Ο ιστορικός ναός του Προφήτη Ελισσαίου στην Πλάκα θα ανοίξει τις πύλες του για το κοινό τη Μεγάλη Παρασκευή, με το Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού και το Σωματείο «Οι Φίλοι του ΜΝΕΠ» να προσκαλούν τους επισκέπτες στην Ακολουθία του Επιταφίου, που θα τελεστεί από τις 15:00 έως τις 17:30, καθώς και στη λιτάνευση στους δρόμους της συνοικίας.
Ο Προφήτης Ελισσαίος στην Πλάκα: Ένα ζωντανό μνημείο πίστης, ιστορίας και παπαδιαμαντικής μνήμης
Ο μικρός αυτός ναός συνδέεται άρρηκτα με τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, ο οποίος υπηρέτησε εκεί ως ψάλτης και τον έχει αποτυπώσει λογοτεχνικά στα διηγήματα «Χωρίς στεφάνι» και «Τραγούδια του Θεού». Το κατανυκτικό κλίμα του χώρου αποδίδεται εύγλωττα και στη φράση του Σκιαθίτη συγγραφέα: «Πάσχα τερπνόν, πανσεβάσμιον, λύτρον λύπης, άμωμον».
Την περσινή Μεγάλη Παρασκευή, η μεσημεριανή Ακολουθία του Επιταφίου τελέστηκε για πρώτη φορά στον ναό, προσελκύοντας εκατοντάδες Αθηναίους και επιβεβαιώνοντας το έντονο ενδιαφέρον για την ιστορική μνήμη και τη ζωντανή θρησκευτική παράδοση της πόλης.
Ο ναΐσκος εντάσσεται στο οικοδομικό σύνολο του Μουσείου Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, το οποίο αποτελεί διάδοχο του Μουσείου Ελληνικής Λαϊκής Τέχνης και εκτείνεται στο τετράγωνο Αδριανού – Άρεως – Κλάδου – Βρυσακίου. Το συγκρότημα περιλαμβάνει 18 αποκατεστημένα κτήρια που φιλοξενούν εκθέσεις για τον ελληνικό πολιτισμό από τον 18ο αιώνα έως σήμερα. Ανάμεσά τους διασώζεται και ο ναός του Προφήτη Ελισσαίου, πρώην κτητορική εκκλησία της οικογένειας Λογοθέτη Χωματιανού, ένας μονόκλιτος ξυλόστεγος ναός με ημικυκλική κόγχη και νάρθηκα, που ανάγεται στη μεταβυζαντινή περίοδο.
Κατά τον 19ο αιώνα, το εσωτερικό του ναού κοσμούσαν τοιχογραφίες, οι οποίες έχουν καταγραφεί σε σχέδια του Γάλλου περιηγητή Πολ Ντιράντ (1842–1843). Κατά την περίοδο της Κατοχής, ο ναός υπέστη σοβαρές φθορές και κατεδαφίστηκε εν μέρει, διατηρώντας μόνο τον νότιο και δυτικό τοίχο, ύστερα από αυθαίρετη παρέμβαση του τότε ιδιοκτήτη. Η μεταγενέστερη κινητοποίηση της Εταιρείας Παπαδιαμαντικών Σπουδών οδήγησε το Υπουργείο Πολιτισμού σε παρέμβαση. Το 2003 το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο ενέκρινε την αναστήλωση του ναΐσκου και το 2005 ολοκληρώθηκε η αποκατάστασή του.
Ο Παπαδιαμάντης υπήρξε τακτικός ψάλτης στις αγρυπνίες που τελούνταν στον ναό, ενώ αριστερός ψάλτης ήταν ο τριτοξάδελφός του Αλέξανδρος Μωραϊτίδης. Ο ναός αποτέλεσε σημείο αναφοράς και για άλλες πνευματικές μορφές, όπως ο Παύλος Νιρβάνας, ο Γιάννης Βλαχογιάννης και ο Γεράσιμος Βώκος. Για δεκαετίες παρέμεινε εγκαταλελειμμένος, μέχρι την πλήρη αναβίωση του οικοδομικού τετραγώνου μέσα από έργο του Υπουργείου Πολιτισμού. Σήμερα, αν και ενταγμένος στο μουσείο, τελούνται περιοδικά θείες λειτουργίες από την Αρχιεπισκοπή Αθηνών, με σημαντικότερη αυτή της 14ης Ιουνίου, ημέρα εορτής του Προφήτη Ελισσαίου.
