Η αξιοποίηση εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης στις επιθέσεις κατά του Ιράν σηματοδοτεί μια νέα εποχή πολέμου, όπου οι βομβαρδισμοί πραγματοποιούνται με ταχύτητα μεγαλύτερη ακόμη και από τη σκέψη, προειδοποιούν ειδικοί. Παράλληλα, αυξάνονται οι φόβοι ότι οι ανθρώπινοι παράγοντες στη λήψη αποφάσεων ίσως παραγκωνιστούν.
Το μοντέλο AI της εταιρείας Anthropic, γνωστό ως Claude, φέρεται να χρησιμοποιήθηκε από τον αμερικανικό στρατό στο κύμα επιδρομών, καθώς αυτή η τεχνολογία «συντομεύει την αλυσίδα εξόντωσης» — δηλαδή τη διαδικασία από τον εντοπισμό στόχου έως την έγκριση και την εκτέλεση της επίθεσης.
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, που είχαν ήδη αξιοποιήσει AI για τον εντοπισμό στόχων στη Γάζα, εξαπέλυσαν σχεδόν 900 επιδρομές σε ιρανικούς στόχους μόνο στις πρώτες 12 ώρες. Σε αυτό το διάστημα, ισραηλινοί πύραυλοι σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Ακαδημαϊκοί που ερευνούν το πεδίο αναφέρουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη μειώνει δραστικά τον χρόνο σχεδιασμού σύνθετων επιχειρήσεων — ένα φαινόμενο γνωστό ως «decision compression». Πολλοί ανησυχούν πως οι στρατιωτικοί και νομικοί ειδικοί περιορίζονται πλέον σε τυπική επικύρωση αυτοματοποιημένων σχεδίων επιθέσεων.
Επιτάχυνση στρατιωτικού σχεδιασμού με AI
Το 2024, η Anthropic με έδρα το Σαν Φρανσίσκο διέθεσε το μοντέλο της σε υπηρεσίες του Υπουργείου Άμυνας των ΗΠΑ και άλλες υπηρεσίες εθνικής ασφάλειας, για να επιταχύνει τον πολεμικό σχεδιασμό. Το Claude εντάχθηκε σε ένα σύστημα που ανέπτυξε η εταιρεία Palantir, μαζί με το Πεντάγωνο, με στόχο τη σημαντική βελτίωση της ανάλυσης πληροφοριών και τη διευκόλυνση των αρμόδιων αξιωματούχων στη λήψη αποφάσεων.
«Το μηχάνημα AI προτείνει στόχους προς εξόντωση, κάτι που σε πολλές περιπτώσεις γίνεται ταχύτερα κι από την ίδια τη σκέψη», δηλώνει ο Κρεγκ Τζόουνς, ανώτερος λέκτορας πολιτικής γεωγραφίας στο Πανεπιστήμιο του Νιούκασλ και ειδικός στις αλυσίδες εξόντωσης. «Έχετε λοιπόν κλίμακα και ταχύτητα – εκτελείτε επιθέσεις τύπου δολοφονίας ενώ ταυτόχρονα αποκεφαλίζετε την ικανότητα αντίδρασης του καθεστώτος με όλους τους βαλλιστικούς πυραύλους. Αυτό που παλιά απαιτούσε ημέρες ή εβδομάδες, τώρα γίνεται ταυτόχρονα».
Τα πιο σύγχρονα συστήματα AI μπορούν να αναλύσουν τεράστιους όγκους δεδομένων για πιθανούς στόχους — από βίντεο drone μέχρι υποκλοπές τηλεπικοινωνιών και ανθρώπινες πληροφορίες. Το σύστημα της Palantir χρησιμοποιεί μηχανική μάθηση για να εντοπίζει και να ιεραρχεί στόχους και να προτείνει οπλισμό, λαμβάνοντας υπόψη τα αποθέματα και προηγούμενες αποδόσεις εναντίον παρόμοιων στόχων. Επιπλέον, χρησιμοποιεί αυτοματοποιημένη λογική για να αξιολογεί τη νομική βάση μιας επίθεσης.
Ηθικά διλήμματα και διεθνείς αντιδράσεις
«Βρισκόμαστε στην επόμενη εποχή στρατιωτικής στρατηγικής και τεχνολογίας», σημειώνει ο καθηγητής ηθικής, τεχνολογίας και κοινωνίας στο Queen Mary University of London, Ντέιβιντ Λέσλι, ο οποίος έχει παρακολουθήσει επιδείξεις στρατιωτικών συστημάτων AI. Παράλληλα προειδοποιεί ότι η εξάρτηση από την AI μπορεί να οδηγήσει σε «γνωσιακή αποφόρτιση», καθώς οι άνθρωποι που καλούνται να εγκρίνουν μια επίθεση μπορεί να νιώθουν αποστασιοποιημένοι από τις συνέπειες, αφού τη νοητική εργασία την έχει κάνει το μηχάνημα.
Το Σάββατο, σύμφωνα με κρατικά μέσα του Ιράν, 165 άτομα, πολλά εκ των οποίων παιδιά, σκοτώθηκαν σε πυραυλική επίθεση που έπληξε σχολείο στη νότια χώρα. Το σημείο βρισκόταν κοντά σε στρατιωτικό στρατόπεδο και ο ΟΗΕ χαρακτήρισε το συμβάν «σοβαρή παραβίαση του ανθρωπιστικού δικαίου». Ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι εξετάζει τις σχετικές αναφορές.
Δεν είναι γνωστό ποια συστήματα AI έχει ενσωματώσει το ίδιο το Ιράν στις στρατιωτικές του επιχειρήσεις — αν υπάρχουν — αν και είχε ισχυριστεί το 2025 πως χρησιμοποιεί τεχνητή νοημοσύνη στα συστήματα στοχοποίησης πυραύλων. Ωστόσο, το εγχώριο πρόγραμμα AI φαίνεται ασήμαντο μπροστά στις υπερδυνάμεις των ΗΠΑ και της Κίνας λόγω διεθνών κυρώσεων.
Λίγες ημέρες πριν τις επιθέσεις στο Ιράν, η αμερικανική κυβέρνηση είχε ανακοινώσει πως θα αποκλείσει την Anthropic από τα συστήματά της επειδή αρνήθηκε να επιτρέψει τη χρήση του AI της για πλήρως αυτόνομα όπλα ή παρακολούθηση Αμερικανών πολιτών. Ωστόσο το σύστημα συνεχίζει να χρησιμοποιείται μέχρι την πλήρη απενεργοποίησή του. Την ίδια στιγμή, η ανταγωνίστρια εταιρεία OpenAI υπέγραψε γρήγορα δική της συμφωνία με το Πεντάγωνο για στρατιωτική αξιοποίηση των μοντέλων της.
