Ογδόντα ένας καλλιτέχνες, ανάμεσά τους οι Τίλντα Σουίντον, Χαβιέ Μπαρδέμ, Τατιάνα Μασλάνι και Άνταμ ΜακΚέι, υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή με την οποία καταγγέλλουν το Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου Βερολίνου για «λογοκρισία σε καλλιτέχνες που αντιτίθενται στη συνεχιζόμενη γενοκτονία του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων στη Γάζα και στον καθοριστικό ρόλο του γερμανικού κράτους στην υποστήριξή της».
Στην επιστολή αυτή, την οποία υπογράφουν όλοι ως πρώην ή νυν συμμετέχοντες του φεστιβάλ, περιλαμβάνονται επίσης οι ηθοποιοί Αγγελική Παπούλια, Σαλέχ Μπακρί, Πίτερ Μάλαν, Τομπάιας Μένζις, καθώς και διακεκριμένοι σκηνοθέτες όπως οι Μάικ Λι, Ναν Γκόλντιν, Μιγκέλ Γκόμες και Άβι Μογκράμπι. Οι συντάκτες της επιστολής ζητούν από τους θεσμούς της βιομηχανίας να μην είναι συνένοχοι στη βία που συνεχίζεται εναντίον των Παλαιστινίων.
Επιστολή προς το Φεστιβάλ Βερολίνου για τη στάση στη Γάζα
Οι υπογράφοντες ζητούν από τη διοργάνωση του Berlinale να εκδώσει σαφή δήλωση καταδίκης για τη «γενοκτονία, τα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και τα εγκλήματα πολέμου του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων», όπως έχει κάνει στο παρελθόν για «θηριωδίες σε βάρος λαών στο Ιράν και την Ουκρανία». Το πολιτικό ζήτημα έχει βρεθεί στο επίκεντρο του φετινού φεστιβάλ, επισκιάζοντας ακόμα και τις ταινίες που προβάλλονται.
Κατά τη διάρκεια της εναρκτήριας συνέντευξης Τύπου, ο πρόεδρος της κριτικής επιτροπής Βιμ Βέντερς ρωτήθηκε σχετικά με τη Γάζα και τη στήριξη της γερμανικής κυβέρνησης — βασικού χορηγού του φεστιβάλ — προς το Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων των πωλήσεων όπλων. Ο Βέντερς απάντησε ότι οι καλλιτέχνες «πρέπει να μένουν έξω από την πολιτική», χαρακτηρίζοντας τη δημιουργία ταινιών ως «το αντίθετο της πολιτικής». Η δήλωση αυτή προκάλεσε έντονες αντιδράσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι ακύρωσε την εμφάνισή της στο φεστιβάλ, χαρακτηρίζοντας τα σχόλια του Βέντερς «ασυγχώρητα» και «σοκαριστικά». Παρόμοια αντίδραση υπήρξε όταν η Μισέλ Γιο, τιμώμενη με τη Χρυσή Άρκτο για το σύνολο της καριέρας της, και ο ηθοποιός Νιλ Πάτρικ Χάρις, απέφυγαν να σχολιάσουν πολιτικά ζητήματα, γεγονός που προκάλεσε νέο κύμα επικρίσεων στα social media.
Αντιπαράθεση για τον ρόλο των καλλιτεχνών στην πολιτική
Στην ανοιχτή επιστολή τους, οι καλλιτέχνες τονίζουν ότι διαφωνούν έντονα με τον Βέντερς πως «η δημιουργία ταινιών είναι το αντίθετο της πολιτικής», επισημαίνοντας πως «δεν μπορεί κανείς να διαχωρίσει τα δύο». Η διευθύντρια του φεστιβάλ, Τρίσια Τάτλ, απάντησε στην κριτική με ανακοίνωση όπου αναφέρει ότι «η ελευθερία λόγου υπάρχει στο Berlinale», αλλά σημείωσε πως πλέον οι δημιουργοί πιέζονται να απαντούν σε κάθε ερώτηση και επικρίνονται ανεξαρτήτως απάντησης.
Η Τάτλ πρόσθεσε ότι «οι καλλιτέχνες δεν θα πρέπει να αναμένεται να σχολιάζουν κάθε ευρύτερη συζήτηση για πρακτικές του φεστιβάλ, παλιές ή νέες, στις οποίες δεν έχουν έλεγχο». Ωστόσο, οι συντάκτες της επιστολής επιμένουν ότι «η τάση αλλάζει στον διεθνή κινηματογραφικό χώρο», καθώς πολλά φεστιβάλ υιοθετούν πολιτιστικό μποϊκοτάζ κατά του Ισραήλ.
Διεθνής κινηματογραφική κοινότητα και μποϊκοτάζ στο Ισραήλ
Σύμφωνα με την επιστολή, πάνω από 5.000 κινηματογραφιστές, μεταξύ αυτών κορυφαία ονόματα από το Χόλιγουντ και διεθνώς, έχουν ανακοινώσει ότι αρνούνται να συνεργαστούν με ισραηλινές εταιρείες και φορείς που θεωρούνται συνένοχοι. Φεστιβάλ όπως το IDFA στο Άμστερνταμ, το Film Fest Gent στο Βέλγιο και το BlackStar στις ΗΠΑ έχουν ήδη υιοθετήσει τον πολιτιστικό αποκλεισμό.
Η επιστολή επικαλείται επίσης δηλώσεις της Ειδικής Εισηγήτριας του ΟΗΕ για την Ελευθερία Έκφρασης, Irene Khan, περί κατάχρησης νομοθεσίας από τη Γερμανία για περιορισμό της υποστήριξης των παλαιστινιακών δικαιωμάτων. Αναφέρεται ακόμη σε πρόσφατες αποκαλύψεις για χιλιάδες Παλαιστίνιους που αγνοούνται λόγω επιχειρήσεων του ισραηλινού στρατού στη Γάζα με χρήση αμερικανικών όπλων υψηλής ισχύος.
Αίτημα για σαφή τοποθέτηση από το Φεστιβάλ Βερολίνου
Οι υπογράφοντες ζητούν από το Φεστιβάλ Βερολίνου να προβεί σε ξεκάθαρη δήλωση στήριξης στα δικαιώματα των Παλαιστινίων και καταδίκης των ενεργειών του Ισραήλ. Όπως αναφέρει το Palestine Film Institute, «είμαστε συγκλονισμένοι από τη σιωπή του Berlinale σχετικά με τη γενοκτονία των Παλαιστινίων και την απροθυμία του να υπερασπιστεί την ελευθερία έκφρασης των δημιουργών». Τονίζουν πως το φεστιβάλ είχε πάρει θέση στο παρελθόν για Ιράν και Ουκρανία και καλούν τη διοργάνωση να πράξει το ίδιο τώρα.
