Αν είσαι από αυτούς που θεωρούν το ηλεκτρονικό τσιγάρο απλά μια «γευστική» και ακίνδυνη συνήθεια, ίσως ήρθε η ώρα να το ξανασκεφτείς. Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση φέρνει ξανά στο προσκήνιο τη συζήτηση για τους κινδύνους του ατμίσματος, και τα νέα δεν είναι ακριβώς καθησυχαστικά. Παρόλο που οι επιστήμονες ακόμα ψάχνουν απαντήσεις, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι το άτμισμα ίσως κρύβει «εκπλήξεις» που δεν θα θέλαμε να αντιμετωπίσουμε στο μέλλον.
Το κενό των 20 ετών: Γιατί δεν ξέρουμε ακόμα τα πάντα;
Για το παραδοσιακό τσιγάρο, τα πράγματα είναι ξεκάθαρα: έχουμε δεδομένα δεκαετιών που αποδεικνύουν τη σύνδεσή του με τον καρκίνο. Με το άτμισμα, όμως, τα πράγματα περιπλέκονται. Όπως εξηγούν οι ειδικοί από το ΕΚΠΑ (η καθηγήτρια Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο καθηγητής Θάνος Δημόπουλος), τα ηλεκτρονικά τσιγάρα κυκλοφορούν μόλις τα τελευταία 20 χρόνια.
Επειδή ο καρκίνος είναι μια νόσος που χρειάζεται χρόνο για να εμφανιστεί, δεν έχει περάσει ακόμα το απαραίτητο διάστημα ώστε να δούμε το «πραγματικό πρόσωπο» του ατμίσματος σε μεγάλους πληθυσμούς. Με απλά λόγια: είμαστε ακόμα στην αρχή και οι μακροχρόνιες επιπτώσεις τώρα αρχίζουν να διαφαίνονται.
Η παγίδα της «υγιεινής εναλλακτικής»
Στην αρχή, το άτμισμα μας πλασαρίστηκε ως ο απόλυτος τρόπος για να κόψει κανείς το κάπνισμα. Και όντως, έρευνες δείχνουν ότι βοηθά κάποιους να αφήσουν το παραδοσιακό τσιγάρο. Μάλιστα, πρόσφατα (Μάιος 2026), ο FDA επέτρεψε την κυκλοφορία ατμιστικών προϊόντων με φρουτώδεις γεύσεις για να δώσει κίνητρο στους ενήλικες καπνιστές να το γυρίσουν στο ηλεκτρονικό.
Προσοχή όμως: Ο ίδιος ο FDA δεν έχει εγκρίνει κανένα ηλεκτρονικό τσιγάρο ως επίσημο θεραπευτικό μέσο διακοπής καπνίσματος. Παράλληλα, οι αρχές «χτυπούν καμπανάκι» για το πώς αυτά τα προϊόντα διαφημίζονται σε εφήβους, δημιουργώντας μια νέα γενιά εθισμένων στη νικοτίνη.
Τι «κολυμπάει» στον ατμό; Τα ευρήματα της έρευνας
Η νέα ανασκόπηση στο περιοδικό Carcinogenesis έψαξε βαθιά: ούρα χρηστών, πειράματα σε ζώα και αναλύσεις του αερολύματος. Τα αποτελέσματα; Οι ατμιστές εκτίθενται σε ουσίες που θεωρούνται καρκινογόνες. Στα ούρα τους βρέθηκαν:
- Πτητικές οργανικές ενώσεις (όπως ακρυλαμίδιο).
- Βαρέα μέταλλα (μόλυβδος και κάδμιο).
- Πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες.
Ναι, οι ποσότητες είναι χαμηλότερες από αυτές του κανονικού τσιγάρου, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι είναι μηδενικές. Οι ουσίες αυτές συνδέονται με βλάβες στο DNA, οξειδωτικό στρες και χρόνια φλεγμονή – δηλαδή το τέλειο «υπόστρωμα» για την ανάπτυξη καρκίνου.
Στόμα και πνεύμονας στο στόχαστρο
Αν και οι μεγάλες πληθυσμιακές μελέτες λείπουν, έχουν ήδη καταγραφεί μεμονωμένα περιστατικά καρκίνου του στόματος σε ανθρώπους που άτμιζαν για πάνω από μια δεκαετία. Οι ερευνητές πλέον θεωρούν το ηλεκτρονικό τσιγάρο ως έναν πιθανό παράγοντα κινδύνου για καρκίνο του στόματος και του πνεύμονα.
Μάλιστα, η έρευνα άγγιξε και το άτμισμα κάνναβης, σημειώνοντας ότι εκεί οι ενδείξεις για φλεγμονή και καταστροφή κυττάρων στους βρόγχους είναι ακόμα πιο ανησυχητικές, αν και τα δεδομένα είναι ακόμα λιγότερα.
Γιατί είναι τόσο δύσκολο να βγάλουμε άκρη;
Η επιστήμη δυσκολεύεται να δώσει μια οριστική απάντηση για τρεις βασικούς λόγους:
Χάος στα προϊόντα: Υπάρχουν άπειρες συσκευές και διαφορετικά υγρά. Ο καθένας ατμίζει με τον δικό του τρόπο, άρα η έκθεση στις χημικές ουσίες διαφέρει από άτομο σε άτομο.
Το φαινόμενο της «διπλής χρήσης»: Οι περισσότεροι ατμιστές είναι (ή ήταν) και καπνιστές. Είναι σχεδόν αδύνατο να βρεις μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων που άτμιζαν για 15 χρόνια χωρίς να έχουν ακουμπήσει ποτέ κανονικό τσιγάρο.
Ο χρόνος: Ο καρκίνος δεν εμφανίζεται σε μια νύχτα.
Το συμπέρασμα (για την ώρα)
Ας είμαστε ρεαλιστές:
Το άτμισμα δεν είναι ακίνδυνο. Προκαλεί βλάβες στον οργανισμό σε σύγκριση με το να μην χρησιμοποιείς τίποτα.
Είναι πιθανώς λιγότερο βλαβερό από το παραδοσιακό κάπνισμα για τα περισσότερα νοσήματα.
Το μεγάλο ερώτημα που παραμένει αναπάντητο είναι το «πόσο». Πόσο πιο επικίνδυνο είναι από τον καθαρό αέρα και πόσο πιο «ασφαλές» από το τσιγάρο; Μέχρι να μάθουμε, το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να μην θεωρείς το σύννεφο του ατμού σου… αθώο καπνό.
