Για περισσότερα από 100 χρόνια, χώρες σε όλο τον κόσμο γιορτάζουν αυτό που πλέον γνωρίζουμε ως Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας. Αν και ο σκοπός της διαφέρει από τόπο σε τόπο—σε ορισμένες χώρες αποτελεί ημέρα διαμαρτυρίας, ενώ αλλού εστιάζει στον εορτασμό των επιτευγμάτων των γυναικών και την προώθηση της ισότητας των φύλων—η γιορτή που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 8 Μαρτίου έχει βαθύτερη σημασία από ένα απλό hashtag.
Ας δούμε την προέλευση και τις παραδόσεις αυτής της σημαντικής ημέρας.
Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας έχει τις ρίζες της πάνω από έναν αιώνα πριν. Στις 28 Φεβρουαρίου 1909, το τότε Σοσιαλιστικό Κόμμα της Αμερικής διοργάνωσε την πρώτη Εθνική Ημέρα της Γυναίκας, την τελευταία Κυριακή του Φεβρουαρίου. Το 1910, η Clara Zetkin, επικεφαλής του Γραφείου Γυναικών του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος στη Γερμανία, πρότεινε τη δημιουργία μιας παγκόσμιας ημέρας για να γιορτάζεται παντού ταυτόχρονα. Στις 19 Μαρτίου 1911, πραγματοποιήθηκε η πρώτη Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας με συμμετοχή άνω του ενός εκατομμυρίου ανθρώπων στη Γερμανία, Ελβετία, Αυστρία και Δανία.
Το 1917, οι γυναίκες στη Ρωσία τίμησαν τη μέρα ξεκινώντας απεργία για «ψωμί και ειρήνη», διαμαρτυρόμενες για τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο και διεκδικώντας ισότητα. Ο τότε ηγέτης, Τσάρος Νικόλαος Β΄, έδωσε εντολή να σταματήσουν οι διαδηλώσεις με κάθε τρόπο, ακόμα και με βία. Ωστόσο, οι γυναίκες συνέχισαν ακάθεκτες και τελικά ο τσάρος παραιτήθηκε λίγες μέρες αργότερα. Η προσωρινή κυβέρνηση που σχηματίστηκε στη συνέχεια παραχώρησε στις Ρωσίδες το δικαίωμα ψήφου.
Η αναγνώριση από τον ΟΗΕ & διεθνής εορτασμός
Το 1975, ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών—έχοντας ανακηρύξει εκείνο το έτος ως Διεθνές Έτος της Γυναίκας—γιόρτασε για πρώτη φορά επίσημα την Ημέρα της Γυναίκας στις 8 Μαρτίου. Έκτοτε, ο ΟΗΕ αποτελεί τον βασικό υποστηρικτή της ετήσιας εκδήλωσης και προτρέπει όλο και περισσότερες χώρες να υιοθετούν τον εορτασμό και το μήνυμα ανάδειξης «πράξεων θάρρους και αποφασιστικότητας από καθημερινές γυναίκες που διαδραμάτισαν εξαιρετικό ρόλο στην ιστορία των χωρών και των κοινοτήτων τους».
Επίσημη αργία σε δεκάδες χώρες: Σε όλον τον κόσμο, η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας αποτελεί μέρα γιορτής αλλά και επίσημη αργία σε πολλές χώρες όπως το Αφγανιστάν, η Κούβα, το Βιετνάμ, η Ουγκάντα, η Μογγολία, η Γεωργία, το Λάος, η Καμπότζη, η Αρμενία, η Λευκορωσία, το Μαυροβούνιο, η Ρωσία και η Ουκρανία.
Παραδόσεις & σύγχρονες εκδηλώσεις
Σε ορισμένες χώρες όπως η Σερβία, η Αλβανία, η Βόρεια Μακεδονία και το Ουζμπεκιστάν, η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας συνδυάζεται με τη Γιορτή της Μητέρας. Εκείνη τη μέρα παιδιά προσφέρουν μικρά δώρα ή συμβολικές εκδηλώσεις αγάπης στις μητέρες και τις γιαγιάδες τους.
Υπάρχουν όμως και ιδιαίτερες εκδηλώσεις: Για παράδειγμα, στις 8 Μαρτίου πραγματοποιείται το International Women’s Collaboration Brew Day όπου γυναίκες στον χώρο της ζυθοποιίας συνεργάζονται για να συγκεντρώσουν χρήματα υπέρ οργανώσεων που στηρίζουν τις γυναίκες. Το φετινό θέμα είναι “UNITE BELONGING”.
Το διαδίκτυο έδωσε νέα πνοή στη γιορτή. Παρά τα σημαντικά βήματα που έγιναν στην ιστορία της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας, μέχρι το 2000 χρειαζόταν μια ανανέωση. Το 2001 δημιουργήθηκε η επίσημη ιστοσελίδα που συνέδεσε κοινότητες στην ψηφιακή εποχή. Αν και τότε δεν υπήρχαν social media όπως σήμερα, το ίντερνετ διευκόλυνε την ανταλλαγή πληροφοριών αλλά και την προώθηση θεμάτων σχετικά με τις γυναίκες. Αργότερα τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προσέφεραν νέα εργαλεία για σύνδεση ανθρώπων γύρω από πρωτοβουλίες υπέρ των δικαιωμάτων των γυναικών.
Επίσημα θέματα κάθε χρονιάς & μηνύματα του 2026
Από το 1996, ο ΟΗΕ καθιέρωσε κάθε χρόνο ένα επίσημο θέμα για την Ημέρα της Γυναίκας—ξεκινώντας με το «Γιορτάζοντας το Παρελθόν, Σχεδιάζοντας το Μέλλον». Το 1997 ήταν «Γυναίκες στο Τραπέζι της Ειρήνης», ενώ το 1998 «Γυναίκες και Ανθρώπινα Δικαιώματα». Αυτή η παράδοση συνεχίζεται έως σήμερα: Το θέμα για το 2026 είναι “Give to Gain”, ενώ ο ΟΗΕ δίνει έμφαση στο μήνυμα “Rights. Justice. Action. For ALL Women and Girls.”.
