Πριν δέκα χρόνια, καλοκαίρι πάλι, μπροστά μου, μια γυναίκα απάγγελνε το ποίημα του Μανόλη Αναγνωστάκη «Θεσσαλονίκη, Μέρες του 1969 μ.Χ.». Καθισμένη στον καναπέ της, φορούσε μαύρα γυαλιά και κόκκινο κραγιόν. Τα καλά της. Ήταν 87 χρόνων και είχε τέλεια μαλλιά. Έμενε στην οδό Καψάλη. Κάπνιζε.
Τίποτα από αυτά δεν μπαίνει στη ζυγαριά. Κι ας λένε οι δικοί σου ότι γίνεται το σωστό. Κι ας λέει η «δικαιοσύνη» ότι δε φταίνε. Εσένα στο ενδιάμεσο δε σε ρώτησε κανείς, αλλά έτσι λειτουργούν οι δημοκρατίες. Πιστεύεις στους θεσμούς, θεωρείς ότι αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος να ζούμε, αλλά είναι η πρώτη φορά που νιώθεις ανασφάλεια για κάτι που συμβαίνει μακριά. Για πρώτη φορά που πιστεύεις ότι θα έρθει και η σειρά σου. Είναι η πρώτη φορά που σου γίνεται καθαρό ότι το πάτημα ενός κουμπιού που κάνει τους ανθρώπους στάχτη γίνεται στο όνομά σου. Και τότε θυμάσαι τη στιγμή. Τον φάκελο πάνω από τη σχισμή. Το χτύπημα της παλάμης σου στην κάλπη.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, ένα ταξίδι μέσα στον χρόνο για το πώς η κοινωνία αντιμετώπισε — και επιτέλους αρχίζει να κατανοεί — ένα από τα πιο φυσικά στάδια της γυναικείας ζωής.
Νομίζω ότι αυτή ήταν η Μελίνα Μερκούρη. Γεννημένη για να διανύσει τη γη, με ένα κόκκινο φόρεμα, στο ύψος ενός κόσμου που συμμετέχει στην ιστορία και στον ήχο της σύγκρουσης.
Και μετά, πάλι οι φωτογραφίες. Κάτι πέρα από τις γήινες απορίες μου. Κάτι που περιέχει η ίδια η ζωή, για να θυμίζει ξανά και ξανά ότι δεν μπορεί, υπάρχει και αυτή η πλευρά: η πλευρά του ελάχιστου χρέους, η πλευρά που μας λέει πως το μεγαλειώδες και το άυλο μπορεί να υπάρξει μπροστά μας. Ίσως κι από εμάς. Ένα μεσημέρι με ήλιο ή χωρίς, αλλά πάντα με σώματα πανύψηλα, το ένα δίπλα στο άλλο.
Ίσως οι πόρτες να κλείνουν. Αλλά ό,τι χτίστηκε μέσα τους δεν τελειώνει τόσο εύκολα. Δεκατέσσερα χρόνια κοινότητας δεν εξαφανίζονται έτσι.
Πριν από περίπου είκοσι χρόνια, μού είχε καρφωθεί η ιδέα να αναζητήσω τις ρίζες των προγόνων μου τέσσερις ή πέντε γενιές πίσω. Η αφορμή ήταν μια είδηση: το Ίδρυμα Μείζονος Ελληνισμού είχε ξεκινήσει ένα ερευνητικό πρόγραμμα, μελετώντας τα παλιά αρχεία του – φημισμένου για την οργάνωσή του– ελληνικού κράτους. Μέσα…
Αλλά το κείμενο αυτό ξεκίνησα να το γράφω με αφορμή την ημέρα των γενεθλίων της, 3 Φεβρουαρίου 1952. Πάλι νέα θα ήταν, αν υπήρχε στο εδώ και το τώρα. Πάλι θα έγραφε. Πάλι θα ετοίμαζε απρόβλεπτα γιουρούσια, «καρφί» στην ησυχία του φόβου.
Όταν μοιράζομαι αυτή τη μοναδική αθηναϊκή εμπειρία με τους φίλους και τις φίλες μου, που ζουν σε υπερσύγχρονες και λειτουργικές πόλεις του εξωτερικού (τους κλαίγομαι δηλαδή), συνήθως παίρνω την απάντηση: “what a waste of life,re”. Σας ευχαριστώ. Ας πάει κι αυτό το κομμάτι χρόνου στα χαμένα μαζί με τα άλλα. Εσείς που αξιοποιείτε κάθε δευτερόλεπτο της ζωής σας, πείτε μου πώς το κάνετε. Μέχρι τότε, εγώ θα ακολουθώ τον ίδιο δρόμο, που πάντα στην αρχή του, έχει μια τεράστια φωτεινή ένδειξη, η οποία γράφει στο περίπου: «Αν πας από εκεί, θα χάσεις από 10 λεπτά έως 8 χρόνια από τη ζωή σου».
Στο βουνό μου, που εμφανίζεται σε ένα δρομάκι στο Μετς με κουδούνια, βελάσματα και πρώιμες παπαρούνες. Ανεβαίνω στην κορφή. Τα παπούτσια μου γεμίζουν χιόνι. Το μεσημέρι, περπατάω στην Αρχιμήδους σαν ορεσίβια: με παγωμένα χέρια και τεντωμένο μέτωπο.
[mc4wp_form id="278"]
