«Όλοι όσοι μας παρακολουθούν αυτή τη στιγμή, σε όλο τον κόσμο, γνωρίζουν πολύ καλά ότι ζούμε σε χαοτικές και τρομακτικές εποχές», δήλωσε ο Conan O’Brien στο εναρκτήριο μονόλογο της 98ης τελετής απονομής των βραβείων της Ακαδημίας του Χόλιγουντ. «Σε τέτοιες στιγμές, θεωρώ ότι τα Όσκαρ αποκτούν ιδιαίτερη σημασία». Ωστόσο, ελάχιστοι από όσους ανέβηκαν στη σκηνή του θεάτρου Dolby το βράδυ της Κυριακής αναφέρθηκαν στα «τρομακτικά» γεγονότα που συγκλονίζουν τον κόσμο.
Παρότι στη φετινή βραδιά εκπροσωπήθηκαν 31 χώρες από έξι ηπείρους, κανείς δεν ανέφερε την Ουκρανία, το Ιράν, το Ισραήλ ή τη Γάζα. Το όνομα της Παλαιστίνης ακούστηκε μόνο μία φορά.
Ο Javier Bardem είχε υποσχεθεί στο κόκκινο χαλί ότι θα αξιοποιήσει το βήμα των Όσκαρ για να μιλήσει «για όσα έχουν σημασία». Τήρησε την υπόσχεσή του. Πριν απονείμει το βραβείο καλύτερης διεθνούς ταινίας, ο Ισπανός ηθοποιός δήλωσε: «Όχι στον πόλεμο. Ελεύθερη Παλαιστίνη». Δεν ήταν ο μόνος, όμως λίγοι ακολούθησαν.
Αμέσως μετά, ο σκηνοθέτης της ταινίας Valor sentimental, Joachim Trier, παραλαμβάνοντας το βραβείο από τον Bardem και την ηθοποιό Priyanka Chopra Jonas, παρέθεσε λόγια του Αμερικανού συγγραφέα James Baldwin: «Όλοι οι ενήλικες είναι υπεύθυνοι για τα παιδιά και δεν πρέπει να ψηφίζουμε προέδρους που το αγνοούν». Ο Trier ευχαρίστησε επίσης τους διεθνείς σκηνοθέτες που διαγωνίστηκαν μαζί του και ανέδειξαν θέματα όπως οι πόλεμοι και οι συγκρούσεις.
Αναφορές στους πολέμους και τις διαμαρτυρίες
Πριν τις παρεμβάσεις Bardem και Trier —και ήδη αρκετά προχωρημένης της βραδιάς— η πρώτη αναφορά στις παγκόσμιες συγκρούσεις μετά τον μονόλογο του O’Brien ήταν: «Να σταματήσουν όλοι αυτοί οι πόλεμοι τώρα». Αυτά ήταν τα τελευταία λόγια των δημιουργών του ντοκιμαντέρ Mr. Nobody Against Putin, όταν παρέλαβαν το βραβείο καλύτερου μεγάλου μήκους ντοκιμαντέρ.
Το έργο αφηγείται την καθημερινότητα ενός Ρώσου δασκάλου που αντιτίθεται στις «πατριωτικές» οδηγίες που δίνονται στα σχολεία μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ο σκηνοθέτης David Borenstein, μαζί με τον συν-σκηνοθέτη, καθηγητή Pavel Talankin, τόνισε: «Αφορά το πώς χάνεται μια χώρα μέσα από αμέτρητες μικρές πράξεις συνενοχής». Συνέχισε λέγοντας: «Όταν μια κυβέρνηση σκοτώνει ανθρώπους στους δρόμους, όταν σιωπούμε, όταν οι ολιγάρχες ελέγχουν τα μέσα ενημέρωσης…».
Παρά τις προσδοκίες για ένα δυνατό διαμαρτυρόμενο λόγο από τον Jimmy Kimmel, ο Αμερικανός παρουσιαστής —γνωστός από προηγούμενες διοργανώσεις— περιορίστηκε στο να επαινέσει τη «γενναιότητα» των δημιουργών ντοκιμαντέρ: «Υπάρχουν ιστορίες για τις οποίες μπορεί να σκοτωθείς αν τις αφηγηθείς». Επισήμανε πως σε ορισμένες χώρες δεν υπάρχει ελευθερία έκφρασης, χωρίς να κατονομάζει ποιες, προσθέτοντας χιουμοριστικά: «Ας πούμε τη Βόρεια Κορέα και το CBS».
Είχε λόγους για αυτό: η εκπομπή του είχε ανασταλεί για μια εβδομάδα μετά από σχόλιο σχετικά με τη δολοφονία του νεαρού υποστηρικτή του Τραμπ, Charlie Kirk.
Ηχηρές σιωπές και συμβολικές κινήσεις στο κόκκινο χαλί
Η 98η τελετή των σημαντικότερων κινηματογραφικών βραβείων πραγματοποιήθηκε εν μέσω κλιμάκωσης της έντασης στο Ιράν —μια σύγκρουση που προστίθεται σε πολλές άλλες ανοιχτές ή πρόσφατες. Η Αμερικανίδα ηθοποιός Hannah Einbinder, συμπρωταγωνίστρια στη σειρά Hacks, δήλωσε πως δεν την εξέπληξε που κανείς δεν μίλησε ανοιχτά. Γι’ αυτό ένιωσε «τεράστια περηφάνια» όταν άκουσε τον Bardem να λέει «Ελεύθερη Παλαιστίνη» σε έναν τέτοιο χώρο.
Ο Bardem, ένας από τους πρωταγωνιστές του F1: Η Ταινία, είχε ήδη δηλώσει στο κόκκινο χαλί: «Γι’ αυτό βρίσκομαι κι εδώ. Κάνω δύο πράγματα: ανήκω σε αυτό το τσίρκο [αναφερόμενος στα Όσκαρ] αλλά καταγγέλλω και όσα πρέπει να καταγγελθούν». Φορούσε μάλιστα το ίδιο αυτοκόλλητο με το σύνθημα «Όχι στον πόλεμο» που είχε φορέσει και το 2003 λόγω της εισβολής στο Ιράκ.
Τόνισε ότι η τρέχουσα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή είναι παράνομη επειδή βασίζεται σε ψέματα: «Είναι άλλη μια παράνομη σύγκρουση όπου σκοτώνονται αθώοι άνθρωποι και βασίζεται σε ψεύδη. Τότε ήταν τα όπλα μαζικής καταστροφής· τώρα είναι η ανατροπή ενός καθεστώτος», είπε χαρακτηριστικά.
Στο κόκκινο χαλί πριν τη βραδιά, η Παλαιστίνια ηθοποιός Saja Kilani, πρωταγωνίστρια στη «Η φωνή της Hind», υπογράμμισε ότι αυτή η παιδική φωνή —δολοφονημένη από τον ισραηλινό στρατό— «έφτασε μέχρι εδώ και θα συνεχίσει να μιλά». Ο συμπρωταγωνιστής της, ο Παλαιστίνιος ηθοποιός Amer Hlehel, δήλωσε πως υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος για να αποκτήσει ο λαός τους διεθνή αναγνώριση. Το καστ κατέκρινε επίσης τη μη χορήγηση βίζας στον πρωταγωνιστή Motaz Rajab από τις ΗΠΑ λίγες μέρες πριν τα Όσκαρ.
Όλοι φορούσαν ένα συμβολικό pin με περιστέρι ειρήνης και τη φράση “Artists4Ceasefire. A Just Peace” (Καλλιτέχνες υπέρ της κατάπαυσης πυρός. Μια δίκαιη ειρήνη).
Η Charithra Chandran, πρωταγωνίστρια στη σειρά του Netflix One Piece, επίσης με pin Artists4Ceasefire, τόνισε ότι ο κόσμος “ξεχνά” τη Γάζα ενώ η περιοχή εξακολουθεί να υποφέρει. Όπως είπε στο The Hollywood Reporter, αυτό που απαιτούν είναι μια κατάπαυση πυρός.
Σύμβολα ελπίδας και αντίστασης στα Όσκαρ
Η οργάνωση Artists4Ceasefire αποτελεί συλλογικότητα ηθοποιών, σκηνοθετών και καλλιτεχνών που ζητούν μόνιμη κατάπαυση πυρός στη Γάζα και δίκαιη ειρήνη μεταξύ Παλαιστινίων και Ισραηλινών από τα τέλη του 2023. Το pin σχεδίασε ο Shepard Fairey· απεικονίζει ένα περιστέρι που κρατά λωτό με κοτσάνι από συρματόπλεγμα — εικόνα που συμβολίζει ελπίδα, αντοχή και δίκαιη ειρήνη σύμφωνα με τους διοργανωτές.
Ο Oliver Laxe, σκηνοθέτης της ταινίας Sirât (υποψήφια για καλύτερη διεθνή ταινία και καλύτερο ήχο), εμφανίστηκε στο κόκκινο χαλί με μοναδικό αξεσουάρ μια καρφίτσα-καρπούζι — σύμβολο πλέον της Παλαιστίνης. Όπως δήλωσε στο πρακτορείο Efe, «πρέπει να αντέξουμε τον πόνο όλων των ανθρώπων»· πρέπει να έχουμε «τη συνείδηση αυτού του πόνου και να βοηθάμε λίγο να τον κρατάμε».
