Ξυπνήστε μετά από έναν ανήσυχο ύπνο. Κάντε ντους με προϊόντα που περιέχουν πλαστικό και βρίσκονται σε πλαστικές συσκευασίες. Φροντίστε τα μαλλιά και το σώμα σας με σπρέι που περιέχουν πλαστικά, πριν φορέσετε ρούχα φτιαγμένα από συνθετικές (πλαστικές ίνες), πιάσετε το πλαστικό κινητό σας και βγείτε έξω, πίνοντας νερό από ένα πλαστικό μπουκάλι.
Μασήστε τσίχλα με πλαστικά. Αγοράστε ένα σνακ τυλιγμένο σε πλαστικό και λάβετε μια απόδειξη τυπωμένη σε χαρτί με πλαστική επίστρωση. Επιστρέφοντας σπίτι, βγάζετε το φαγητό από τη συσκευασία του, το μαγειρεύετε με πλαστικά σκεύη, αποθηκεύετε τα περισσεύματα σε πλαστικά δοχεία και καθαρίζετε με απορρυπαντικά που περιέχουν και αυτά πλαστικά – όλα μέσα σε πλαστικές φιάλες. Βουρτσίζετε τα δόντια σας με μια πλαστική οδοντόβουρτσα και οδοντόκρεμα με προσμίξεις πλαστικού. Και στο τέλος της ημέρας, ξανά στο κρεβάτι.
Ο κατάλογος των τρόπων με τους οποίους η ανθρωπότητα οδηγείται στην αυτοκαταστροφή είναι μακρύς και διαρκώς αυξανόμενος, αλλά το ντοκιμαντέρ The Plastic Detox έρχεται να τονίσει ότι η αλόγιστη χρήση των παραγόμενων από πετροχημικά πλαστικών πρέπει να μας απασχολήσει σοβαρά. Εστιάζει ιδιαίτερα σε μία συνέπεια των μικροπλαστικών – των απειροελάχιστων σωματιδίων που εισέρχονται στο σώμα μας αφού αποκολληθούν από την επιφάνεια του πλαστικού: τη διαταραχή του ενδοκρινικού συστήματος. Αυτοί οι μικροσκοπικοί εισβολείς διαταράσσουν τις ορμόνες μας και συμβάλλουν σε ποικίλα προβλήματα υγείας, όπως η υπογονιμότητα.
Αυτό είναι και το βασικό θέμα της πρωταγωνίστριας του ντοκιμαντέρ, της επιδημιολόγου Shanna Swan, η οποία στο βιβλίο της “Count Down” (2021) υποστηρίζει ότι τα χημικά των πλαστικών αποτελούν σημαντικό παράγοντα στη μείωση του αριθμού των σπερματοζωαρίων. (Το ντοκιμαντέρ δεν εμβαθύνει στη διαμάχη σχετικά με τη δυσκολία μέτρησης της πραγματικής επικινδυνότητας των μικροπλαστικών, καθώς κάποιες έρευνες έχουν δώσει υπερβολικά νούμερα.)
Η δράση της Shanna Swan και τα ζευγάρια
Η Swan, δυναμική γιαγιά έξι εγγονιών και προγιαγιά ενός πολύτιμου μικρού, μας «κερδίζει» με ένα πείραμα που θυμίζει reality show. Επισκέπτεται τη Φλόριντα, την Καλιφόρνια και το Άινταχο, όπου βρίσκει έξι ζευγάρια που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί και τους προκαλεί να ζήσουν για τρεις μήνες περιορίζοντας δραματικά την έκθεσή τους στα πλαστικά.
Όπως μια “Queer Eye” που προσφέρει γυάλινα μπουκάλια αντί για καλύτερα τζιν ή μια Μαρί Κόντο που φέρνει χαρά αντικαθιστώντας τις πλαστικές σπάτουλες με ξύλινες, ή ακόμα σαν μια Supernanny που έρχεται… χρόνια πριν γεννηθεί το παιδί σας για να βοηθήσει, η Swan ανατρέπει τις καθημερινές συνήθειες των συμμετεχόντων. Τα ντουλάπια αναστατώνονται. Οι επισκέψεις στο σούπερ μάρκετ μετατρέπονται σε προειδοποιήσεις για τον όγκο των βλαβερών προϊόντων στα ράφια.
Τα ζευγάρια, που προσπαθούν μάταια να αποκτήσουν παιδί για χρονικό διάστημα από 22 μήνες έως 10 χρόνια, μιλούν συγκινητικά για τη θλίψη τους να παραμένουν άτεκνα. Οι σύντροφοι αισθάνονται ανήμποροι να κάνουν ευτυχισμένο τον άνθρωπο που αγαπούν, καθώς οι Γιορτές της Μητέρας ή του Πατέρα περνούν απαρατήρητες και οι οικογενειακές ή φιλικές συγκεντρώσεις γίνονται υπενθυμίσεις της άπιαστης χαράς της γονεϊκότητας.
Το παγκόσμιο πρόβλημα των πλαστικών
Αν και οι προσωπικές ιστορίες είναι συγκινητικές, λειτουργούν ως αφετηρία για το ευρύτερο θέμα του The Plastic Detox. Το ντοκιμαντέρ εγκαταλείπει συχνά το πείραμα για να εξηγήσει τον μηχανισμό ενός προβλήματος τόσο τρομακτικού όσο και εξοργιστικού: το μέγεθός του φαίνεται αδύνατον να αντιμετωπιστεί.
Παρουσιάζεται σύντομα η ιστορία των πλαστικών: πώς έγιναν πιο προβληματικά όταν ανακαλύφθηκε ότι μπορούν να παραχθούν φθηνά από ορυκτά καύσιμα, πόσο πανταχού παρόντα είναι σήμερα, αλλά και πώς η ρύπανση από την παραγωγή και τη διάθεσή τους αποτελεί περιβαλλοντική καταστροφή – ακόμη και πριν καν ληφθούν υπόψη τα μικροπλαστικά.
Αποκαλύπτεται πώς οι πετροχημικές εταιρείες δημιούργησαν μύθους περί εύκολης ανακύκλωσης των πλαστικών, ενώ παράλληλα χρησιμοποιούν την ισχύ και τον πλούτο τους για να επηρεάζουν κυβερνήσεις. Ένα εντυπωσιακό αρχειακό στιγμιότυπο από ακρόαση της Γερουσίας στις ΗΠΑ το 2011, δείχνει τον John Kerry να πιέζει εκπρόσωπο της Υπηρεσίας Τροφίμων & Φαρμάκων (FDA) να παραδεχτεί ότι τα στοιχεία τους για την τοξικότητα των πλαστικών προέρχονται από τις ίδιες τις κατασκευάστριες εταιρείες.
Γίνονται συγκρίσεις με ζητήματα όπως η αμόλυβδη βενζίνη ή ο καπνός, όπου αναγνωρίστηκε η βλάβη κι ελήφθησαν μέτρα – όμως στην περίπτωση των πλαστικών, δεν έχει γίνει σχεδόν τίποτα επαρκές για τον περιορισμό της ζημιάς.
Η παγκόσμια πρόκληση και η ελπίδα αλλαγής
Όχι όλα όσα παρουσιάζονται μεταφέρονται αυτούσια στο Ηνωμένο Βασίλειο, αφού οι ΗΠΑ έχουν ιδιαίτερα χαλαρούς κανονισμούς – αν και αυτό τονίζει πως οι αυστηρότερες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις αποτελούν προνόμιο της συμμετοχής στην ΕΕ. Παρόλα αυτά, το κάλεσμα δράσης του The Plastic Detox είναι παγκόσμιο.
Το ντοκιμαντέρ υποστηρίζει ένθερμα ανεξάρτητους παραγωγούς που δημιουργούν βιολογικά προϊόντα χωρίς πλαστικό στους κλάδους μόδας, ομορφιάς και ειδών σπιτιού και εξυμνεί τους ακτιβιστές στη Λουιζιάνα που εμπόδισαν την κατασκευή ενός εργοστασίου χημικών δισεκατομμυρίων δολαρίων δίπλα στα σπίτια τους. Η διάγνωση είναι ξεκάθαρη: η βαθύτερη αιτία του προβλήματος είναι η επιδίωξη αέναου κέρδους.
Μετά από όλη αυτή τη ζοφερή ανάλυση, οι τελικές επισκέψεις της Swan στα έξι ζευγάρια προσφέρουν δάκρυα χαράς: το μικρό αυτό πείραμα είχε εντυπωσιακά αποτελέσματα – κάποια πέρα από το αν πέτυχαν εγκυμοσύνη ή όχι. Μένει όμως το ερώτημα: αλλάζουν στ’ αλήθεια τρόπο ζωής όσοι βλέπουν τέτοιες ταινίες; Το The Plastic Detox είναι σαφές: πρέπει πραγματικά να αλλάξουμε συνήθειες – κι έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας.
Με πληροφορίες από The Guardian
