Από την αρχή του Φλεβάρη, τυχαίνει να βρίσκομαι, κάποιες ημέρες της εβδομάδας, κοντά στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής. Συγκεκριμένα, σε ένα σημείο, όπου τα κυπαρίσσια δεν μοιάζουν με εκείνα των κοιμητηρίων. Είναι άλλα κυπαρίσσια.
Από την περασμένη Κυριακή, αφού είδαμε με τα μάτια μας αυτό που ήδη ξέραμε —το ανάστημα του ανθρώπου που συνθλίβει τον θάνατο μόνο με την καρδιά του και το αίμα του— σε φωτογραφίες, σκέφτομαι μόνο αυτό.
Τον πολιτικό κρατούμενο στο Χαϊδάρι, που διψασμένος και ανήμπορος σωματικά, «ένιωσε ότι ήταν πουλί» και άρχισε να «πετάει». Τα χέρια παρέμειναν ανοιχτά και μετά τον πυροβολισμό στην αυλή του στρατοπέδου. Γιατί ο άνδρας αυτός είχε προλάβει να πετάξει. Ελεύθερος.
Σκέφτομαι όλους εκείνους τους ανθρώπους.
Άνθρωποι που έγιναν ολόκληρος γαλαξίας, πιστεύοντας μέχρι τέλους σε έναν κόσμο χωρίς εκμετάλλευση. Δίκαιο και όμορφο.
Άνθρωποι ελεύθεροι, που τραγουδούν, που βλέπουν το αίμα να κυλάει στις ρίζες των κυπαρισσιών, που υψώνουν τη γροθιά. Την ίδια στιγμή, που έξω από τον Τοίχο είναι Μάης, υπάρχει, όπως και να ‘χει, η ελπίδα. Υπάρχουν τα παιδιά. Υπάρχουν τα πρόσωπα που κάνουν υπομονή. Υπάρχει το μέλλον.
Βλέπω τα στοιβαγμένα σακάκια, τον γκρι ουρανό και τον ήλιο που δε φαίνεται. Το βήμα τους. Το μίσος των άλλων. Το μίσος των συγκεκριμένων άλλων, 82 χρόνια μετά.
Πώς ένιωσαν αυτοί οι άνθρωποι στην τελευταία τους διαδρομή; Τι είπαν; Πού έπεσε το βλέμμα τους; Έκλαψε κανείς; Φώναξε στους περαστικούς των δρόμων; Πόσες άγριες μαργαρίτες είχε ο κεντρικός χωματόδρομος της Καισαριανής; Πόσα παιδιά είδαν να περνούν από την εκκλησία της Παναγίτσας τα φορτηγά του θανάτου;
Και μετά, πάλι οι φωτογραφίες. Κάτι πέρα από τις γήινες απορίες μου. Κάτι που περιέχει η ίδια η ζωή, για να θυμίζει ξανά και ξανά ότι δεν μπορεί, υπάρχει και αυτή η πλευρά: η πλευρά του ελάχιστου χρέους, η πλευρά που μας λέει πως το μεγαλειώδες και το άυλο μπορεί να υπάρξει μπροστά μας. Ίσως κι από εμάς. Ένα μεσημέρι με ήλιο ή χωρίς, αλλά πάντα με σώματα πανύψηλα, το ένα δίπλα στο άλλο.
*Υστερόγραφο: Ο τίτλος παραφράζει στίχο του Μάνου Λοΐζου για τον Τσε Γκεβάρα
