Το μαρκαδοράκι που χρησιμοποίησε ο Μπαζ Όλντριν για να επιδιορθώσει έναν χαλασμένο διακόπτη και να διαφύγει από τη Σελήνη το 1969, πουλήθηκε σε δημοπρασία στη Νέα Υόρκη για πάνω από 857.600 δολάρια. Το ασημί πλαστικό στυλό Duro Rocket, με εμφανή χτυπήματα, χρησιμοποιήθηκε από τον δεύτερο άνθρωπο που περπάτησε στο φεγγάρι για να σώσει τον εαυτό του και τον Νιλ Άρμστρονγκ από το ενδεχόμενο να «μείνουν για πάντα στη Σελήνη».
Ο οίκος δημοπρασιών Sotheby’s είχε εκτιμήσει την τιμή πώλησης μεταξύ 800.000 και 1,2 εκατομμυρίων δολαρίων, ενώ το τελικό ποσό διαμορφώθηκε στα 857.600 δολάρια μετά από ανταγωνισμό πέντε πλειοδοτών. Ο αγοραστής απέκτησε επίσης το σπασμένο κομμάτι του διακόπτη, καθώς και το στυλό, και τα δύο από την προσωπική συλλογή του Όλντριν.
Ο Άρμστρονγκ και ο Όλντριν είχαν προσεδαφιστεί στην επιφάνεια της Σελήνης με την ιστορική αποστολή Apollo 11 τον Ιούλιο του 1969. Ετοιμάζονταν να ξεκουραστούν μετά τον πρώτο τους περίπατο στο φεγγάρι, όταν ο Όλντριν παρατήρησε έναν μικρό μαύρο διακόπτη στο πάτωμα της καμπίνας.
Όπως αναφέρει στην αυτοβιογραφία του «Magnificent Desolation» (2009): «Η καρδιά μου σκίρτησε… Ο διακόπτης είχε σπάσει από το κύκλωμα ενεργοποίησης του κινητήρα — το πιο κρίσιμο κύκλωμα για να δοθεί ρεύμα στον κινητήρα ανόδου που θα μας σήκωνε από τη Σελήνη».
Η σωτήρια λύση με ένα απλό στυλό
Σε επιστολή αυθεντικότητας που παρείχε ο οίκος Sotheby’s, ο Όλντριν σχολιάζει με χιούμορ: «Νομίζω ότι ο Νιλ έσπασε τον διακόπτη και ο Νιλ πιστεύει ότι εγώ τον έσπασα». Ωστόσο, στο βιβλίο του «No Dream Is Too High» (2016), αναλαμβάνει περισσότερο την ευθύνη: «Επειδή ο διακόπτης βρισκόταν στη δική μου πλευρά της κάψουλας, φαίνεται πως τον χτύπησα κατά λάθος με το βαρύ σακίδιο είτε καθώς ετοιμαζόμουν να βγω έξω είτε όταν επιστρέψαμε μετά τον περίπατο».
Όπως εξηγεί στην ίδια επιστολή: «Αυτό που είχε σημασία ήταν να βρούμε τρόπο να λύσουμε το πρόβλημα ώστε να μπορέσουμε να φύγουμε από τη Σελήνη και να επιστρέψουμε στη Γη». Οι αστροναύτες ενημέρωσαν το Κέντρο Ελέγχου Αποστολής, το οποίο προσπάθησε να διοχετεύσει αλλού το ρεύμα. Μέχρι το πρωί όμως, το Χιούστον ενημέρωσε ότι αυτό δεν ήταν εφικτό: «Δεν υπάρχει τρόπος να διοχετευτεί αλλού η ενέργεια».
Ο Όλντριν θυμάται: «Σκέφτηκα ότι αν έβρισκα κάτι μέσα στο σεληνάκατο για να πιέσω στον διακόπτη ίσως λειτουργούσε. Επειδή όμως ήταν ηλεκτρικό, αποφάσισα να μην βάλω το δάχτυλό μου ή κάποιο αντικείμενο με μεταλλική άκρη».
Ξαφνικά θυμήθηκε ένα μαύρο μαρκαδοράκι που είχε πάρει ως μέρος του προσωπικού του εξοπλισμού – μια σειρά αντικειμένων που επιτρέπονταν σε κάθε αστροναύτη. «Δεν ήταν στη λίστα των επίσημων αντικειμένων», γράφει στο βιβλίο του, «αλλά εκείνη τη στιγμή είχα αυτό το στυλό στην τσέπη του ώμου της στολής μου».
«Πίεσα προσεκτικά τη μύτη του μαρκαδόρου πάνω στον διακόπτη. Για αρκετή ώρα δεν ήθελα να απομακρύνω το στυλό, ελπίζοντας πως θα κρατήσει. Σιγά-σιγά χαλάρωσα την πίεση και σήκωσα τη μύτη.» Το μαρκαδοράκι λειτούργησε – ο διακόπτης κράτησε και οι αστροναύτες κατάφεραν τελικά να επιστρέψουν στη Γη!
Η κληρονομιά της αποστολής Apollo 11
Ο Όλντριν, σήμερα 96 ετών, είναι ένας από τους τέσσερις εν ζωή ανθρώπους που περπάτησαν στη Σελήνη κατά τις αποστολές Apollo στα τέλη της δεκαετίας του ’60 και στις αρχές του ’70. Ο Άρμστρονγκ, πρώτος άνθρωπος στο φεγγάρι, απεβίωσε το 2012.
Η Nasa σχεδιάζει νέα επανδρωμένη αποστολή στην επιφάνεια της Σελήνης ήδη από το 2028, ενώ τον Απρίλιο τέσσερις αστροναύτες πραγματοποίησαν περιστροφή γύρω από τη Σελήνη — πρώτη φορά μετά το 1972. Και η Κίνα έχει θέσει ως στόχο επανδρωμένη προσεδάφιση έως το 2030.
Ο Όλντριν έχει ταχθεί υπέρ της αποστολής αστροναυτών στον Άρη και της δημιουργίας βάσης εκεί. Το 2013 είχε γράψει στους New York Times: «Μια δεύτερη ‘κούρσα προς τη Σελήνη’ είναι αδιέξοδο… Κατά τη γνώμη μου οι πόροι των ΗΠΑ πρέπει να αξιοποιηθούν για την ανθρώπινη παρουσία στον Άρη».
«Ακόμα έχω εκείνον τον χαλασμένο διακόπτη από την Apollo 11 και το μαρκαδοράκι που μας βοήθησε να φύγουμε από τη Σελήνη», έγραψε ο Όλντριν το 2016. Την Τετάρτη, αυτό το μικρό αλλά ιστορικό στυλό πέρασε στα χέρια ενός νέου ιδιοκτήτη — έναντι ενός πραγματικά αστρονομικού ποσού.
