Στη 25η συνεδρίαση της Διακυβερνητικής Επιτροπής της UNESCO για την Προώθηση της Επιστροφής Πολιτιστικών Αγαθών στις Χώρες Προέλευσής τους (ICPRCP), που ολοκληρώθηκε στις 22 Μαΐου, συζητήθηκε εκτενώς το θέμα της οριστικής επιστροφής και επανένωσης των Γλυπτών του Παρθενώνα. Το ζήτημα αυτό αποτελεί σταθερό σημείο στην ατζέντα της Επιτροπής ήδη από το 1984.
Σύμφωνα με το Υπουργείο Πολιτισμού, η ελληνική αντιπροσωπεία παρουσίασε αναλυτικά την ιστορική διαδρομή της υπόθεσης και τη θέση της Ελλάδας, δίνοντας έμφαση στο δίκαιο αίτημα για επιστροφή και επανένωση των Γλυπτών με το Μουσείο Ακρόπολης. Η ελληνική πλευρά τόνισε ότι τα γλυπτά αποκτήθηκαν παράνομα από τον Λόρδο Έλγιν, χωρίς την ύπαρξη φιρμανίου ή σχετικών οθωμανικών εγγράφων, ενώ επεσήμανε τις καταστροφικές συνέπειες τόσο από τη βίαιη αφαίρεσή τους όσο και από τις ακατάλληλες επεμβάσεις που ακολούθησαν. Ειδική αναφορά έγινε στη συνεχιζόμενη έλλειψη σεβασμού του Βρετανικού Μουσείου απέναντι στα αριστουργήματα του Φειδία.
Η ελληνική αντιπροσωπεία ενημέρωσε επίσης τα μέλη της Επιτροπής για τις συνεχιζόμενες προσπάθειες εξεύρεσης λύσης στο μακροχρόνιο αυτό ζήτημα, σε συμφωνία με τις συστάσεις και αποφάσεις της Επιτροπής. Ωστόσο, σημείωσε ότι δεν έχει επιτευχθεί η επιθυμητή πρόοδος λόγω της εμμονής της βρετανικής πλευράς στη λογική του δανεισμού ως πιθανή βάση συμφωνίας.
Νομοθετικές εξελίξεις και πολιτιστική κληρονομιά
Επιπλέον, η ελληνική αποστολή ανέδειξε την πρόσφατη προσπάθεια της βρετανικής κυβέρνησης να εξαιρέσει 16 εθνικά μουσεία, συμπεριλαμβανομένου του Βρετανικού Μουσείου, από τα άρθρα 15 και 16 του Charities Act 2022. Οι διατάξεις αυτές επιτρέπουν, για λόγους ηθικής, την επιστροφή αντικειμένων στις χώρες προέλευσής τους. Τονίστηκε πως τα Γλυπτά του Παρθενώνα και ο συμβολισμός τους αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ελληνικής πολιτιστικής κληρονομιάς και ταυτότητας.
Η Ελλάδα κάλεσε το Ηνωμένο Βασίλειο να αποδείξει εμπράκτως τη βούλησή του να συμμορφωθεί με τις συστάσεις και αποφάσεις της Επιτροπής.
Αντιδράσεις Βρετανίας, Τουρκίας και ευρεία διεθνής στήριξη
Από την πλευρά του, το Ηνωμένο Βασίλειο επανέλαβε τη διαχρονική του θέση ότι τα γλυπτά αποκτήθηκαν νόμιμα και πως το ισχύον νομικό πλαίσιο δεν επιτρέπει την επιστροφή τους στην Ελλάδα. Επιπλέον, τόνισε ότι ο μεγάλος αριθμός επισκεπτών καθιστά τα γλυπτά προσβάσιμα σε εκατομμύρια ανθρώπους ετησίως.
Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, επανέλαβε ότι δεν υπάρχει οθωμανικό φιρμάνι ή σχετικό έγγραφο που να νομιμοποιεί την αφαίρεση των Γλυπτών από το μνημείο και την απόκτησή τους από τον Λόρδο Έλγιν. Κάλεσε το Ηνωμένο Βασίλειο να πάψει να επικαλείται την ύπαρξη τέτοιου εγγράφου σε διεθνή φόρα.
Η παρουσίαση της ελληνικής αντιπροσωπείας και τα επιχειρήματά της έγιναν δεκτά με θέρμη από τη συντριπτική πλειονότητα των κρατών-μελών της Επιτροπής, όπως η Ιταλία, η Κολομβία, η Βραζιλία, το Αζερμπαϊτζάν, η Κίνα, η Τσεχία, η Αίγυπτος, η Πολωνία, η Γουατεμάλα, η Μπουρκίνα Φάσο, η Λιβύη, το Ιράν, η Zάμπια, καθώς και από κράτη παρατηρητές όπως η Κύπρος, η Τουρκία, το Μπαχρέιν, η Νιγηρία, ο Λίβανος, το Μεξικό και η Μαυριτανία. Όλα στήριξαν ένθερμα το αίτημα της Ελλάδας για συνέχιση των προσπαθειών επίλυσης του ζητήματος και επιστροφής των Γλυπτών στη χώρα μας.
