Η επική Οδύσσεια του Όμηρου επιστρέφει στη μεγάλη οθόνη, αυτή τη φορά υπό τη σκηνοθετική υπογραφή του Κρίστοφερ Νόλαν. Το αποτέλεσμα υπόσχεται εντυπωσιακά τοπία, εκρηκτική δράση και ένα λαμπερό καστ με κορυφαία ονόματα. Στο επίκεντρο της ταινίας βρίσκεται μια αληθινή, λειτουργική ξύλινη νορβηγική βίκινγκ γαλέρα: η Draken Harald Hårfagre.
Η Draken Harald Hårfagre δεν είναι απλώς ένα σκηνικό ή μια συνηθισμένη ρέπλικα. Πρόκειται για ένα πλήρους κλίμακας, απόλυτα λειτουργικό πλοίο, κατασκευασμένο με παραδοσιακές τεχνικές των Βίκινγκς και υλικά της εποχής, με εντυπωσιακές διαστάσεις. Δεν είναι στατικό έκθεμα, αλλά έτοιμο για ταξίδια με πραγματικό πλήρωμα. Αυτή τη στιγμή, πλέει από τη Νορβηγία προς το Όσλο για την πρεμιέρα της «Οδύσσειας» στις 17 Ιουλίου, με τον CEO και διευθυντή αποστολής Emanuel Persson στο τιμόνι.
«Υπάρχει κάτι πάνω στο πλοίο που δεν μπορεί να αποδοθεί τεχνητά: το βάρος της βελανιδιάς, ο ήχος των σχοινιών, η κίνηση του πανιού, το πλήρωμα που εργάζεται μαζί στον αληθινό άνεμο και νερό», εξηγεί ο Persson. «Όταν βάζεις ένα πραγματικό πλοίο σε πραγματικές συνθήκες, προσδίδεις στην εικόνα μια διαφορετική αλήθεια».
Η Οδύσσεια στη μεγάλη οθόνη με αυθεντικότητα
Στην ταινία του Νόλαν, ο Ματ Ντέιμον υποδύεται τον Οδυσσέα, ο οποίος προσπαθεί να επιστρέψει στην Ιθάκη μετά τον Τρωικό Πόλεμο. Το κοπιώδες ταξίδι διαρκεί δέκα χρόνια γεμάτα κινδύνους: μάχες με Κύκλωπες, αντιστάσεις σε Σειρήνες και μονομαχίες με μάγισσες. Όπως γράφει ο Όμηρος στον 8ο αιώνα π.Χ.: «Είδε τις πόλεις πολλών ανθρώπων και γνώρισε τη σκέψη τους / Στη θάλασσα υπέφερε πολλά βάσανα στην καρδιά του / Προσπαθώντας να σώσει τη ζωή του και να επιστρέψει τους συντρόφους του».
Στη νέα κινηματογραφική Οδύσσεια, η Draken Harald Hårfagre αντικαθιστά ένα αρχαιοελληνικό πολεμικό πλοίο. Μπορεί να είναι αναχρονισμός, αφού η εποχή των Βίκινγκς απέχει δύο χιλιετίες από την Ύστερη Εποχή του Χαλκού – όμως το ίδιο ισχύει και για τους σύγχρονους διαλόγους ή τις αμερικανικές προφορές των ηθοποιών. Πρόκειται για συνειδητή επιλογή του Νόλαν που προτιμά πάντα τα πρακτικά εφέ από τα CGI, αναζητώντας την υλική αυθεντικότητα ενός αληθινού καραβιού.
Όπως σχολιάζει η Zendaya, που υποδύεται τη θεά Αθηνά: «Ως ηθοποιός είναι πολυτέλεια να βρίσκεσαι σε τόσο αληθινό περιβάλλον. Δεν χρειάζεται να φανταστώ πως είμαι σε πλοίο – είμαι στο πλοίο. Είμαστε στη θάλασσα».
Το όνειρο πίσω από το πλοίο Draken
Η κατασκευή της Draken Harald Hårfagre ξεκίνησε το 2010 στη Νορβηγία από τον Sigurd Aase, έναν μεγιστάνα πετρελαίου και φυσικού αερίου που ήθελε να πραγματοποιήσει ένα παιδικό του όνειρο. Το σκάφος κατασκευάστηκε αποκλειστικά από βελανιδιά με την παραδοσιακή τεχνική overlapping-plank – γνώση που διατηρείται ζωντανή στη νορβηγική ναυπηγική παράδοση.
Μετά από μια δεκαετία εργασιών, το πλοίο ολοκληρώθηκε με μήκος πάνω από 35 μέτρα, πλάτος 8 μέτρα, 50 κουπιά και κατάρτι ύψους 24 μέτρων. Η πραγματική δοκιμασία όμως έγινε στη θάλασσα: «Μπορείς να μελετήσεις ένα πλοίο σε μουσείο», λέει ο Persson, «αλλά μόλις το βάλεις στα κύματα και τον καιρό, αρχίζει να σου κάνει ερωτήσεις που μόνο το ταξίδι μπορεί να απαντήσει».
Η Draken καθελκύστηκε το 2012 και πραγματοποίησε το πρώτο της υπερατλαντικό ταξίδι το 2016, αγκυροβολώντας στην Ισλανδία, τον Καναδά και τις ΗΠΑ. Αυτά τα ταξίδια χάρισαν στον Persson βαθιά γνώση της «τεχνολογίας ως ζωντανό σύστημα» – πως πλήρωμα και σκάφος πρέπει να συνεργάζονται αρμονικά για να διασχίσουν φουρτουνιασμένα νερά.
Από την εμπειρία στη μεγάλη οθόνη
Αυτή η ζωντανή τεχνογνωσία μεταφέρθηκε στην παραγωγή του Νόλαν: το πλήρωμα δίδαξε στους κινηματογραφιστές πώς κινείται το πλοίο στο νερό και πώς οι ναύτες χειρίζονται τα πανιά, τα σχοινιά και τα κουπιά του. «Το σημαντικότερο για εμάς ήταν να αντιμετωπιστεί η Draken ως πραγματικό σκάφος», τονίζει ο Persson. «Έχει χαρακτήρα, όρια και δυνάμεις – όταν τα σέβεσαι αυτά, αποκτάς κάτι πολύ ισχυρότερο από μια διακόσμηση».
Ο πρωταγωνιστικός ρόλος της Draken στην Οδύσσεια αποτελεί μόνο ένα ακόμη κεφάλαιο μιας ευρύτερης αποστολής βιωματικής αρχαιολογίας: ζωντανεύοντας το παρελθόν έξω από τα όρια ενός μουσείου. Μετά την άφιξή της στο Όσλο θα είναι ανοιχτή για το κοινό από τις 19 έως τις 31 Ιουλίου. Προγραμματίζονται επίσης νέα ταξίδια στα σκανδιναβικά και βορειοατλαντικά νερά – στόχος είναι να παραμείνει ενεργή στη θάλασσα.
Είτε με πανιά είτε μέσω της μεγάλης οθόνης, ο Persson ελπίζει ότι η Draken θα αποτελέσει «πύλη» για μια βαθύτερη κατανόηση των Βίκινγκς ως δεξιοτέχνες ναυπηγοί, τεχνίτες και εξερευνητές – όχι απλώς κατακτητές αλλά φορείς πολιτιστικών ανταλλαγών στον μεσαιωνικό κόσμο. Το ταξίδι με τέτοια σκάφη απαιτούσε τόλμη και ψυχική δύναμη σαν κι αυτή του ίδιου του Οδυσσέα.
«Η ταινία ίσως είναι η πρώτη φορά που εκατομμύρια άνθρωποι θα δουν τη Draken», λέει ο Persson. «Πίσω όμως από αυτή την εικόνα υπάρχει ένα πολύ μεγαλύτερο ταξίδι. Όταν σταθείς στο κατάστρωμά της καταλαβαίνεις αμέσως πως η διάσχιση της θάλασσας μ’ ένα βίκινγκ πλοίο δεν ήταν αφηρημένη ιδέα – ήταν κρύο, υγρό, επικίνδυνο, όμορφο και βαθιά ανθρώπινο».
