Υπάρχει ένα κίνημα που ξεκίνησε στη Δανία, όπου αντί να δανειστεί κανείς ένα βιβλίο για να διαβάσει μια ιστορία, μπορεί να “δανειστεί” έναν άνθρωπο. Η ιδέα, που δημιουργήθηκε το 2000, είναι να «εκδίδονται άνθρωποι ως ανοιχτά βιβλία», ώστε ο καθένας να μπορεί να κάνει ερωτήσεις για τη ζωή και τις εμπειρίες τους και να κατανοεί καλύτερα διάφορα ζητήματα.
Σήμερα, τα προγράμματα της Human Library λειτουργούν σε περισσότερες από 70 χώρες. Η φιλοσοφία είναι απλή: τα στερεότυπα μπορούν να αμφισβητηθούν όταν ακούμε πραγματικές ιστορίες από ανθρώπους. Ο μη κερδοσκοπικός οργανισμός Human Library διοργανώνει εκδηλώσεις όπου οι «αναγνώστες» δανείζονται ανθρώπους που λειτουργούν ως ζωντανά βιβλία και συζητούν θέματα που συνήθως δεν θα είχαν την ευκαιρία να εξερευνήσουν.
Κάθε ανθρώπινο «βιβλίο» αντιπροσωπεύει μια ομάδα της κοινωνίας που συχνά υφίσταται προκατάληψη, στιγματισμό ή διάκριση λόγω τρόπου ζωής, διάγνωσης, πεποιθήσεων, αναπηρίας, κοινωνικής θέσης ή εθνικής καταγωγής. Έτσι, μπορείτε να συνομιλήσετε με ανθρώπους όπως ο «Αλκοολικός», ο «Αυτιστικός», ο «Διπολικός» ή ο «Body Mod Extreme» (κάποιος με ακραίες σωματικές τροποποιήσεις), αλλά και με άτομα με κάθε είδους εμπειρία – «Κακοποιημένος», «Μουσουλμάνος», «Φυσιολάτρης», «Πολυσυντροφικός» κ.ά. Η κεντρική ιδέα συνοψίζεται στο μότο: «unjudge someone».
Όπως λειτουργούν οι παραδοσιακές βιβλιοθήκες και βιβλιοπωλεία, υπάρχει και το Βιβλίο του Μήνα, όπου παρουσιάζονται άνθρωποι-βιβλία όπως ο Επιζών του Ολοκαυτώματος στην Καλιφόρνια/Ολλανδία ή η Transformista από τη Human Library στη Λίμα του Περού.
Η Human Library στην εκπαίδευση και την εργασία
Το εγχείρημα έχει και πρακτικές εφαρμογές. Μια συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Γλασκώβης είχε ενθαρρύνει 300 φοιτητές ιατρικής να συμμετέχουν ως αναγνώστες στη Human Library, ώστε να αποκτήσουν δεξιότητες που θα τους χρειαστούν ως μελλοντικοί γιατροί.
Η Δρ. Lynsay Crawford, πανεπιστημιακή λέκτορας, δήλωσε ότι “ελπίζουμε να εφαρμόζουμε το πρόγραμμα κάθε χρόνο, ώστε όλοι οι απόφοιτοι της Γλασκώβης να μάθουν πώς να ‘μην κρίνουν’. Αυτό θα ωφελήσει όχι μόνο τους φοιτητές μας αλλά και τους ασθενείς και συναδέλφους που θα συναντήσουν στην καριέρα τους.”
Όπως εξηγεί η Δρ. Crawford, οι φοιτητές ιατρικής χρειάζονται ευρεία γνώση που αποκτούν από τα παραδοσιακά βιβλία, αλλά για να γίνουν αποτελεσματικοί και συμπονετικοί γιατροί πρέπει να αναπτύξουν πιο σύνθετες δεξιότητες – επικοινωνία, ενσυναίσθηση, ακρόαση και αυτοκριτική. Και τι καλύτερος τρόπος γι’ αυτό από την αλληλεπίδραση με ανθρώπους και τις πραγματικές τους εμπειρίες – τα ανθρώπινα βιβλία.
