Ο Αυστριακός σκηνοθέτης Μάρκους Σλάιντσερ φέρνει μια ανατριχίλα στη νέα του ταινία, ένα αυστηρό ασπρόμαυρο δράμα εποχής που διαδραματίζεται στη νότια Γερμανία αμέσως μετά τον Τριακονταετή Πόλεμο. Παρά το ζοφερό του θέμα, το φιλμ είναι εξαιρετικά φωτογραφημένο και καθηλωτικό, με την ένταση μιας τολμηρής σαπουνόπερας.
Η ιστορία επικεντρώνεται στα έμφυλα στερεότυπα, σατιρίζοντας τον κεντρικό μυθικό πυρήνα του πατριαρχικού χριστιανισμού και παρουσιάζοντας την αυτο-κατασκευή της ανθρώπινης ταυτότητας μέσω της βίας και της εξαπάτησης. Κύρια επιρροή αποτελεί ξεκάθαρα η ασπρόμαυρη ταινία του Μίχαελ Χάνεκε “The White Ribbon” του 2009, στην οποία ο Σλάιντσερ είχε εργαστεί ως casting director. Και οι δύο μοιράζονται την επιθυμία να αφήνουν το κοινό με ένα άλυτο μυστήριο που δεν προσφέρει εύκολες λύσεις.
Η ιστορία της Ρόουζ και η κοινωνική προσποίηση
Το δράμα συνδυάζει πραγματικές υποθέσεις γυναικών που υποδύονταν τους άνδρες στην πρώιμη νεότερη Ευρώπη, με την περίφημη ιστορία του ψευδούς διεκδικητή Μαρτέν Γκερ στη Γαλλία. Η Σάντρα Χίλερ δίνει μια εξαιρετική ερμηνεία ως Ρόουζ, μια νεαρή γυναίκα που όλη της τη ζωή παρουσιάζεται ως άνδρας και υπηρέτησε ως στρατιώτης υπό αυτή την ταυτότητα.
Η Ρόουζ φοράει άχαρα, άμορφα ρούχα και κινείται με την οικονομία και την αυστηρότητα ενός παλιού πολεμιστή. Μια εμφανής ουλή έχει μεταμορφώσει το πρόσωπό της σε σκληρή έκφραση, ενώ φορά γύρω από τον λαιμό της τη σφαίρα που προκάλεσε το τραύμα, σαν γούρι που θυμίζει την επιβίωσή της.
Μετά τον πόλεμο, η Ρόουζ εμφανίζεται σε ένα χωριό που ισχυρίζεται πως είναι ο τόπος καταγωγής της, διεκδικώντας την οικογενειακή ιδιοκτησία ενός εγκαταλελειμμένου αλλά αξιοποιήσιμου αγροκτήματος. Με διηγήσεις τοπικών ιστοριών που μόνο ο πραγματικός κληρονόμος θα γνώριζε, πείθει τους ηλικιωμένους του χωριού και σύντομα διαπρέπει χάρη στην πειθαρχημένη εργασία της. Επιπλέον, κερδίζει τις καρδιές των κατοίκων σκοτώνοντας μια αρκούδα με το στρατιωτικό της όπλο.
Ο γάμος, η εγκυμοσύνη και το αναπάντητο μυστήριο
Ένας ευκατάστατος γείτονας συμφωνεί να πουλήσει στη Ρόουζ ένα κομμάτι γης υπό τον όρο ότι θα παντρευτεί την κόρη του Σουζάνα, μια απλή αλλά εργατική γυναίκα με θρησκευτική ευλάβεια. Αν όμως η Σουζάνα δεν μείνει έγκυος, το συμβόλαιο ακυρώνεται και οι χωριανοί αρχίζουν να ψιθυρίζουν.
Έτσι, με έκπληξη, η Ρόουζ δέχεται την απροσδόκητη είδηση από τη χαμογελαστή και αθώα Σουζάνα ότι είναι έγκυος. Πώς; Ποιος είναι ο πατέρας; Το ερώτημα τίθεται μόνο δύο φορές: αρχικά από τη Ρόουζ προς τη Σουζάνα –χωρίς απάντηση– και αργότερα από τον δικαστή στη δίκη της Ρόουζ. Η ίδια δεν επιμένει, ίσως θεωρώντας το αποτέλεσμα απλής απιστίας ή ευγνωμονώντας για το «θαύμα» που ενισχύει τη θέση της.
Στη δίκη, όταν ο δικαστής επαναλαμβάνει το ερώτημα, η Ρόουζ παραμένει σιωπηλή, ενώ προηγουμένως είχε απαντήσει με ήρεμη πρόκληση που θυμίζει τη Φαλκονετί στο «Το πάθος της Ζαν ντ’ Αρκ». Ο δικαστής δεν επιμένει περαιτέρω — ίσως για να μην δημιουργήσει μυστικιστική αύρα γύρω από μια ήδη διάσημη κατηγορούμενη ή για να αποφύγει νέα διεκδίκηση γης από τον βιολογικό πατέρα. Κι όμως, θα ακολουθήσει ακόμη μία συγκλονιστική αποκάλυψη.
Εξαιρετικές ερμηνείες και υποβόσκουσα βία
Η σιωπηλή αλλά δυναμική ερμηνεία της Χίλερ δίνει στην ταινία κορμό και ένταση· η Ρόουζ έχει ζήσει χιλιάδες κρίσεις στο πεδίο της μάχης κι έχει μάθει να επιβιώνει με ψυχραιμία. Πολύ καλή είναι και η Caro Braun, που ενσαρκώνει απρόσμενα δυναμικά τη Σουζάνα.
Η ταινία αυτή διερευνά την εξουσία και τη βία που υποβόσκουν κάτω από την αστική ηρεμία — στοιχεία που γίνονται ορατά μόνο όταν αμφισβητούνται. Πρόκειται για ακόμη μία εντυπωσιακή ερμηνεία από τη Χίλερ.
