Το καλλιτεχνικό πατινάζ αποτελεί επίσημο Ολυμπιακό άθλημα για πάνω από έναν αιώνα, καθώς έκανε την πρώτη του εμφάνιση –παραδόξως– στους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Λονδίνου το 1908. Παρέμεινε στο πρόγραμμα μέχρι τους πρώτους Χειμερινούς Ολυμπιακούς στο Σαμονί της Γαλλίας το 1924 και έκτοτε είναι σταθερά παρόν σε κάθε διοργάνωση.
Όπως όλα τα αθλήματα, έτσι και το καλλιτεχνικό πατινάζ διαθέτει το δικό του ιδιαίτερο λεξιλόγιο, με τεχνικούς όρους και αργκό. Αν σκοπεύετε να παρακολουθήσετε τους φετινούς Χειμερινούς Ολυμπιακούς στην Ιταλία, αξίζει να γνωρίζετε 10 βασικές ορολογίες του αθλήματος.
Βασικοί όροι και τεχνικές κινήσεις
Καρότο (Carrot): Στη βαθμολόγηση, ένα άλμα που χαρακτηρίζεται ως «υποστραμμένο» (underrotated ή UR) σημαίνει ότι ο αθλητής προσγειώνεται πάνω από ένα τέταρτο αλλά λιγότερο από μισή στροφή πριν ολοκληρώσει τον πλήρη κύκλο. Στα φύλλα βαθμολογίας, αυτό συμβολίζεται συχνά με ένα αγκύλη (<), εξ ου και το παρατσούκλι «καρότο».
Θανάσιμο σπιράλ (Death Spiral): Παρά το τρομακτικό όνομα, πρόκειται για μία από τις πιο εντυπωσιακές και κομψές κινήσεις στο ζευγαρωτό πατινάζ. Ο άνδρας περιστρέφεται στηριζόμενος στη μύτη του πατινιού, ενώ η γυναίκα κρατά το χέρι του και περιφέρεται γύρω του σε τόξο, με το κεφάλι της σχεδόν να αγγίζει τον πάγο. Απαιτεί μεγάλη δύναμη, ευλυγισία και συντονισμό.
Διπλό καρότο (Double Carrot): Αν ένα υποστραμμένο άλμα σημαίνει προσγείωση μεταξύ ενός τετάρτου και μισής στροφής πριν τον πλήρη κύκλο, τότε το διπλό καρότο αφορά προσγείωση με διαφορά μισής ή και περισσότερης στροφής. Τεχνικά, αυτή η αστοχία λέγεται «υποβάθμιση» (downgrade) και συμβολίζεται με δύο αγκύλες (<<).
Flutz: Ίσως έχετε ακούσει τον όρο Lutz, όμως τι είναι το flutz; Το Lutz –που πήρε το όνομά του από τον Αυστριακό αθλητή Alois Lutz– είναι ένα από τα πιο απαιτητικά άλματα, καθώς γίνεται με εκτίναξη από την πίσω εξωτερική ακμή του πατινιού και προσγείωση στην εξωτερική ακμή του άλλου ποδιού. Όταν όμως ο αθλητής εκτελεί το άλμα από την εσωτερική αντί για την εξωτερική ακμή, προκύπτει το flutz – ένας συνδυασμός των λέξεων flip και Lutz.
Hydroblading: Πρόκειται για τη θεαματική κίνηση όπου ο αθλητής γλιστρά χαμηλά στον πάγο με το σώμα σχεδόν παράλληλο προς την επιφάνεια. Σε κάποιες παραλλαγές, όπως το one- ή two-handed hydroblade, ο πατινέρ αγγίζει τον πάγο με το ένα ή και τα δύο χέρια καθώς κινείται.
Ina Bauer: Η Ina Bauer, Γερμανίδα πρωταθλήτρια του ’50 και ’60, έδωσε το όνομά της σε μια ιδιαίτερα κομψή φιγούρα. Εδώ ο αθλητής γλιστρά με τα πέλματα παράλληλα αλλά στραμμένα σε αντίθετες κατευθύνσεις – παρόμοιο με την τέταρτη θέση στο μπαλέτο.
Spread Eagle: Όπως μαρτυρά η ονομασία, spread eagle είναι κάθε κίνηση όπου ο αθλητής κινείται με τα πόδια διάπλατα ανοιχτά, τις μύτες στραμμένες προς τα έξω και τις φτέρνες αντικριστά. Η κίνηση μπορεί να γίνει είτε στην εσωτερική είτε στην εξωτερική ακμή των πατινιών.
Twizzle: Παρόλο που έχει παιχνιδιάρικο όνομα, το twizzle είναι μία από τις πιο αναγνωρίσιμες κινήσεις στο καλλιτεχνικό πατινάζ. Χαρακτηρίζει τόσο τα ατομικά όσο και τα ζευγαρωτά προγράμματα: πρόκειται για μια σειρά γρήγορων συνεχόμενων περιστροφών στο ένα πόδι ενώ ο αθλητής κινείται στον πάγο.
Waxel: Όπως και το flutz, έτσι και το waxel αφορά αποτυχημένη εκτέλεση ενός κλασικού άλματος. Το axel –που πήρε το όνομά του από τον Νορβηγό εφευρέτη Axel Paulson– απαιτεί εκτίναξη από την μπροστινή εξωτερική ακμή, περιστροφή μιάμιση φορά στον αέρα (ή περισσότερες σε διπλό/τριπλό axel) και προσγείωση στο αντίθετο πόδι. Αν η κίνηση δεν εκτελεστεί σωστά, τότε έχουμε waxel.
Zayak: Η Elaine Zayak, Αμερικανίδα πρωταθλήτρια της δεκαετίας του ’80, έγινε γνωστή για τη συχνή χρήση τριπλών αλμάτων στις εμφανίσεις της – κάτι που οδήγησε στην καθιέρωση του «κανόνα Zayak» από τη Διεθνή Ένωση Πατινάζ. Ο κανόνας περιορίζει τα ίδια τριπλά άλματα σε κάθε πρόγραμμα σε δύο. Έτσι η λέξη zayak μπήκε στη γλώσσα του αθλήματος για να περιγράψει πρόγραμμα ή αθλητή που επαναλαμβάνει υπερβολικά την ίδια φιγούρα.
