Η πλατφόρμα TikTok έχει γεμίσει με συμβουλές διατροφής και fitness, όμως δεν είναι όλες υγιεινές. Κάποιες τάσεις ενδέχεται να παραμορφώνουν αθόρυβα τον τρόπο που βλέπετε το σώμα σας. Τα βίντεο τύπου «What I Eat in a Day», ακραίες γυμναστικές ρουτίνες, στιγμιότυπα body checking και άλλο περιεχόμενο που προβάλλει το μήνυμα ότι η λεπτότητα είναι ο απόλυτος στόχος, συνθέτουν τη σκοτεινή πλευρά των social media γνωστή ως #SkinnyTok — ένα hashtag που πρόσφατα απαγορεύτηκε στην πλατφόρμα για τον περιορισμό επιβλαβούς περιεχομένου «thinspiration».
Η νευροψυχολόγος Sanam Hafeez εξηγεί ότι το #SkinnyTok είναι ένας διαδικτυακός χώρος όπου η λεπτότητα εξιδανικεύεται μέσα από σιωπηλά οπτικά εφέ, body checks ή αισθητικές δημοσιεύσεις που προωθούν διακριτικά έναν μόνο σωματότυπο. «Σπάνια λέγεται κάτι άμεσα, όμως το μήνυμα περνά δυνατά μέσω του ύφους, της μουσικής και των γωνιών λήψης. Αυτά τα βίντεο διαδίδονται γρήγορα γιατί εκμεταλλεύονται υπάρχουσες ανασφάλειες», σημειώνει.
Παρά την απαγόρευση του hashtag, το ανθυγιεινό αυτό περιεχόμενο συνεχίζει να κυκλοφορεί. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι τέτοια μέσα καλλιεργούν κύκλους επιβλαβούς σύγκρισης, μη ρεαλιστικά πρότυπα ομορφιάς και διαταραγμένες συμπεριφορές που βλάπτουν τη σχέση με το φαγητό, τη γυμναστική και το ίδιο το σώμα.
Η επικεφαλής διαιτολόγος της OnPoint Nutrition, Morgan Fereck, αναφέρει: «Αυτά τα βίντεο συχνά εξυμνούν την υπερβολική λεπτότητα, την παράλειψη γευμάτων και τις περιοριστικές συμπεριφορές — όλα τυλιγμένα σε ένα στιλιζαρισμένο, ελκυστικό πακέτο που απευθύνεται ιδιαίτερα στους νέους». Χάρη στη δομή τους και τους αλγορίθμους της πλατφόρμας, αρκεί να δει κανείς ένα τέτοιο βίντεο για να κατακλυστεί από παρόμοιο περιεχόμενο. Για εφήβους και νεαρούς ενήλικες, αυτό μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα επικίνδυνο.
Σημάδια ότι το περιεχόμενο επηρεάζει την ψυχική σας υγεία
Αν νιώθετε «λιγότερο αρκετοί» μετά από σκρολάρισμα στο TikTok, ίσως αυτό είναι ένα πρώτο καμπανάκι. Η Hafeez τονίζει ότι τέτοιου είδους περιεχόμενο προβάλλει μια στενή εκδοχή ομορφιάς παρουσιάζοντας έναν μόνο σωματότυπο και υπονοώντας πως οι υπόλοιποι δεν είναι αρκετά καλοί. Αυτό οδηγεί σε συνεχή σύγκριση κάθε σημείου του σώματος με όσα βλέπετε online, ενισχύοντας το αίσθημα ντροπής — ειδικά αν ήδη υπάρχει ανασφάλεια.
Η εγγεγραμμένη διαιτολόγος-διατροφολόγος Shana Minei Spence επισημαίνει πως τα social media είναι γεμάτα ψευδαισθήσεις και πολλοί νέοι δεν συνειδητοποιούν πως όσα βλέπουν δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Πολλές εικόνες είναι επεξεργασμένες ή κρύβουν διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές που μπορεί να προκαλέσουν σωματική βλάβη.
Αν πιάνετε τον εαυτό σας να συγκρίνει συνεχώς το σώμα του με influencers και νιώθετε μειονεκτικά, δώστε προσοχή. Η Fereck υπογραμμίζει πως αν μετά από health ή fitness περιεχόμενο αισθάνεστε άγχος ή ντροπή, αυτό είναι ανησυχητικό σημάδι.
Ένα ακόμα πρώιμο σημάδι είναι η εμμονή με τις θερμίδες ή την εμφάνιση. Η παρακολούθηση θερμίδων ή μακροθρεπτικών συστατικών συχνά επαινείται πολιτισμικά, όμως μπορεί να αποτελεί ένδειξη προβλήματος. Ο συνεχής έλεγχος του σώματος στον καθρέφτη αποτελεί επίσης ανησυχητικό σύμπτωμα.
Ο παιδίατρος Dr. Jason Nagata, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Σαν Φρανσίσκο, αναφέρει ότι πρέπει να προσέξουμε την υπερβολική ενασχόληση με την εμφάνιση, το βάρος ή τη γυμναστική εις βάρος της ποιότητας ζωής.
Όταν η ενοχή γύρω από το φαγητό γίνεται καθημερινότητα
Η Erin Parks, συνιδρύτρια της Equip Health, ρωτά συχνά τους ανθρώπους πόσο συχνά σκέφτονται το φαγητό ή το σώμα τους — και πόσο θα ήθελαν πραγματικά να τα σκέφτονται. Η διαφορά αυτών των αριθμών αποκαλύπτει πότε ο εγκέφαλος καταλαμβάνεται υπερβολικά από τέτοιες σκέψεις εις βάρος άλλων δραστηριοτήτων και της χαράς στη ζωή.
Το αίσθημα ενοχής ή ντροπής μετά από φαγητό ή παράλειψη προπόνησης δεν αποτελεί δείγμα πειθαρχίας αλλά πιθανό προειδοποιητικό σημάδι. Σύμφωνα με τη Hafeez, μπορεί να υπάρξει μεταβολή της διάθεσης ή της αυτοεκτίμησης άμεσα συνδεδεμένη με την εικόνα σώματος. Με τον χρόνο, το φαγητό μετατρέπεται σε κάτι που φοβάστε ή προσπαθείτε να ελέγξετε αντί να σας προσφέρει ενέργεια και χαρά — οδηγώντας σε διαταραγμένες διατροφικές συμπεριφορές που δύσκολα ξεπερνιούνται.
Επιπλέον, αν παραλείπετε γεύματα ή αλλάζετε κρυφά τις διατροφικές σας συνήθειες για να «ισοφαρίσετε» θερμίδες ή ασκείστε αποκλειστικά για να κάψετε όσα φάγατε, αυτά είναι σοβαρά καμπανάκια κινδύνου.
Όταν η κοινωνική ζωή περιορίζεται λόγω διατροφικών κανόνων
Η Fereck αναφέρει πως όταν η ζωή αρχίζει να μικραίνει λόγω κανόνων γύρω από το φαγητό ή αγωνίας για την εικόνα σώματος, αυτό δεν είναι υγεία αλλά βλάβη. Άτομα επηρεασμένα από το #SkinnyTok μπορεί να αποφεύγουν κοινωνικές εκδηλώσεις λόγω της εμφάνισής τους ή επειδή υπάρχει φαγητό.
Ο Nagata προσθέτει ότι κάποιοι απομονώνονται από φίλους και δραστηριότητες λόγω ανησυχίας για το σώμα τους. Η παρουσία φαγητού σε κοινωνικές περιστάσεις μπορεί να καθορίζει τις επιλογές τους για το πώς περνούν τη μέρα τους.
Η Samantha DeCaro, διευθύντρια κλινικής ενημέρωσης στο The Renfrew Center, επισημαίνει ότι κάποιοι δυσκολεύονται ακόμη και να φάνε μπροστά σε άλλους ή νιώθουν αμηχανία σε εστιατόρια. Οποιαδήποτε παρέμβαση στην καθημερινότητα λόγω αυτών των θεμάτων αποτελεί σημαντικό δείκτη προβλήματος.
Όταν η αξία συνδέεται αποκλειστικά με το βάρος
Σύμφωνα με τη DeCaro, αυτού του τύπου περιεχόμενο περιορίζει την έννοια της υγείας αποκλειστικά στο σχήμα και μέγεθος του σώματος — ενώ η πραγματική υγεία είναι πολύ πιο σύνθετη. Προωθείται λανθασμένα η ιδέα ότι πρέπει να είσαι αδύνατος για να αξίζεις αγάπη ή επιτυχία.
Η ειδικός στην ψυχιατρική Tess Quesenberry αναφέρει ότι κάποιοι συνδέουν υπερβολικά την αυτοεκτίμησή τους με το βάρος ή την εμφάνιση — παρουσιάζοντας ακόμα και μεταπτώσεις διάθεσης με αυξημένο άγχος και ευερεθιστότητα.
Όπως τονίζει η DeCaro, αυτές οι τάσεις ενισχύουν τη λανθασμένη αντίληψη ότι η λεπτότητα ισοδυναμεί με υγεία και αξία ενώ τα μεγαλύτερα σώματα αντιμετωπίζονται άδικα ως τεμπέλικα ή ανεπαρκή — κάτι που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Moralizing food & αμφισβήτηση των φυσικών σημάτων πείνας
Η Fereck σημειώνει πως πολλοί αρχίζουν να χωρίζουν τις τροφές σε «καλές» και «κακές», πιστεύοντας ότι η αξία τους σχετίζεται με την ικανότητά τους να στερούνται — ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για διατροφικές διαταραχές.
DeCaro: Αν αποφεύγετε όλο και περισσότερες τροφές επειδή κάποιος online τις χαρακτήρισε «τοξικές» ή «ανθυγιεινές», αυτό αποτελεί ένδειξη προβλήματος. Επίσης, όταν αγνοείτε τα φυσικά σημάδια πείνας ώστε να ακολουθείτε εξωτερικούς κανόνες για το τι/πότε/πόσο πρέπει να τρώτε, χάνετε την εμπιστοσύνη στη σοφία του ίδιου σας του σώματος — κάτι που ενισχύεται μέσω τέτοιων βίντεο.
Eμμονική άσκηση & όταν το φαγητό γίνεται «παράσταση»
Tess Quesenberry: Ένα ακόμη ανησυχητικό σύμπτωμα είναι η υπερβολική γυμναστική ως τιμωρία για το φαγητό — ακόμη κι όταν είστε τραυματισμένοι ή άρρωστοι. Ταυτόχρονα μπορεί να χάσετε κάθε ευχαρίστηση από τη φυσική δραστηριότητα γενικότερα.
Parks: Αναρωτηθείτε αν ασκείστε επειδή πραγματικά σας ευχαριστεί ή απλώς για να αλλάξετε την εμφάνισή σας ή ως αντίδραση στο τι φάγατε. Η χαρούμενη κίνηση είναι σημαντική αλλά τέτοιο περιεχόμενο συχνά οδηγεί σε ενοχή κι απέχθεια προς κάθε μορφή άσκησης.
Morgan Fereck: Αν οι επιλογές γύρω από το φαγητό έχουν αρχίσει να βασίζονται στο πώς θα φανούν στους άλλους αντί στο πώς θα σας κάνουν να νιώσετε, τότε ίσως χρειάζεται επαναξιολόγηση της σχέσης σας με τη διατροφή.
Tρόποι προστασίας & ενίσχυσης της ψυχικής υγείας απέναντι στο #SkinnyTok
Nagata: Η επίγνωση του περιεχομένου που καταναλώνετε καθώς και ο χρονικός περιορισμός στη χρήση των social media μπορούν να μειώσουν τις αρνητικές συνέπειες. Μπλοκάρετε λογαριασμούς που προωθούν επικίνδυνα μηνύματα γύρω από φαγητό και σώμα.
Samantha DeCaro: Πολλοί influencers μοιράζονται συμβουλές χωρίς κατάλληλες γνώσεις — επομένως δώστε βάση στην κριτική σκέψη και ζητήστε βοήθεια μόνο από εξειδικευμένους επαγγελματίες υγείας.
Θυμηθείτε: ο αλγόριθμος δουλεύει για εσάς! Κάντε mute/block σε όσα μηνύματα σχετίζονται με diet culture κι ακολουθήστε λογαριασμούς που προβάλλουν τον σεβασμό στη διαφορετικότητα σωμάτων ώστε σταδιακά να βλέπετε περισσότερο θετικό περιεχόμενο στη ροή σας.
Kara Becker: Τα διαλείμματα από τα social media βοηθούν στην αυτοεκτίμηση και την ψυχική ισορροπία. Να θυμάστε πως τα feeds δείχνουν μόνο στιγμιότυπα-κορυφές κι όχι τις δυσκολίες της καθημερινότητας. Υπάρχουν apps που βοηθούν στον έλεγχο του χρόνου έκθεσης στις πλατφόρμες αυτές.
Εκτός διαδικτύου, συνδεθείτε ξανά με δραστηριότητες που δεν σχετίζονται με εμφάνιση — όπως ζωγραφική, ανάγνωση βιβλίων, παρέα με φίλους ή φύση — ώστε να επαναπροσδιορίσετε τι σημαίνει «υγιής» για εσάς προσωπικά.
Beth Auguste:: Δεν μπορείτε να ελέγξετε πλήρως το σώμα σας σαν μηχανή — οι ορμόνες κι άλλοι παράγοντες επηρεάζουν πείνα, κορεσμό κι απορρόφηση θερμίδων. Ειδικά στους νέους ανθρώπους σημαντικός είναι ο ρόλος των γονιών κι εκπαιδευτικών στη διδασκαλία υγιούς εικόνας σώματος αλλά και στον περιορισμό χρήσης οθονών κατά τη διάρκεια των γευμάτων.
Όσοι αντιμετωπίζουν διατροφικές διαταραχές πρέπει οπωσδήποτε να απευθυνθούν σε επαγγελματίες υγείας (ιατρούς, συμβούλους σχολείου, διαιτολόγους), καθώς η καλύτερη υποστήριξη παρέχεται διεπιστημονικά.
Πηγή: Huffpost
