Ισραηλινές δυνάμεις στη Γάζα σκότωσαν έναν μηχανικό ύδρευσης και δύο οδηγούς που μετέφεραν νερό σε οικογένειες εκτοπισμένων μέσα σε διάστημα τεσσάρων ημερών στα μέσα Απριλίου, εντείνοντας τις ήδη σοβαρές ελλείψεις καθαρού νερού που συμβάλλουν στην εξάπλωση ασθενειών.
Οι περιορισμοί του Ισραήλ στις εισαγωγές σαπουνιού, απορρυπαντικών και άλλων ειδών υγιεινής στη Γάζα έχουν εκτοξεύσει τις τιμές, δυσχεραίνοντας ακόμη περισσότερο τη διατήρηση της καθαριότητας και την αποφυγή λοιμώξεων σε υπερπλήρη καταφύγια και καταυλισμούς.
Περισσότερα από δυόμισι χρόνια πολέμου έχουν οδηγήσει στην καταστροφή της πλειονότητας των υποδομών της Γάζας, συμπεριλαμβανομένων των δικτύων παροχής καθαρού νερού και αποχέτευσης. Παλαιστίνιοι πολίτες που προσπαθούν να τα επισκευάσουν ή να τα διατηρήσουν συχνά γίνονται στόχος επιθέσεων.
«Από την αρχή του πολέμου έχουμε χάσει περίπου 19 εργαζόμενους σε εγκαταστάσεις ύδρευσης κατά τη διάρκεια εργασιών επισκευής και διανομής», δήλωσε ο Όμαρ Σατάτ, αναπληρωτής διευθυντής της υπηρεσίας ύδρευσης των παραλιακών δήμων της Γάζας. «Η στοχοποίηση έχει γίνει μέρος της καθημερινότητάς μας.»
Επιθέσεις σε κρίσιμες υποδομές και ανθρωπιστικό προσωπικό
Η πιο πρόσφατη επίθεση σημειώθηκε στο πηγάδι Αλ-Ζέιν στη βόρεια Γάζα τη Δευτέρα, ενώ μηχανικοί ύδρευσης εργάζονταν στο εσωτερικό. Η επίθεση σκότωσε έναν εργαζόμενο, τραυμάτισε τέσσερις και προκάλεσε σοβαρές ζημιές σε μια «κρίσιμη πηγή νερού για τον τοπικό πληθυσμό», σύμφωνα με έκθεση που είδε η Guardian. Η διακοπή αναμένεται να επηρεάσει χιλιάδες ανθρώπους.
Τέσσερις μέρες νωρίτερα, ισραηλινοί στρατιώτες πυροβόλησαν θανάσιμα δύο οδηγούς που εργάζονταν για τη UNICEF, στον κύριο σταθμό συλλογής νερού της βόρειας Γάζας. Άλλοι δύο τραυματίστηκαν στην ίδια επίθεση, την οποία η UNICEF χαρακτήρισε απειλή για τα δίκτυα παροχής καθαρού νερού σε εκατοντάδες χιλιάδες κατοίκους.
Ο ΟΗΕ έχει αναγνωρίσει το δικαίωμα πρόσβασης σε καθαρό νερό ως βασικό ανθρώπινο δικαίωμα, ορίζοντας πρότυπο 50 έως 100 λίτρα ημερησίως ανά άτομο, εκτός έκτακτης ανάγκης. Στη Γάζα, κατά μέσο όρο παρέχονται μόνο 7 λίτρα πόσιμου και 16 λίτρα οικιακού νερού ημερησίως ανά άτομο, σύμφωνα με τη UNICEF – πολύ κάτω από το ελάχιστο όριο των 6 λίτρων πόσιμου νερού τη μέρα.
Ραγδαία αύξηση τιμών στα είδη υγιεινής
Η τιμή του σαπουνιού και άλλων καθαριστικών έχει διπλασιαστεί τον τελευταίο μήνα. Η έλλειψη και η αυξημένη ζήτηση έχουν προκαλέσει «μεγάλη κρίση», λέει ο Anwar al-Maghribi, ιδιοκτήτης καταστήματος στην αγορά του Deir al-Balah. «Ένα πακέτο απορρυπαντικού 7 κιλών ανέβηκε από 50 σε πάνω από 100 σεκέλ, ενώ ανάλογες αυξήσεις υπάρχουν και στα υπόλοιπα είδη», σημειώνει.
Η Laureline Lasserre, υπεύθυνη ανθρωπιστικών υποθέσεων των Γιατρών Χωρίς Σύνορα για τη Γάζα, εξηγεί πως οι ασθένειες οφείλονται κυρίως στην αδυναμία πρόσβασης σε καθαρό νερό και βασικές συνθήκες υγιεινής. «Χωρίς καθαρό νερό, χωρίς σαπούνι, με υπερπληθυσμό – αυτή είναι η βασική αιτία των περισσοτέρων περιστατικών που αντιμετωπίζουμε καθημερινά», υπογραμμίζει.
Πολλοί Παλαιστίνιοι καλούνται να επιλέξουν καθημερινά μεταξύ πόσης, μαγειρέματος ή πλυσίματος. Οι γυναίκες αναφέρουν λοιμώξεις λόγω αδυναμίας να πλυθούν κατά την έμμηνο ρύση ή μετά τον τοκετό, ενώ τα βρέφη αρρωσταίνουν επειδή δεν υπάρχει καθαρό νερό για το γάλα τους.
Καθημερινός αγώνας για λίγο νερό
Ο Όμαρ Σάαντα, 38 ετών και πατέρας τεσσάρων παιδιών στη Khan Younis, αναφέρει ότι ένα βυτιοφόρο εξυπηρετεί πάνω από 50 οικογένειες στη γειτονιά του – πολύ λιγότερο από το όριο των 20 λίτρων ανά άτομο. «Ξυπνάμε από τις 6 το πρωί για να προλάβουμε να γεμίσουμε δοχεία. Παλιά είχαμε πρόσβαση έως το μεσημέρι, τώρα μόνο για δύο ώρες», λέει. Η οικογένεια έχει μειώσει τα μπάνια και το πλύσιμο ρούχων, κάτι που προκαλεί δερματικές μολύνσεις στα παιδιά, ενώ το διαθέσιμο νερό συχνά δεν είναι ασφαλές προς πόση.
Στην περιοχή al-Qarara, όπου ζει η Nesma Rashwan, μητέρα πέντε παιδιών σε σκηνή, τα βυτιοφόρα έρχονται μόλις μία φορά την εβδομάδα. Το νερό μυρίζει άσχημα και φαίνεται επικίνδυνο, αλλά δεν υπάρχουν επιλογές: «Εδώ και ένα χρόνο δεν έχουμε πραγματικά καθαρό πόσιμο νερό. Μόνο όταν αρρώστησε ο γιος μου αγόρασα εμφιαλωμένο – αλλά ένα γαλόνι κοστίζει πέντε σεκέλ και δεν μπορώ να το αντέξω οικονομικά συχνά.» Για το πλύσιμο πιάτων και ρούχων χρησιμοποιεί όσο λιγότερο γίνεται και στέλνει τα παιδιά να λουστούν στη θάλασσα.
Καταστροφή δικτύων ύδρευσης και αποχέτευσης
Οι ζημιές στους αγωγούς ύδρευσης και τις μονάδες αφαλάτωσης επιδεινώνονται από τους ισραηλινούς περιορισμούς στην εισαγωγή καυσίμων, ανταλλακτικών και εξοπλισμού. Ο Σατάτ εξηγεί: «Μας αναγκάζουν να αυτοσχεδιάζουμε συναρμολογώντας κομμάτια από κατεστραμμένες εγκαταστάσεις για να λειτουργήσει έστω μία μονάδα – αυτό που αποκαλώ ‘συναρμολόγηση θραυσμάτων’.» Για παράδειγμα, συγκεντρώνουν ανταλλακτικά από πολλά κατεστραμμένα πηγάδια ώστε να λειτουργήσει ένα ή συνδυάζουν τμήματα αντλιοστασίων.
Νωρίτερα τον μήνα, θραύσματα από αεροπορική επιδρομή προκάλεσαν ζημιές στη γραμμή ηλεκτροδότησης της μονάδας αφαλάτωσης στο Deir al-Balah, που εξυπηρετεί έως και 400.000 ανθρώπους. Η έλλειψη ανταλλακτικών καθυστέρησε τις επισκευές για μία εβδομάδα — η εγκατάσταση λειτουργούσε μόλις στο 20% της δυναμικότητάς της με γεννήτριες ασφαλείας.
Η κατάσταση επιδεινώνεται λόγω έλλειψης εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων· όσο ανεβαίνει η θερμοκρασία το καλοκαίρι, οι κίνδυνοι για την υγεία αυξάνονται αν δεν εισέλθει μεγάλος όγκος εξοπλισμού στη Γάζα. Ο Σατάτ προσθέτει: «Η μεγαλύτερη τραγωδία είναι στους καταυλισμούς — περίπου 1,1 εκατομμύρια άνθρωποι ζουν χωρίς δίκτυο αποχέτευσης, βασιζόμενοι σε αυτοσχέδιους βόθρους που ξεχειλίζουν συνεχώς προκαλώντας σοβαρή υγειονομική κρίση.»
Σε σχολεία που λειτουργούν ως καταφύγια οι δεξαμενές υπερχειλίζουν διαρκώς προκαλώντας διαρροές λυμάτων στις αίθουσες. Δεν υπάρχει τσιμέντο για επισκευές ενώ ο στόλος βυτιοφόρων που άδειαζε τους βόθρους έχει σχεδόν καταστραφεί στον πόλεμο – σήμερα απομένουν μόνο 15 οχήματα, ενώ απαιτούνται τουλάχιστον 100.
Ισραηλινή διάψευση περιορισμών – Αντιδράσεις οργανισμών
Το Ισραήλ αρνείται ότι υπάρχουν περιορισμοί στον εξοπλισμό ή τα καύσιμα για τη λειτουργία των συστημάτων ύδρευσης-υγιεινής στη Γάζα, υποστηρίζοντας ότι παρέχει καθαρό νερό μέσω τριών αγωγών αλλά και μέσω ενός τέταρτου από την Αίγυπτο.
Eκπρόσωπος της Cogat, αρμόδιας ισραηλινής αρχής για την ανθρωπιστική βοήθεια στα παλαιστινιακά εδάφη, ανέφερε πως αυτοί οι αγωγοί προσφέρουν συνολικά περίπου 70.000 κυβικά μέτρα ημερησίως, δηλαδή περίπου 30 λίτρα ανά κάτοικο. Υποστήριξε επίσης πως λειτουργούν μονάδες αφαλάτωσης καθώς και δεκάδες πηγάδια με τακτική τροφοδοσία καυσίμων.
Eρωτηθείσα σχετικά με τους πυροβολισμούς στους οδηγούς βυτιοφόρων κοντά σε σημείο ανθρωπιστικής βοήθειας, η εκπροσώπηση του στρατού δήλωσε πως οι στρατιώτες «αντιλήφθηκαν απειλή», χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις. Όσο για τον μηχανικό που σκοτώθηκε στο πηγάδι Αλ-Ζέιν, οι ισραηλινές αρχές αρνήθηκαν να σχολιάσουν.
