Η Όλγκα Τοκάρτσουκ, βραβευμένη με Νόμπελ Λογοτεχνίας, άναψε νέες συζητήσεις για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στη συγγραφή, παραδεχόμενη ότι πληρώνει για ένα κορυφαίο chatbot ώστε να διευρύνει τη δημιουργική της σκέψη και ότι κάποιες φορές το αποκαλεί «kochana» — δηλαδή «αγαπημένο» στα πολωνικά.
Οι δηλώσεις της προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις από αναγνώστες, κριτικούς και συναδέλφους συγγραφείς, τοποθετώντας ξανά την Τοκάρτσουκ, μία από τις πιο διακεκριμένες σύγχρονες συγγραφείς της Πολωνίας, στο επίκεντρο μιας εγχώριας πολιτιστικής διαμάχης.
Μιλώντας στο συνέδριο Impact στο Πόζναν, η νομπελίστρια αποκάλυψε ότι έχει αγοράσει «την πιο εξελιγμένη έκδοση μιας γλωσσικής μηχανής» και δήλωσε πως βρίσκεται «σε βαθύ σοκ, βλέποντας πόσο φανταστικά διευρύνει τους ορίζοντες και εμβαθύνει τη δημιουργική σκέψη».
Σε συζήτηση με τον Sławomir Sierakowski, η Τοκάρτσουκ ανέφερε ότι απευθύνεται κάποιες φορές στο chatbot λέγοντας: «Αγαπημένο, πώς θα μπορούσαμε να αναπτύξουμε αυτό όμορφα;» Τόνισε ότι οι συγγραφείς είναι ιδιαίτερα κατάλληλοι να «δεθούν» με την τεχνητή νοημοσύνη «λόγω της φύσης της τέχνης μας», προσθέτοντας πως «στη ρευστή λογοτεχνική μυθοπλασία αυτή η τεχνολογία είναι ένα εργαλείο πραγματικά απίστευτων δυνατοτήτων».
Έντονες αντιδράσεις και διευκρινίσεις Τοκάρτσουκ
Η σχετική συζήτηση μετατράπηκε γρήγορα σε έντονη διαδικτυακή διαμάχη για τον ρόλο του AI στην τέχνη — και στα έργα της Τοκάρτσουκ — οδηγώντας τελικά την ίδια σε επίσημη δήλωση, όπου ξεκαθάρισε ότι δεν χρησιμοποιεί AI για να γράψει τα βιβλία της. Το νέο της μυθιστόρημα αναμένεται να κυκλοφορήσει το φθινόπωρο.
«Δεν έγραψα το επερχόμενο βιβλίο μου … ούτε με χρήση AI ούτε με άλλον άνθρωπο. Εδώ και δεκαετίες γράφω μόνη μου», ανέφερε σε ανάρτησή της αργά το βράδυ της Τρίτης. Η Τοκάρτσουκ έχει πουλήσει εκατομμύρια αντίτυπα παγκοσμίως και τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί σε πάνω από 40 γλώσσες. «Χρησιμοποιώ την τεχνητή νοημοσύνη όπως οι περισσότεροι στον κόσμο – ως εργαλείο για ταχύτερη τεκμηρίωση και επαλήθευση στοιχείων».
Διχασμός στα social media και αντιπαραθέσεις
Η δημόσια συζήτηση γύρω από τις δηλώσεις της Τοκάρτσουκ ήταν πολωτική, με ορισμένους χρήστες των κοινωνικών δικτύων να προτείνουν ακόμη και την αφαίρεση του Νόμπελ Λογοτεχνίας που της απονεμήθηκε το 2018.
«Τώρα πρέπει να περιμένουμε Νόμπελ στην κατηγορία καλύτερων prompts — τι λες, αγαπημένο;», σχολίασε κάποιος ειρωνικά. Ο δημοσιογράφος Miłosz Wiatrowski-Bujacz υποστήριξε πως η Τοκάρτσουκ έχει πέσει σε “AI ψύχωση”, ενώ ο πιο ευπώλητος συγγραφέας της Πολωνίας, Remigiusz Mróz, γνωστός για τη συχνή χρήση AI, απάντησε σκωπτικά: «Ακόμα ρωτάω το ChatGPT αν μπορώ [ο ίδιος] να γράψω απαντήσεις για τους ανθρώπους». Η Τοκάρτσουκ θα αποκαλύψει τον τίτλο του νέου της μυθιστορήματος στο φεστιβάλ Góry Literatury.
Άλλοι στάθηκαν υπέρ της, επισημαίνοντας το λογοτεχνικό κύρος και την επιτυχημένη καριέρα που έχτισε πριν την εποχή του AI. Ο συνομιλητής της στη σκηνή, Sierakowski, απάντησε στους επικριτές λέγοντας ότι τα σχόλιά της παρερμηνεύθηκαν λόγω μιας μόνο πρότασης, υποστηρίζοντας πως η τεχνολογία αυτή θα γίνει σύντομα κοινό ερευνητικό εργαλείο για συγγραφείς.
Διεθνής φήμη και κατηγορίες ελιτισμού
Η δημιουργός των πολυβραβευμένων έργων «Flights», «Books of Jacob» και «Drive Your Plow Over the Bones of the Dead», έχει αποκτήσει θαυμαστές σε όλο τον κόσμο — ανάμεσά τους και τη διάσημη τραγουδίστρια Dua Lipa, η οποία την κάλεσε στο podcast της πέρσι.
Παράλληλα όμως έχει βρεθεί στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων. Το 2022, στη διάρκεια του φεστιβάλ Góry Literatury («Λογοτεχνικά Υψίπεδα»), είχε δηλώσει ότι «η λογοτεχνία δεν είναι για ηλίθιους», προκαλώντας κατηγορίες ελιτισμού και υπεροψίας. «Πιστεύω πως οι αναγνώστες μου μοιάζουν με εμένα· γράφω για τους δικούς μου ανθρώπους», είχε πει τότε.
Λίγα είναι γνωστά για το νέο μυθιστόρημα της Τοκάρτσουκ, εκτός από το ότι πρόκειται για ένα εκτενές έργο μυθοπλασίας που αναμένεται να είναι το τελευταίο της σε αυτό το πιο φιλόδοξο, ευρύ σχήμα.
