Τα παιδιά είναι συχνά πολύ πιο παρατηρητικά απ’ ό,τι πιστεύουν πολλοί ενήλικες. Δεν απορροφούν μόνο όσα τους λέμε άμεσα, αλλά και το πώς μιλάμε για τον εαυτό μας και τους άλλους, τι λέμε στους άλλους για εκείνα και πώς συμπεριφερόμαστε συνολικά. Συμβουλευτήκαμε ειδικούς για να μάθουμε τι προσέχουν τα παιδιά, χωρίς οι ενήλικες να το αντιλαμβάνονται πάντα. Η λίστα που ακολουθεί δεν έχει στόχο να κρίνει, αλλά να υπενθυμίσει πως όλοι μπορούμε να είμαστε λίγο πιο συνειδητοί στις καθημερινές μας αλληλεπιδράσεις.
1. Πώς νιώθετε για τον σύντροφό σας, τον άλλο γονέα ή τους φροντιστές τους. Μπορεί να νομίζετε ότι είστε διακριτικοί όταν σηκώνετε τα μάτια ή ρίχνετε ένα επικριτικό βλέμμα στον σύντροφό σας ή στον πεθερό σας. Όμως τα παιδιά αντιλαμβάνονται αυτές τις μη λεκτικές ενδείξεις, τονίζει η κλινική ψυχολόγος Jazmine McCoy, γνωστή ως @TheMomPsychologist στο Instagram. Είναι επίσης ικανά να «πιάνουν» την κριτική ή τα αρνητικά σχόλια για άλλους γονείς ή φροντιστές, ακόμα κι αν προσπαθείτε να τα καλύψετε με χιούμορ ή σαρκασμό.
«Τα παιδιά παρατηρούν αυτές τις δυναμικές, οπότε προσπαθήστε όσο μπορείτε να μιλάτε με θετικό τρόπο για τον άλλο γονέα ή φροντιστή μπροστά στο παιδί σας — ακόμη κι αν βρίσκεται σε άλλο δωμάτιο», επισημαίνει η McCoy. «Μάλλον θα σας ακούσουν έτσι κι αλλιώς.» Αυτό είναι σημαντικό ανεξάρτητα από τη σχέση σας με αυτά τα πρόσωπα, γιατί βοηθά το παιδί να νιώθει ασφάλεια, αυτοπεποίθηση και φροντίδα, καθώς και μεγαλύτερη συναισθηματική σύνδεση με τους φροντιστές του και λιγότερο άγχος.
Η McCoy προτείνει παραδείγματα θετικών σχολίων που θα ήταν καλό να ακούσει το παιδί: «Μπράβο στη μαμά που οργάνωσε μια τόσο ωραία εκδρομή!» ή «Το δείπνο βγήκε τέλειο — ο μπαμπάς είναι φοβερός μάγειρας!» ή «Τι όμορφη ανάμνηση με τη γιαγιά! Ήταν υπέροχο που σε πήγε εκεί.»
Τι μηνύματα λαμβάνουν τα παιδιά από τη στάση μας
2. Πώς νιώθετε για το σώμα σας. Τα παιδιά είναι «εξαιρετικά ευαίσθητα» στο πώς μιλούν οι ενήλικες για το δικό τους σώμα αλλά και των άλλων, εξηγεί η διατροφολόγος Alyssa Miller του λογαριασμού @nutrition.for.littles στο Instagram. Παρατηρούν όχι μόνο τα λόγια αλλά και τη γλώσσα του σώματος των ενηλίκων.
«Μπορούν να αντιληφθούν τόσο διακριτικές όσο και πιο εμφανείς συμπεριφορές και καταλήγουν σε συμπεράσματα για το τι θεωρείται καλό ή κακό, επιθυμητό ή ανεπιθύμητο», λέει η Miller. Παρακολουθούν πώς κοιτάζετε τον εαυτό σας στον καθρέφτη, αν αποφεύγετε να βάλετε μαγιό στην πισίνα, αν σβήνετε πολλές φωτογραφίες σας ή αποφεύγετε γενικά την κάμερα.
«Οι ενήλικες δείχνουν συνεχώς στα παιδιά πώς να βλέπουν το σώμα τους μέσα από τις καθημερινές πράξεις», επισημαίνει η Miller. «Σκεφτείτε το: κανένα μωρό ή μικρό παιδί δεν ντρέπεται για την κοιλιά του, τα πόδια του ή το ύψος του — μέχρι να ακούσει κάποιο σχόλιο ή να δει κάποιον άλλον να νιώθει ανασφάλεια.»
3. Τι πραγματικά εκτιμάτε στη ζωή. «Τα παιδιά καταλαβαίνουν τι εκτιμάτε πραγματικά από αυτά που λέτε και κάνετε — κάτι που συχνά διαφέρει από αυτά που δηλώνετε ότι εκτιμάτε», εξηγεί η κλινική ψυχολόγος Laura Markham, συγγραφέας του βιβλίου “Peaceful Parent, Happy Kids” και ιδρύτρια της ιστοσελίδας Aha! Parenting.
Για παράδειγμα, μπορεί να λέτε στο παιδί ότι ο αθλητισμός αφορά τη συνεργασία, την ανάπτυξη δεξιοτήτων και τη διασκέδαση με φίλους. Όμως αν όταν το παραλαμβάνετε μετά τον αγώνα η πρώτη σας ερώτηση είναι «Ποιος κέρδισε;», τότε δίνετε άλλο μήνυμα. Ή μπορεί να τονίζετε πόσο σημαντική είναι η ειλικρίνεια, αλλά μετά ζητάτε από το παιδί να πει ψέματα για την ηλικία του ώστε να πληρώσετε λιγότερο σε ένα πάρκο αναψυχής.
Τα παιδιά διαμορφώνουν αξίες μέσα από τη συμπεριφορά των γονιών τους και βγάζουν συμπεράσματα για το τι θεωρείται σημαντικό στην οικογένεια. «Όσα κι αν διδάξετε συνειδητά στα παιδιά σας, θα βγουν στην ενήλικη ζωή με ξεκάθαρες αντιλήψεις για το τι πραγματικά εκτιμούσαν οι γονείς τους και με ένα δικό τους σύστημα αξιών», προσθέτει η Markham. Γι’ αυτό χρειάζεται πρώτα να διευκρινίζουμε τις αξίες μας στον εαυτό μας και μετά στα παιδιά μας — όχι μία φορά, αλλά επανειλημμένα και εφαρμόζοντάς τες στα καθημερινά διλήμματα που αντιμετωπίζουν.
Η σημασία της αυτοσυμπόνιας και της σχέσης με το φαγητό
4. Η αυτοσυμπόνια σας (ή η έλλειψή της). «Έχω παρατηρήσει ξανά και ξανά ότι ενώ κάθε παιδί έχει διαφορετικό χαρακτήρα, η ικανότητά του να δείχνει καλοσύνη και κατανόηση συχνά αντικατοπτρίζει τη στάση των ενηλίκων γύρω του», λέει η Miller.
Αν το παιδί αυτομαστιγώνεται επειδή έκανε λάθος στο σχολείο, ίσως σπεύσετε να το παρηγορήσετε. Όμως αν κι εσείς αντιμετωπίζετε έτσι τις δικές σας αποτυχίες, εκείνο θα το έχει ήδη προσέξει. «Τα παιδιά παρατηρούν πώς οι ενήλικες διαχειρίζονται τα λάθη τους, τον εσωτερικό διάλογο που κάνουν, τις μη ρεαλιστικές απαιτήσεις ή τελειομανία», εξηγεί η Miller. Πολλοί άνθρωποι που δεν δείχνουν επιείκεια στον εαυτό τους μεταφέρουν άθελά τους αυτή τη στάση στα παιδιά.
Αντίθετα, όσοι αναγνωρίζουν τα λάθη τους με καλοσύνη και προχωρούν μπροστά διδάσκουν στα παιδιά ανθεκτικότητα και ότι τα λάθη είναι ευκαιρίες μάθησης.
5. Η σχέση σας με το φαγητό. Τα παιδιά προσέχουν τόσο τις διατροφικές συνήθειες των ενηλίκων όσο και τον τρόπο που μιλούν για το φαγητό. Οι γονείς και οι φροντιστές επηρεάζουν άμεσα τις επιλογές τροφίμων των παιδιών καθώς και τις πεποιθήσεις που διαμορφώνουν σχετικά με τη διατροφή.
Ακόμη κι αθώα σχόλια όπως «Αυτά είναι επικίνδυνα» μπροστά σε ένα πιάτο φαγητού μπορούν να μεταφέρουν μηνύματα στα παιδιά για το τι πρέπει ή δεν πρέπει να τρώνε.
