτίνης, αλάτων νικοτίνης και παραγώγων που ενισχύουν το δυναμικό εθισμού, ενώ προωθούνται ως καινοτόμες ή λιγότερο επιβλαβείς λύσεις.
Επιπλέον, προωθεί τη λήψη ισχυρότερων πολιτικών μέτρων: απαγόρευση γεύσεων, διαφήμισης και προώθησης (συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών και κοινωνικών μέσων), καθώς και αυστηρότερο έλεγχο στη συσκευασία και το σχεδιασμό προϊόντων που ελκύουν τους νέους.
Τέλος, επιδιώκει να ενδυναμώσει τη νεολαία και το ευρύ κοινό μέσω παροχής γνώσεων και εργαλείων ώστε να αναγνωρίζουν και να αντιστέκονται στην επιρροή της βιομηχανίας, διασφαλίζοντας παράλληλα πρόσβαση σε επιστημονικά τεκμηριωμένη υποστήριξη διακοπής.
Ανησυχητικά στοιχεία για τη νεολαία στην Ευρώπη
Η Ευρωπαϊκή Περιφέρεια του ΠΟΥ συνεχίζει να αντιμετωπίζει υψηλό ποσοστό καπνίσματος μεταξύ εφήβων, χωρίς μεγάλες διαφορές μεταξύ φύλων. Περίπου 11,6% των ατόμων ηλικίας 13–15 ετών (περίπου 4 εκατομμύρια) χρησιμοποιούν καπνό — με 11,8% στα αγόρια και 11,4% στα κορίτσια.
Η Περιφέρεια καταγράφει το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως στο κάπνισμα τσιγάρων από εφήβους (8,4%) αλλά και το μεγαλύτερο ποσοστό μεταξύ κοριτσιών (8,7%).
Η χρήση προϊόντων νικοτίνης όπως τα ηλεκτρονικά τσιγάρα και οι θήκες νικοτίνης αυξάνεται ταχύτατα στους νέους. Η περιοχή έχει το υψηλότερο ποσοστό παγκοσμίως στη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων από εφήβους 13–15 ετών — στο 14,3%, με παρόμοια ποσοστά σε αγόρια (13,6%) και κορίτσια (15%).
Σχετικά με τα δεδομένα ενηλίκων-εφήβων, σε ένα τρίτο των χωρών της περιοχής η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου στους εφήβους είναι τουλάχιστον πέντε φορές υψηλότερη απ’ ό,τι στους ενήλικες.
Κενά πολιτικής & ευπάθεια των νέων
Παρά τις ανησυχητικές τάσεις, παραμένουν σημαντικά κενά στις πολιτικές. Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ για το 2024, μόνο 7 χώρες απαγορεύουν όλες τις γεύσεις στα ηλεκτρονικά τσιγάρα, ενώ 5 δεν έχουν ηλικιακούς περιορισμούς στις πωλήσεις.
Οκτώ χώρες δεν έχουν κανέναν περιορισμό στη διαφήμιση, την προώθηση ή τη χορηγία· 19 εφαρμόζουν μερικές απαγορεύσεις· και σε 10 δεν υπάρχει ρύθμιση για τη χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων σε δημόσιους χώρους. Αυτά τα κενά αφήνουν τους νέους ιδιαίτερα εκτεθειμένους σε στοχευμένο μάρκετινγκ και σχεδιασμό προϊόντων που ενισχύουν τον εθισμό στη νικοτίνη.
Κίνδυνοι για τις επόμενες γενιές
Έρευνες δείχνουν ότι η χρήση ηλεκτρονικών τσιγάρων μπορεί να τριπλασιάσει τις πιθανότητες έναρξης παραδοσιακού καπνίσματος στους μη καπνίζοντες νέους, υπονομεύοντας τις προσπάθειες ελέγχου του καπνού.
Η Παγκόσμια Ημέρα κατά του Καπνίσματος 2026 αποτελεί ευκαιρία να αναδειχθεί πώς η βιομηχανία καπνού και νικοτίνης συνεχίζει να επαναλανσάρει τα προϊόντα της ώστε να προσελκύει μια νέα γενιά — κυρίως παιδιά και εφήβους — προσπαθώντας παράλληλα να αποφύγει αυστηρότερα μέτρα ελέγχου σε όλο τον κόσμο.
