Το πρώτο επιβεβαιωμένο κρούσμα λοίμωξης από τον ιό του Δυτικού Νείλου στην Αττική για τη φετινή περίοδο μετάδοσης, στην περιοχή της Αγίας Παρασκευής, επαναφέρει στο προσκήνιο έναν ιό που κάθε καλοκαίρι απασχολεί τις υγειονομικές αρχές.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΔΥ, το πρώτο κρούσμα του ιού του Δυτικού Νείλου στην Αττική δεν πρέπει να μας ξαφνιάζει αφού η κυκλοφορία του ιού στην Ελλάδα θεωρείται πλέον εγκατεστημένη. Από το 2010 καταγράφονται σχεδόν κάθε χρόνο περιστατικά, ενώ κρούσματα έχουν εμφανιστεί κατά καιρούς σε όλες τις Περιφέρειες της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι η λήψη μέτρων προστασίας από τα κουνούπια δεν αφορά μόνο τις περιοχές όπου εντοπίζονται κρούσματα, αλλά ολόκληρη την επικράτεια.

Τι είναι ο ιός του Δυτικού Νείλου;

Ο ιός του Δυτικού Νείλου είναι ένας ιός που μεταδίδεται κυρίως μέσω του τσιμπήματος μολυσμένων κοινών κουνουπιών. Τα κουνούπια μολύνονται όταν τραφούν με αίμα άγριων πτηνών που φέρουν τον ιό και στη συνέχεια μπορούν να τον μεταδώσουν στον άνθρωπο ή σε άλλα θηλαστικά. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι ο άνθρωπος δεν μεταδίδει τον ιό σε άλλους ανθρώπους μέσω της καθημερινής επαφής, ούτε μπορεί να μολύνει άλλα κουνούπια.

Η εικόνα στην Ελλάδα

Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές χώρες όπου ο ιός εμφανίζεται σχεδόν κάθε χρόνο κατά τους θερινούς και φθινοπωρινούς μήνες. Από το 2010 έως το 2025 έχουν καταγραφεί συνολικά 2.184 κρούσματα. Περισσότερα από επτά στα δέκα αφορούσαν σοβαρές μορφές της νόσου με προσβολή του κεντρικού νευρικού συστήματος, ενώ έχουν καταγραφεί και εκατοντάδες θάνατοι, κυρίως σε άτομα μεγάλης ηλικίας ή με σοβαρά υποκείμενα νοσήματα. Η επιδημιολογία του ιού επηρεάζεται από πολλούς παράγοντες, όπως οι καιρικές συνθήκες, η παρουσία κουνουπιών και η μετακίνηση των πτηνών. Για τον λόγο αυτό, δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια σε ποιες περιοχές θα εμφανιστούν τα επόμενα κρούσματα.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Οι περισσότεροι άνθρωποι που μολύνονται δεν θα εμφανίσουν κανένα σύμπτωμα. Όσοι νοσήσουν μπορεί να παρουσιάσουν συμπτώματα όπως πυρετό, πονοκέφαλο, αδυναμία και έντονη κόπωση, μυϊκούς πόνους, εξάνθημα, ναυτία ή εμετούς. Σε λιγότερο από το 1% των λοιμώξεων ο ιός μπορεί να προκαλέσει σοβαρή νόσο του νευρικού συστήματος, όπως μηνιγγίτιδα ή εγκεφαλίτιδα.

Ποιοι διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο;

Παρότι οι σοβαρές επιπλοκές είναι σπάνιες, υπάρχουν ομάδες του πληθυσμού που χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή.

Αυξημένο κίνδυνο έχουν:
• άτομα ηλικίας άνω των 50 ετών
• ασθενείς με χρόνια καρδιαγγειακά νοσήματα
• άτομα με σακχαρώδη διαβήτη
• ασθενείς με νεφρική νόσο
• άτομα με καρκίνο
• μεταμοσχευμένοι
• όσοι λαμβάνουν ανοσοκατασταλτική θεραπεία.

Η ηλικία αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσηση και επιπλοκές.

Πότε πρέπει να αναζητήσουμε άμεσα ιατρική βοήθεια;

Εάν μετά από τσίμπημα κουνουπιού εμφανιστούν υψηλός πυρετός, έντονος πονοκέφαλος, δυσκαμψία στον αυχένα, σύγχυση, υπνηλία, αδυναμία στα άκρα ή σπασμοί, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση. Τα συμπτώματα αυτά μπορεί να υποδηλώνουν προσβολή του νευρικού συστήματος και δεν πρέπει να αγνοούνται.

Πώς μπορούμε να προστατευτούμε;

Οι ειδικοί του ΕΟΔΥ επισημαίνουν ότι η πρόληψη παραμένει το σημαντικότερο όπλο απέναντι στον ιό.

Συστήνουν:

• χρήση εγκεκριμένων εντομοαπωθητικών
• εφαρμογή σήτας σε πόρτες και παράθυρα
• χρήση κουνουπιέρας όπου χρειάζεται
• μακριά και ανοιχτόχρωμα ρούχα, ιδιαίτερα τις απογευματινές και βραδινές ώρες
• χρήση ανεμιστήρα ή κλιματισμού
• απομάκρυνση κάθε εστίας στάσιμου νερού από αυλές, μπαλκόνια και κήπους
• τακτικό καθαρισμό υδρορροών και φρεατίων
• συχνή αλλαγή νερού σε δοχεία και ποτίστρες.

Μύθοι και αλήθειες

Μπορεί να κολλήσω από κάποιον που νοσεί;
Όχι. Ο ιός δεν μεταδίδεται με την καθημερινή επαφή μεταξύ ανθρώπων.

Μεταδίδουν όλα τα κουνούπια τον ιό;
Όχι. Μόνο όσα έχουν προηγουμένως μολυνθεί από πτηνά που φέρουν τον ιό.

Αν δεν υπάρχουν κρούσματα στην περιοχή μου, είμαι ασφαλής;
Όχι απαραίτητα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι δεν μπορεί να προβλεφθεί με ακρίβεια πού θα εμφανιστούν νέα περιστατικά.

Κάθε τσίμπημα κουνουπιού σημαίνει και μόλυνση;
Όχι. Η πιθανότητα να πρόκειται για μολυσμένο κουνούπι είναι μικρή.

Ενημέρωση χωρίς πανικό

Η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων που θα μολυνθούν από τον ιό του Δυτικού Νείλου δεν θα εμφανίσει σοβαρή νόσο. Ωστόσο, επειδή ο ιός κυκλοφορεί πλέον σταθερά στη χώρα μας, η προστασία από τα τσιμπήματα των κουνουπιών αποτελεί την αποτελεσματικότερη στρατηγική πρόληψης. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται οι μεγαλύτεροι σε ηλικία και τα άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας, καθώς διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης σοβαρών επιπλοκών.