Ισχυρή αστυνομική παρουσία υπήρχε έξω από το ανακαινισμένο κτίριο στη Braunau am Inn κατά τα εγκαίνια της Τετάρτης, καθώς η Αυστρία άνοιξε επισήμως αστυνομικό τμήμα στο σπίτι όπου γεννήθηκε ο Αδόλφος Χίτλερ. Η απόφαση αυτή έρχεται μετά από χρόνια διαμάχης για τη διαχείριση του κτιρίου του 17ου αιώνα, όπου ο διαβόητος δικτάτορας γεννήθηκε τον Απρίλιο του 1889.
Το κτίριο έχει υποστεί σημαντική ανακαίνιση και η πρόσοψή του άλλαξε εντελώς, καθώς οι αρχές της Αυστρίας προσπαθούν να αποτρέψουν τη μετατροπή του σε τόπο προσκυνήματος νεοναζί. Ο Χίτλερ έζησε στη διεύθυνση Salzburger Vorstadt 15 μόλις για λίγες εβδομάδες πριν η οικογένειά του μετακομίσει σε άλλο σπίτι στην ίδια πόλη, εγκαταλείποντας οριστικά τη Braunau όταν εκείνος ήταν τριών ετών.
Ο Χίτλερ επέστρεψε για λίγο στη Braunau το 1938, καθ’ οδόν προς τη Βιέννη, αμέσως μετά την προσάρτηση της Αυστρίας στη ναζιστική Γερμανία. Τα εγκαίνια του νέου αστυνομικού τμήματος πλαισίωσαν μουσικοί της αστυνομίας με χάλκινα πνευστά, παρουσία του υπουργού Εσωτερικών Gerhard Karner και άλλων τοπικών αξιωματούχων.
Ο Karner δήλωσε πως η Αυστρία αναλαμβάνει «ευθύνη» για την «τρομερή κληρονομιά» του παρελθόντος. Αν και η λήψη απόφασης για το μέλλον του κτιρίου ήταν δύσκολη, τόνισε ότι το αστυνομικό τμήμα σηματοδοτεί «ένα νέο κεφάλαιο». «Το σπίτι αυτό θα γίνει πλέον χώρος δημοκρατίας, κράτους δικαίου, ασφάλειας, ελευθερίας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας», ανέφερε χαρακτηριστικά. Στη συνέχεια, καθολικός ιερέας ευλόγησε δύο σταυρούς που θα τοποθετηθούν στο νέο τμήμα.
Η μακρά διαμάχη για την τύχη του κτιρίου
Για δεκαετίες, το υπουργείο Εσωτερικών νοίκιαζε το ακίνητο από την τοπική ιδιοκτήτρια Gerlinde Pommer, καταβάλλοντας υψηλό μίσθωμα ώστε να αποτρέψει τη χρήση του ως σημείο ακροδεξιού τουρισμού. Το παλιό κίτρινο σπίτι χρησιμοποιούνταν επί χρόνια ως κέντρο ημέρας και εργαστήριο για άτομα με ειδικές ανάγκες από φιλανθρωπική οργάνωση, έως ότου αναγκάστηκε να μετακομίσει το 2011, όταν η Pommer μπλόκαρε τις εργασίες ανακαίνισης.
Η Pommer αρνήθηκε επανειλημμένα να πουλήσει το ακίνητο στο κράτος και το σπίτι παρέμεινε άδειο επί σειρά ετών, ενώ οι δύο πλευρές διαφωνούσαν για τους όρους. Το 2016, το αυστριακό κοινοβούλιο ψήφισε νόμο που επέτρεψε την απαλλοτρίωση του σπιτιού, με την κυβέρνηση να καταβάλλει στην ιδιοκτήτρια αποζημίωση ύψους 812.000 ευρώ. Η Pommer προσέφυγε στη δικαιοσύνη διεκδικώντας μεγαλύτερη αποζημίωση αλλά έχασε τη δίκη.
Την ίδια περίοδο, ο τότε υπουργός Εσωτερικών Wolfgang Sobotka είχε προτείνει την κατεδάφιση του σπιτιού και την ανέγερση νέου στη θέση του — πρόταση που θύμιζε προηγούμενη δήλωση Ρώσου βουλευτή που είχε εκφράσει επιθυμία να αγοράσει και να καταστρέψει το κτίριο. Ωστόσο, προκλήθηκαν έντονες αντιδράσεις, καθώς πολλοί θεώρησαν ότι η καταστροφή του θα ισοδυναμούσε με άρνηση της ναζιστικής ιστορίας της Αυστρίας.
Νέο ξεκίνημα: Απόφαση για αστυνομικό τμήμα
Το 2019, η κυβέρνηση ανακοίνωσε πως θα μετατρέψει το ακίνητο σε αστυνομικό τμήμα και προκήρυξε ευρωπαϊκό αρχιτεκτονικό διαγωνισμό. Δαπανήθηκαν εκατομμύρια ευρώ για την ανακαίνιση: πλέον το κτίριο είναι βαμμένο λευκό μέσα κι έξω, με ξύλινα δρύινα στοιχεία να κυριαρχούν στο εσωτερικό. Διατηρήθηκαν η παλιά σκάλα και η καμάρα της εισόδου.
Η εικόνα είναι τελείως διαφορετική σε σχέση με όταν η φιλανθρωπική οργάνωση Lebenshilfe λειτουργούσε μικρό κατάστημα στην πρόσοψη πριν περίπου 20 χρόνια. Ο επικεφαλής αστυνόμος Ludwig Heise εξέφρασε ικανοποίηση για τις νέες εγκαταστάσεις: «Έχουμε περισσότερο χώρο», είπε, «αλλά κατά τα άλλα είναι ένα συνηθισμένο αστυνομικό τμήμα όπως όλα στην Αυστρία».
Παρόλα αυτά, δεν συμφωνούν όλοι με αυτή τη λύση — κάποιοι υποστηρίζουν ότι στέλνει λάθος μήνυμα. Υπήρχαν φωνές που ήθελαν να γίνει το κτίριο κέντρο μνήμης και ευθύνης για την αντιμετώπιση του ναζιστικού παρελθόντος. Άλλοι, όπως ο τοπικός ιστορικός Florian Kotanko, θα προτιμούσαν την επιστροφή της Lebenshilfe· όμως ακόμα κι αυτή αρνήθηκε λόγω φόβων ότι θα χρησιμοποιηθεί ως άλλοθι σε πολιτικές αντιπαραθέσεις.
Σιωπηλό μνημείο – Η μνήμη παραμένει ζωντανή
Δεν υπάρχει καμία πινακίδα στο κτίριο που να αναφέρεται στην ιστορία του — μόνο κάμερες ασφαλείας έχουν εγκατασταθεί για αποτροπή νεοναζί επισκεπτών. Το μοναδικό στοιχείο που συνδέει το σπίτι με τον Χίτλερ είναι μια πέτρα-μνημείο στον δρόμο μπροστά, που τοποθετήθηκε το 1989. Πάνω της αναγράφεται: «Ποτέ ξανά φασισμός· Στη μνήμη των εκατομμυρίων νεκρών». Η πέτρα προέρχεται από το πρώην στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Μάουτχαουζεν και δεν αναφέρει πουθενά το όνομα του Χίτλερ.
Ωστόσο, όπως σημειώνει ο Kotanko, η ιστορία αυτού του τόπου δεν θα εξαφανιστεί ποτέ εντελώς — ακόμη κι αν λιγοστεύουν οι επισκέψεις νεοναζί. «Πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτό το παρελθόν ανοιχτά και σωστά», δηλώνει. «Δεν είναι θέμα υπερηφάνειας αλλά θέμα αντιμετώπισης της πραγματικότητας».
