Η Μαρζάν Σατραπί, η διάσημη Γαλλοϊρανή συγγραφέας, εικονογράφος και σκηνοθέτις που έγινε γνωστή παγκοσμίως με το εμβληματικό της graphic memoir «Περσέπολις», πέθανε στο Παρίσι σε ηλικία 56 ετών.
Όπως ανακοίνωσαν την Τετάρτη μέλη της οικογένειας και στενοί φίλοι, η Σατραπί «πέθανε από θλίψη», λίγο παραπάνω από έναν χρόνο μετά τον θάνατο του συζύγου της, του Σουηδού παραγωγού, ηθοποιού και σεναριογράφου Μάτιας Ρίπα, τον Απρίλιο του 2023. «Η Μαρζάν Σατραπί πέθανε από θλίψη, λίγο μετά τον χαμό του Μάτιας Ρίπα, του άνδρα και μεγάλου έρωτα της ζωής της», ανέφεραν χαρακτηριστικά στη δήλωσή τους.
Γεννημένη στη Ραστ του Ιράν στις 22 Νοεμβρίου 1969, η Σατραπί αναδείχθηκε σε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες φωνές της ιρανικής διασποράς μέσω της συγγραφής, της εικονογράφησης και της ανοιχτής κριτικής της απέναντι στο θεοκρατικό καθεστώς του Ιράν.
Με το αυτοβιογραφικό κόμικ «Περσέπολις», όπου αφηγείται τα παιδικά της χρόνια στην Τεχεράνη κατά και μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, προτού οι γονείς της τη στείλουν στην Ευρώπη για να συνεχίσει τις σπουδές της, κατέκτησε παγκόσμια αναγνώριση. Το έργο προσφέρει μια βαθιά προσωπική ματιά στη ζωή υπό αυξανόμενους πολιτικούς και κοινωνικούς περιορισμούς.
Από το «Περσέπολις» στη διεθνή καταξίωση
Το 2007, η Σατραπί συν-σκηνοθέτησε με τον Βενσάν Παρονό τη μεταφορά του «Περσέπολις» σε κινούμενα σχέδια. Η ταινία έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ των Καννών, όπου απέσπασε το Βραβείο της Επιτροπής, ενώ ακολούθησαν υποψηφιότητες για Όσκαρ και Χρυσή Σφαίρα, φέρνοντας το έργο της σε ακόμη ευρύτερο κοινό.
Στη συνέχεια συνεργάστηκε ξανά με τον Παρονό στην ταινία «Κοτόπουλο με Δαμάσκηνα», βασισμένη σε άλλο graphic novel της. Αργότερα στράφηκε στη σκηνοθεσία ταινιών μυθοπλασίας, όπως η μαύρη κωμωδία The Voices με πρωταγωνιστή τον Ράιαν Ρέινολντς, καθώς και το βιογραφικό φιλμ για τη Μαρί Κιουρί «Radioactive» (2019), με τη Ρόζαμουντ Πάικ.
Μάχη για τα ανθρώπινα δικαιώματα στο Ιράν
Πέρα από το καλλιτεχνικό της έργο, η Σατραπί υπήρξε ένθερμη υπέρμαχος της ελευθερίας έκφρασης και των δικαιωμάτων των γυναικών στο Ιράν. Μετά τον θάνατο της Μάχσα Αμινί το 2022 και την ανάδυση του κινήματος «Γυναίκα, Ζωή, Ελευθερία», βρέθηκε ανάμεσα στους πλέον ορατούς διεθνείς υποστηρικτές του.
Το τελευταίο της graphic novel, με τίτλο «Woman, Life, Freedom», κυκλοφόρησε το 2024 και κατέγραψε τις διαδηλώσεις που συγκλόνισαν το Ιράν μετά τον θάνατο της Αμινί.
Η Σατραπί εγκαταστάθηκε στη Γαλλία το 1994 και απέκτησε τη γαλλική υπηκοότητα το 2006. Πέρυσι, αρνήθηκε να παραλάβει τη Λεγεώνα της Τιμής, επικαλούμενη τη «υποκρισία» της Γαλλίας στις σχέσεις της με το Ιράν και στην πολιτική θεωρήσεων για αντιφρονούντες.
Σε πρόσφατες δημοσιεύσεις της στο Instagram, η Σατραπί άφηνε να φανεί η βαθιά της θλίψη για τον χαμό του συζύγου της, γράφοντας: «Διότι έχασα τον έρωτα της ζωής μου».
Αφήνει πίσω της συγγενείς και φίλους στη Γαλλία, το Ιράν και τη διεθνή καλλιτεχνική κοινότητα, που ήδη αποχαιρετά μια σπουδαία δημιουργό.
