Στην κλινική You & I στη Σεούλ, μία από τις πιο δημοφιλείς θεραπείες για τη βελτίωση της υφής της επιδερμίδας περιλαμβάνει ενέσεις με μικροσκοπικά θραύσματα DNA από σπέρμα σολομού στο χόριο – το μεσαίο, παχύ στρώμα του δέρματος όπου βρίσκονται τα αιμοφόρα αγγεία, τα νεύρα και οι αδένες.
«Ο στόχος δεν είναι να δώσουμε όγκο, όπως με τα fillers, αλλά να ενισχύσουμε το δέρμα και να προάγουμε την ανάπλασή του», εξηγεί ο Kyu-Ho Yi, αισθητικός ιατρός στην κλινική και επίκουρος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Yonsei. Αν και η ιδέα φαίνεται περίεργη, έχει τις ρίζες της στην αναγεννητική ιατρική και τη θεραπεία τραυμάτων, όπου θραύσματα DNA από ψάρια δοκιμάστηκαν για την τόνωση της επιδιόρθωσης ιστών σε άτομα με ουλές στο πρόσωπο από πολεμικούς τραυματισμούς.
Τα επιστημονικά δεδομένα παραμένουν περιορισμένα, ωστόσο ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι οι θεραπείες με καθαρισμένα πολυνουκλεοτίδια από σπέρμα σολομού μπορεί να μειώσουν τις λεπτές γραμμές. «Έχουν αποδειχθεί ότι βελτιώνουν την ενυδάτωση, τη σφριγηλότητα, την υφή και τις ρυτίδες», λέει ο Joshua Zeichner, αναπληρωτής καθηγητής δερματολογίας στο Mount Sinai Hospital στις ΗΠΑ.
Η Νότια Κορέα, που θεωρείται πλέον πρωτοπόρος στην αισθητική φροντίδα – το γνωστό φαινόμενο K-Beauty – έχει μεταφέρει τη φήμη των ενέσεων με σπέρμα σολομού και άλλων ψαριών σε όλο τον κόσμο, με τη βοήθεια διασημοτήτων όπως η Charli XCX και η Jennifer Aniston. Η δημοφιλία τους αυξάνεται παράλληλα με άλλες ασυνήθιστες θεραπείες, όπως μάσκες προσώπου από περιττώματα πουλιών και τα λεγόμενα vampire facials.
Παράξενες συνταγές ομορφιάς στην ιστορία
Η ιστορία της περιποίησης δέρματος είναι γεμάτη με φαινομενικά περίεργες πρακτικές. Η βασίλισσα Κλεοπάτρα λέγεται πως έκανε μπάνιο σε ξινισμένο γάλα γαϊδούρας. Στη Μιανμάρ, οι γυναίκες χρησιμοποιούν για αιώνες πάστα thanaka από τριμμένο φλοιό δέντρων για διακόσμηση αλλά και προστασία από τον ήλιο. Μία διαβόητη ρωμαϊκή συνταγή πρότεινε άλεσμα εντέρων μικρού κροκόδειλου για την αντιμετώπιση ατελειών του προσώπου.
Ωστόσο, η σύγχρονη επιστήμη δείχνει πως ορισμένες αρχαίες συνταγές άντεξαν στον χρόνο: συστατικά όπως ο κουρκουμάς, το tiger grass και τα φύκια χρησιμοποιούνται σήμερα λόγω των αντιφλεγμονωδών και ενυδατικών ιδιοτήτων τους.
Το 2022, μια έρευνα εξέτασε πρακτικές περιποίησης προσώπου από την Ιταλία του 12ου αιώνα που αναφέρονται στα γραπτά της διάσημης γιατρού Trota of Salerno. Πολλά συστατικά όπως τα κουκιά και το ξίδι αναγνωρίζονται πλέον ως αποτελεσματικά στον καθαρισμό, την απολέπιση και τη θεραπεία ξηρής επιδερμίδας. Το τρυγικό οξύ, που προέρχεται από εκχύλισμα τρυγίας, αποτελεί σήμερα κοινό συστατικό στα καλλυντικά.
Από τις μάσκες νυχτοπούλας στα «vampire facials»
Οι ασυνήθιστες θεραπείες δεν περιορίζονται μόνο σε φυτά ή ανόργανα υλικά. Το λεγόμενο «Geisha Facial» γίνεται με αποστειρωμένα περιττώματα νυχτοπούλας (Iαπωνικής αηδονίδας) που αναμειγνύονται με άλλα συστατικά πριν εφαρμοστούν ως μάσκα προσώπου. Η τεχνική αυτή ξεκίνησε από την Ιαπωνία όταν διαπιστώθηκε ότι τα περιττώματα της συγκεκριμένης νυχτοπούλας μπορούσαν να αφαιρούν βαφές υφασμάτων – κάτι που στη συνέχεια υιοθέτησαν οι γκέισες για λεύκανση του δέρματος και αφαίρεση βαρέος μακιγιάζ.
Σήμερα συναντάται σε κλινικές ανά τον κόσμο ως μέθοδος λάμψης της επιδερμίδας. Υπάρχει και επιστημονική βάση: τα περιττώματα περιέχουν υψηλές συγκεντρώσεις ουρίας, ενός χημικού συστατικού που μαλακώνει το δέρμα και χρησιμοποιείται σε πολλές ενυδατικές κρέμες. Επίσης είναι πλούσια σε γουανίνη, ένα αμινοξύ με ενυδατικές και λαμπρυντικές ιδιότητες.
Ο Zeichner διευκρινίζει πάντως πως οι θεραπείες αυτές χρησιμοποιούν καθαρισμένα και επεξεργασμένα υλικά – «δεν πρέπει κανείς να παίρνει απλά περιττώματα πουλιών από τον δρόμο», όπως τονίζει χαρακτηριστικά. Αξίζει να σημειωθεί ότι πολλές σχετικές έρευνες χρηματοδοτούνται από τη βιομηχανία καλλυντικών ή πραγματοποιούνται από επιστήμονες που εργάζονται σε αυτές τις εταιρείες.
Λιγότερο ενθουσιώδεις εμφανίζονται οι ερευνητές σχετικά με μια άλλη τάση του TikTok: τις μάσκες προσώπου με εμμηνορροϊκό αίμα («menstrual masking»). Παρότι μια μελέτη του 2018 έδειξε ότι το πλάσμα εμμηνορροϊκού υγρού μπορεί να βοηθήσει στην επούλωση τραυμάτων καλύτερα από το κοινό πλάσμα αίματος, η Beibei Du-Harpur, ερευνήτρια δερματολογίας στο King’s College London, απορρίπτει τη μέθοδο αυτή ως επικίνδυνη μόδα χωρίς επιστημονική βάση.
«Κανένας γιατρός δεν θα τη συνιστούσε», δηλώνει η Du-Harpur, θεωρώντας πως πρόκειται απλώς για ένα trend του TikTok που στοχεύει στο σοκ και τα views.
PRP: Οι «θεραπείες βαμπίρ» στην υπηρεσία της αναζωογόνησης
Πιο αισιόδοξη εμφανίζεται η Du-Harpur για τις ενέσεις πλάσματος πλούσιου σε αιμοπετάλια (PRP – Platelet-Rich Plasma, γνωστό και ως «Vampire Facial») για την αναζωογόνηση του δέρματος. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει λήψη αίματος του ίδιου του ασθενούς, διαχωρισμό του σε κλάσματα μέσω φυγοκέντρησης ώστε να συγκεντρωθούν οι αυξητικοί παράγοντες (ειδικές πρωτεΐνες που διεγείρουν την ανάπτυξη και επιδιόρθωση κυττάρων) και έπειτα έγχυση στο πρόσωπο μέσω μικροβελονών.
Η αξιοποίηση των αυξητικών παραγόντων του ίδιου του οργανισμού ενδιαφέρει ευρέως τη σύγχρονη ιατρική – από την αντιμετώπιση οστεοαρθρίτιδας έως την αλωπεκία και την επούλωση τραυμάτων. Τα στοιχεία για τη βελτίωση της υγείας του δέρματος είναι ακόμη ανάμεικτα: κάποιες έρευνες δείχνουν βελτίωση στην ελαστικότητα ατόμων άνω των 50 ετών καθώς και στη μείωση ρυτίδων και δυσχρωμιών.
«Υπάρχει μεγάλη ποικιλία στην αποτελεσματικότητα των PRP», σημειώνει η Du-Harpur. Αυτό οφείλεται τόσο στις διαφορές μεταξύ μηχανημάτων φυγοκέντρησης όσο και στη φυσική ποικιλία συγκέντρωσης αυξητικών παραγόντων στο αίμα κάθε ανθρώπου. Έτσι κάποιες φορές τα αποτελέσματα είναι εμφανή, άλλες λιγότερο.
Το μέλλον στη φροντίδα της επιδερμίδας
Παρά τις πιο αλλόκοτες τάσεις στην περιποίηση δέρματος που φαίνεται να έχουν κάποια επιστημονική βάση, οι ειδικοί θεωρούν πως οι επόμενες γενιές θεραπειών θα εστιάσουν κυρίως στη βελτιστοποίηση της συμπλήρωσης κολλαγόνου.
Πρόσφατη έρευνα χρηματοδοτούμενη από τη βιομηχανία χρησιμοποίησε συμπληρώματα αμινοξέων ειδικά σχεδιασμένων για αντικατάσταση κολλαγόνου. Μέσα σε έξι μήνες παρατηρήθηκαν βελτιώσεις στην υφή, ενυδάτωση κι ελαστικότητα της επιδερμίδας αλλά και μέση μείωση της βιολογικής ηλικίας κατά 1,4 χρόνια, σύμφωνα με DNA tests στο σάλιο των συμμετεχόντων.
Tα ευρήματα αυτά συμφωνούν με άλλες μελέτες που δείχνουν πως το δέρμα παίζει σημαντικότερο ρόλο στη συνολική υγεία του οργανισμού απ’ όσο πιστεύαμε μέσω διαδικασιών όπως η φλεγμονή. Ωστόσο απαιτείται περισσότερη έρευνα για τους ακριβείς μηχανισμούς δράσης.
Nέοι δρόμοι ανοίγονται επίσης στη διαχείριση του μικροβιώματος της επιδερμίδας – δηλαδή των μικροοργανισμών που ζουν στο δέρμα μας κι επηρεάζουν μεταξύ άλλων τη φλεγμονή. Οι πιθανές θεραπείες περιλαμβάνουν πρεβιοτικά (τροφή για τα ωφέλιμα βακτήρια) αλλά και μεταβιοτικά (χημικές ουσίες που παράγουν τα βακτήρια). Πέρυσι ερευνητές στη Nότια Κορέα ανακάλυψαν βακτήριο στο αίμα που παράγει μεταβιοτικά ικανά να μειώσουν φλεγμονή κι οξειδωτικό στρες στα κύτταρα του δέρματος – αν κι αυτό προς το παρόν έχει δοκιμαστεί μόνο σε εργαστήριο.
“Το ερώτημα παραμένει”, λέει ο Zeichner: «Όλες αυτές οι νέες τάσεις προσφέρουν πραγματικά καλύτερα αποτελέσματα απ’ όσα έχουμε ήδη διαθέσιμα;». Προτείνει αντί για πανάκριβους περιστασιακούς καθαρισμούς (500$ ανά συνεδρία), να προτιμήσουμε μια σταθερή καθημερινή ρουτίνα: αντηλιακό το πρωί για προστασία κι ενυδατική μαζί με διεγερτικό κολλαγόνου (όπως ρετινόλη) το βράδυ.
