Το Botox γνωρίζει αυξανόμενη δημοτικότητα μεταξύ των ανθρώπων στα 20 τους, που αναζητούν τρόπους να προλάβουν την εμφάνιση ρυτίδων. Κλινικές προωθούν το λεγόμενο “baby Botox”, δηλαδή θεραπείες με μικρότερες δόσεις που γίνονται λιγότερο συχνά σε σχέση με τους ενήλικες μέσης ηλικίας — ίσως μόνο μία ή δύο φορές τον χρόνο.
Ασθενείς μοιράζονται τη διαδικασία σε βίντεο από τα ιατρεία, ζητώντας ένα γρήγορο φρεσκάρισμα για να απαλύνουν τις πρώτες γραμμές έκφρασης ή τις “11άρες” ανάμεσα στα φρύδια. Αν και φαίνεται παράξενο να ανησυχούν τόσο νέοι για τη γήρανση, πολλοί το θεωρούν προληπτικό μέτρο, όπως η χρήση αντηλιακού.
Το Botox είναι εμπορική ονομασία της βοτουλινικής τοξίνης τύπου Α, μιας ενέσιμης νευροτοξίνης που προέρχεται από το βακτήριο που προκαλεί αλλαντίαση. Άλλα εμπορικά ονόματα είναι τα Dysport, Xeomin και Jeuveau. Σε μικρές δόσεις, η θεραπεία μπλοκάρει τα νευρικά σήματα προς τον μυ, προκαλώντας χαλάρωση και προσωρινή μείωση των ρυτίδων.
Baby Botox: Μόδα ή ανάγκη;
Δεν υπάρχουν πλήρη στατιστικά για τις ηλικίες όσων κάνουν Botox, όμως στοιχεία της Αμερικανικής Εταιρείας Πλαστικών Χειρουργών δείχνουν πως μεταξύ 2019 και 2022, η χρήση ενέσιμων νευροτοξινών αυξήθηκε κατά πάνω από 70% σε όλες τις ηλικιακές ομάδες κάτω των 70 ετών, συμπεριλαμβανομένων των ενηλίκων της Gen Z. Η θεραπεία δεν επιτρέπεται σε ανηλίκους — το ελάχιστο όριο είναι τα 18 έτη.
Παράλληλα, η ζήτηση για αισθητικές επεμβάσεις όπως εμφυτεύματα ζυγωματικών και fillers έχει εκτοξευθεί μετά την πανδημία του COVID-19. Η κοινωνιολόγος Ντάνα Μπέρκοβιτς, συγγραφέας του βιβλίου “Botox Nation: Changing The Face of America”, εξηγεί πως αυτή η συγκυρία δεν είναι τυχαία. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, η ζωή μεταφέρθηκε στις οθόνες — ακόμη και οι νεότεροι πέρασαν κρίσιμα χρόνια μπροστά σε Zoom και social media, συγκρίνοντας διαρκώς τη δική τους εικόνα με επιμελώς επιλεγμένες φωτογραφίες άλλων.
Επιπλέον, διάσημοι και influencers πλέον διαφημίζουν ανοιχτά αισθητικές θεραπείες, κάνοντάς τες ακόμα πιο αποδεκτές. Αν και τα 20 φαίνονται νωρίς για Botox, η πλαστική χειρουργός Κρίστι Χάμιλτον από το Χιούστον λέει πως τα πρώτα σημάδια γήρανσης μπορεί να εμφανιστούν νωρίς — συχνά λόγω γενετικής ή έλλειψης αντηλιακού. «Βλέπουμε άτομα στα μέσα των 20 με πολλές ρυτίδες — έτσι είναι η ζωή», σημειώνει.
Η κοινωνική διάσταση της νεανικής εμφάνισης
Γιατί όμως να μας ενοχλούν τόσο οι ρυτίδες; Η διαχρονικά νεανική ομορφιά θεωρείται σήμερα «σύμβολο status», λέει η Μπέρκοβιτς. Νέες γυναίκες που μελέτησε δήλωσαν πως τέτοιες θεραπείες δείχνουν ότι επενδύουν στον εαυτό τους από μικρή ηλικία: «Είναι σαν να ανήκεις σε μια ελίτ κοινωνική ομάδα».
Όπως αναλύεται στο βιβλίο της, το να μην ανταποκρίνεσαι στα πρότυπα θηλυκής ομορφιάς μπορεί να έχει επαγγελματικό κόστος. «Το ιδανικό μας για τη θηλυκότητα είναι η νεότητα», τονίζει. Έρευνες δείχνουν ότι όσοι θεωρούνται όμορφοι έχουν καλύτερη αντιμετώπιση: ο καθηγητής Ντέιβιντ Σάρουερ, ειδικός στην ψυχολογία της εμφάνισης στο Temple University, αναφέρει ότι η ελκυστικότητα μπορεί να επηρεάσει θετικά την ακαδημαϊκή πορεία, την επαγγελματική εξέλιξη αλλά και τη δικαιοσύνη.
Μάλιστα, μία μελέτη έδειξε πως ακόμη και τα βρέφη που κρίνονται πιο όμορφα από το νοσηλευτικό προσωπικό λαμβάνουν περισσότερη φροντίδα. «Μπορεί λοιπόν να έχει στρατηγική λογική κάποιος να θέλει να βελτιώσει την εμφάνισή του», σχολιάζει ο Σάρουερ.
Οι κίνδυνοι της πρώιμης χρήσης Botox
Το Botox εγκρίθηκε το 2002 από τον FDA για αισθητική χρήση. Από τότε εκατομμύρια άνθρωποι το έχουν χρησιμοποιήσει με ασφάλεια, σύμφωνα με τους γιατρούς που μίλησαν στο άρθρο. Σοβαρές παρενέργειες είναι εξαιρετικά σπάνιες και συνήθως συνδέονται με νοθευμένο ή κακοδιαχειρισμένο προϊόν.
Ωστόσο υπάρχουν κάποιοι κίνδυνοι. Το σώμα μπορεί να αναπτύξει αντίσταση στη δράση του Botox, κάτι που απογοητεύει τους ασθενείς, εξηγεί ο πλαστικός χειρουργός Πολ Ντουράντ. Δεν υπάρχει σαφής επιστημονική εξήγηση για αυτό· ίσως οι νεότεροι κινδυνεύουν περισσότερο λόγω ισχυρότερου ανοσοποιητικού.
Επιπλέον, υπερβολικές δόσεις Botox μπορούν μακροπρόθεσμα να προκαλέσουν ατροφία των μυών του προσώπου — έτσι αντί για νεανικότητα, το πρόσωπο μπορεί να φαίνεται κοίλο. Ένας έμπειρος κλινικός μπορεί να αποφύγει αυτό το αποτέλεσμα περιορίζοντας τη δόση και το βάθος της ένεσης.
Η αξιολόγηση όμως της εμπειρίας ενός επαγγελματία δεν είναι πάντα εύκολη για τον ασθενή· κάθε γιατρός —ακόμη και οδοντίατρος— μπορεί νόμιμα να κάνει ενέσιμες αισθητικές θεραπείες χωρίς ειδική εκπαίδευση ή πιστοποίηση. Οι Ντουράντ και Χάμιλτον συστήνουν επίσκεψη σε πλαστικό χειρουργό ή δερματολόγο. Παρόλα αυτά, όπως σημειώνει η Μπέρκοβιτς, υπάρχουν καταρτισμένοι επαγγελματίες και εκτός αυτών των ειδικοτήτων — συστήνει σύσταση από φίλους ή οικογένεια.
Bότοξ: Αυτοπεποίθηση ή παγίδα;
Οι περισσότεροι όσοι κάνουν αισθητικές επεμβάσεις δηλώνουν ευχαριστημένοι με το αποτέλεσμα. Ο Σάρουερ εξηγεί ότι οι πιο ευχαριστημένοι ασθενείς είναι όσοι θέλουν να διορθώσουν ένα συγκεκριμένο χαρακτηριστικό — όπως η Μουρ με τις γραμμές γύρω από τα μάτια της. Ωστόσο τα στοιχεία σχετικά με τη βελτίωση της αυτοεκτίμησης ή ποιότητας ζωής παραμένουν ασαφή.
Όταν κάποιος κυνηγά ένα ανέφικτο πρότυπο λόγω ψυχικής διαταραχής (σωματοδυσμορφία ή βαριά κατάθλιψη), τέτοιες παρεμβάσεις δεν βοηθούν ουσιαστικά — χρειάζεται ψυχολογική υποστήριξη και όχι αισθητική επέμβαση.
Bότοξ: Συνήθεια ζωής και οικονομικό κόστος
Ο Ντουράντ απορρίπτει ασθενείς που ζητούν υπερβολικές ποσότητες Botox ώστε να “παγώσουν” πλήρως το πρόσωπό τους. «Αυτό δείχνει άσχημο», λέει. Ωστόσο παραδέχεται ότι κάποιος αποφασισμένος τελικά θα βρει κάποιον πρόθυμο κλινικό, αφού οι ενέσεις Botox αποτελούν σημαντική πηγή εισοδήματος με χαμηλό λειτουργικό κόστος.
Οι τιμές διαφέρουν σημαντικά ανάλογα με την εμπειρία του γιατρού· θεραπείες-ευκαιρίες σπάνια προσφέρουν φυσικό αποτέλεσμα και μπορούν να οδηγήσουν σε αφύσικη όψη. Ένα άλλο ζήτημα είναι ότι όσοι ξεκινούν Botox δύσκολα σταματούν — «Στα 20 σου αποκτάς έναν ισόβιο καταναλωτή», λέει η Μπέρκοβιτς.
Η ίδια ξεκίνησε Botox στα 32 και τώρα στα 47 χρειάζεται μεγαλύτερες δόσεις πληρώνοντας περίπου $800 ανά συνεδρία. Για όσους ξεκινούν νωρίς, αυτά τα χρήματα μπορεί να φτάσουν δεκάδες χιλιάδες ευρώ μέσα σε δύο δεκαετίες — ποσό που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί αλλού.
Αν σταματήσεις τις ενέσεις, τα αποτελέσματα εξαφανίζονται κι οι ρυτίδες επιστρέφουν. Έτσι το Botox γίνεται μια “εθιστική” συνήθεια σύμφωνα με την Μπέρκοβιτς, αν και παραδέχεται ότι αυτό συγκρούεται με τις φεμινιστικές αξίες της που προτάσσουν την αποδέσμευση από τα πρότυπα εμφάνισης.
Η Χάμιλτον ωστόσο σημειώνει πως για πολλούς νέους ασθενείς της το Botox αποτελεί μέρος μιας συνολικής επένδυσης στην υγεία και την εμφάνισή τους: «Η Gen Z βλέπει διαφορετικά αυτά τα ζητήματα· πρόκειται για self-care». Η Μουρ από το Πίτσμπουργκ δηλώνει ότι το Botox την κάνει ευτυχισμένη· συγκρίνει την επιλογή της με τα τατουάζ του συζύγου της: «Αυτό είναι το σώμα μου κι αυτή η επιλογή μου».
