Η βελτίωση της υγείας και της μακροζωίας δεν εξαρτάται μόνο από την άσκηση και την κατανάλωση περισσότερων φρούτων και λαχανικών. Η διατήρηση της σωστής στάσης σώματος είναι εξίσου καθοριστική για μια πιο πλήρη ζωή, προστατεύοντας από προβλήματα όπως πόνο στον αυχένα και στη μέση, αναπνευστικές δυσκολίες, μειωμένη αθλητική απόδοση, πεπτικά προβλήματα, μυϊκή κόπωση και ορμονικές διαταραχές—ζητήματα που επιδεινώνονται με τον χρόνο αν δεν διορθωθούν.
«Καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής μας, οι αρθρώσεις και οι σύνδεσμοι γίνονται λιγότερο ελαστικοί και ανθεκτικοί στη κακή στάση, οδηγώντας ενδεχομένως σε συμπίεση νεύρων ή του νωτιαίου μυελού, μειωμένη αντοχή στη σωματική δραστηριότητα και χρόνιο πόνο», εξηγεί ο Praveen Mummaneni, χειρουργός σπονδυλικής στήλης στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Σαν Φρανσίσκο.
Η καλή στάση δεν προλαμβάνει μόνο τέτοια προβλήματα, αλλά προσφέρει και οφέλη όπως καλύτερο συντονισμό κινήσεων, ισορροπία, αυξημένη ενέργεια, ενισχυμένη γνωστική λειτουργία και μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση. «Η σωστή στάση βοηθά στη σωστή κατανομή του βάρους στο σώμα—κάτι που προστατεύει το μυοσκελετικό σύστημα από φθορές», τονίζει η Laura Deon, ειδικός φυσικής ιατρικής στο RUSH University Medical Center του Σικάγο.
Δείτε πώς να διατηρείτε τη σωστή ευθυγράμμιση μέσω της καλής στάσης σώματος—και τα θετικά αποτελέσματα για τη σωματική και ψυχική σας υγεία.
Τι σημαίνει σωστή στάση σώματος;
Η κατανόηση της καλής στάσης ξεκινά με την αποδοχή πως η πλάτη δεν χρειάζεται να είναι απόλυτα ίσια—αντίθετα με όσα ίσως ακούγαμε όταν ήμασταν παιδιά. «Η σπονδυλική στήλη έχει φυσική καμπύλη», αναφέρει ο Brook Martin, αναπληρωτής καθηγητής ορθοπεδικής στο Πανεπιστήμιο της Γιούτα.
Όταν βλέπουμε τη σπονδυλική στήλη από το πλάι, «παρατηρούμε ότι κυρτώνεται προς τα πίσω στη μέση, προς τα εμπρός στο άνω μέρος της πλάτης και ξανά προς τα πίσω στον αυχένα», εξηγεί ο Mummaneni. Έτσι το κεφάλι ευθυγραμμίζεται με τον αυχένα και ο κορμός με τους γοφούς—η ιδανική θέση για τη διατήρηση της καλής στάσης.
Σε καθιστή θέση, αυτό σημαίνει ότι τα πέλματα πρέπει να ακουμπούν στο πάτωμα με τα γόνατα/ισχία σε γωνία μεγαλύτερη των 90 μοιρών. «Οι πήχεις να στηρίζονται σε γραφείο ή μπράτσο καρέκλας, οι ωμοπλάτες ελαφρώς κάτω και μέσα, ενώ το κεφάλι ευθυγραμμισμένο με τους ώμους», λέει ο Drew Schwartz, ειδικός προληπτικής ιατρικής στην Cleveland Clinic.
Όρθιοι, τα πέλματα πρέπει να είναι στο άνοιγμα των ώμων με χαλαρά γόνατα, γοφοί και γόνατα σε ευθεία γραμμή, ώμοι χαμηλωμένοι προς τα πίσω κι αυτιά ακριβώς πάνω από τους ώμους. «Το βάρος να μοιράζεται ισόποσα σε κάθε πόδι», προσθέτει η Deon.
Η σωστή στάση προϋποθέτει επίσης συχνή κίνηση. «Οι περισσότεροι θεωρούν τη στάση ως στατική θέση», διευκρινίζει ο Schwartz. «Όμως οι καλύτερες οδηγίες ενθαρρύνουν την κίνηση και την ευελιξία όπου είναι δυνατόν».
Οφέλη για τη σωματική υγεία
Η διατήρηση σωστής στάσης προσφέρει αποδεδειγμένα πλεονεκτήματα: μειώνει τον κίνδυνο τραυματισμών κατά την άθληση, περιορίζει την ένταση σε μύες, οστά και αρθρώσεις, προλαμβάνει τραυματισμούς καταπόνησης, βελτιώνει την ισορροπία και αυξάνει την ενέργεια.
«Η καλή στάση ελαχιστοποιεί το στρες στους μύες μειώνοντας το έργο που απαιτείται από αυτούς», αναφέρει ο Mummaneni. Ένα υγιές μυοσκελετικό σύστημα προλαμβάνει προβλήματα κυκλοφορίας ή νευρικού συστήματος όπως παγιδευμένα νεύρα, διαταραχές σημάτων ή επαναλαμβανόμενες παθήσεις (π.χ. σύνδρομο καρπιαίου σωλήνα).
Η σωστή ευθυγράμμιση μειώνει επίσης τον κίνδυνο κήλης δίσκου και πόνων στη μέση, στα άκρα ή στον αυχένα λόγω συμπιεσμένων νεύρων. «Μελέτες δείχνουν ότι όσοι έχουν αποκλίσεις από τη φυσική θέση του σώματος δέχονται μεγαλύτερη πίεση στους μεσοσπονδύλιους δίσκους—αυτό οδηγεί σε πόνο στη μέση», λέει ο Martin.
Αντίστροφα, έχει φανεί ότι η διόρθωση της στάσης μπορεί να ανακουφίσει πόνους σε ώμους και πλάτη καθώς και να ενισχύσει τη μυϊκή δύναμη. «Με απλά λόγια, η καλή στάση κάνει το σώμα πιο αποτελεσματικό στην κίνηση», σημειώνει ο Kevin Weaver, επίκουρος καθηγητής φυσικοθεραπείας στο Pανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.
Επιπλέον μειώνεται η πιθανότητα πτώσεων ή ανάγκης για χειρουργικές επεμβάσεις στα γόνατα ή τους γοφούς όσο μεγαλώνουμε. «Άτομα με καλή στάση συχνά αποφεύγουν αντικαταστάσεις ισχίου ή γονάτου», υπογραμμίζει ο Mummaneni.
Η Deon προσθέτει ότι μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο αιμορροΐδων ή προβλημάτων κυκλοφορίας όπως κεφαλαλγίες τάσης ή πονεμένους μύες.
Σημαντικό όφελος αποτελεί η βελτίωση της αναπνοής. Ο Schwartz σημειώνει ότι η λάθος στάση οδηγεί σε αναποτελεσματικά πρότυπα αναπνοής επειδή επιβαρύνει το σώμα να χρησιμοποιεί περισσότερο τον θώρακα αντί για το διάφραγμα. Η διαφραγματική αναπνοή—ή αλλιώς κοιλιακή—«είναι πιο αποδοτική και ενεργοποιεί μονοπάτια χαλάρωσης».
Η καλή στάση βοηθά επιπλέον στην πέψη σύμφωνα με τη Deon· μπορεί να προστατεύσει από καούρες, δυσκοιλιότητα ή υψηλό σάκχαρο αίματος.
Πολλά από τα χειρότερα αποτελέσματα μιας κακής στάσης μπορεί να εμφανιστούν μετά από χρόνια. «Δυστυχώς για τους περισσότερους τα συμπτώματα εμφανίζονται μόνο όταν υπάρχει ήδη πρόβλημα», λέει η Vietta Wilson, κινησιολόγος στο Pανεπιστήμιο York, Τορόντο.
Ψυχική διάθεση & κοινωνικές δεξιότητες
Εκτός από τα σωματικά οφέλη, η σωστή στάση βελτιώνει τη διάθεση αλλά και την απόδοση στην εργασία ή το σχολείο. «Έρευνες δείχνουν ότι η καλή στάση βοηθά στη συγκέντρωση—το μυαλό περιφέρεται περισσότερο όταν είμαστε ξαπλωμένοι παρά όταν καθόμαστε ή στεκόμαστε», εξηγεί η Deon.
Έχει επίσης φανεί ότι βελτιώνει τη διάθεση και μειώνει τις πιθανότητες κατάθλιψης. «Τα συμπιεσμένα νεύρα μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τις γνωστικές λειτουργίες αλλά και το κίνητρο», προσθέτει.
Richard Petty, ερευνητής στο The Ohio State University, έχει δημοσιεύσει μελέτη που δείχνει πως η σωστή στάση ενισχύει την αυτοπεποίθηση περισσότερο απ’ ό,τι μια σκυφτή θέση. «Η καλή στάση κάνει κάποιον να νιώθει πιο σίγουρος αλλά και πιο ικανοποιημένος συνολικά από τη ζωή του», λέει.
Παράλληλα ενισχύει τις ανθρώπινες σχέσεις: κάποιος με ουδέτερη θέση κεφαλιού εκλαμβάνεται ως πιο συνεργάσιμος σε σχέση με κάποιον που έχει το κεφάλι ψηλά ή χαμηλά. Επειδή λοιπόν η στάση παίζει σημαντικό ρόλο στη γλώσσα του σώματος, «η καλή στάση διευκολύνει τις επικοινωνιακές δεξιότητες κι ενισχύει τις καθημερινές συναλλαγές», επισημαίνει η Deon.
Συμβουλές για καλύτερη στάση σώματος
Για να απολαύσετε τα παραπάνω οφέλη, ο Martin προτείνει να είστε συνειδητοί ως προς τον τρόπο που κάθεστε κι ότι στέκεστε—και να εξασκείτε τη σωστή θέση μέχρι αυτή να γίνει φυσική συνήθεια.
Συστήνει επίσης να διατηρείτε δυνατούς τους τετρακέφαλους, μηριαίους, κοιλιακούς κι ραχιαίους μύες. «Ενδυνάμωση κι ευλυγισία στους κορμικούς και ποδικούς μύες βοηθούν στη διατήρηση της φυσικής καμπύλης της σπονδυλικής στήλης», εξηγεί.
Επειδή η κίνηση είναι απαραίτητη για τη σωστή στάση, ο Weaver συνιστά συχνά διαλείμματα κίνησης κι οποιαδήποτε μορφή άσκησης απολαμβάνετε. «Η άσκηση βελτιώνει τη στάση σας κι έτσι μειώνει τον κίνδυνο χρόνιων παθήσεων ή τραυματισμών».
Για περισσότερη κίνηση στην εργασία, ο Mummaneni προτείνει χρήση γραφείου καθιστού/ορθίου ώστε να μην είστε συνεχώς σκυφτοί μπροστά στον υπολογιστή· όταν κάθεστε ανεβάστε την οθόνη στο ύψος των ματιών σας κι όταν περπατάτε κοιτάτε όσο γίνεται μπροστά.
Η Deon δίνει έμφαση στην επιλογή κατάλληλων υποδημάτων: επίπεδα παπούτσια με υποστήριξη είναι ιδανικά ενώ αξίζει να επενδύσετε σε κάθισμα με επαρκή στήριξη πλάτης κι ανθεκτικά μπράτσα.
No matter what τεχνική ακολουθείτε, όπως σημειώνει ο Petty: «Η καλή στάση μαθαίνεται με εξάσκηση».
