Έχουν περάσει 54 χρόνια από την τελευταία αποστολή Apollo και από τότε, ο άνθρωπος δεν έχει ταξιδέψει πέρα από τη χαμηλή τροχιά της Γης. Αυτό όμως αλλάζει με την εκτόξευση της αποστολής Artemis II που αναμένεται να πραγματοποιηθεί την επόμενη εβδομάδα από το Kennedy Space Center στη Φλόριντα. Πρόκειται για την πρώτη επανδρωμένη πτήση του προγράμματος Artemis της NASA και την πρώτη φορά μετά το 1972 που άνθρωποι θα κατευθυνθούν ξανά προς τη Σελήνη.
Στο πλήρωμα βρίσκεται ο Καναδός αστροναύτης Jeremy Hansen, ο οποίος θα είναι ο πρώτος μη Αμερικανός που θα ταξιδέψει στη Σελήνη, κάνοντας τον Καναδά μόλις τη δεύτερη χώρα στον κόσμο που στέλνει αστροναύτη στο βαθύ διάστημα. Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί μια ιστορική στιγμή για τη διεθνή συνεργασία στην εξερεύνηση του διαστήματος.
Εδώ και 15 χρόνια, ως καθηγητής, εξερευνητής και πλανητικός γεωλόγος, συμμετέχω στην εκπαίδευση του Hansen και άλλων αστροναυτών σε θέματα γεωλογίας και πλανητικής επιστήμης. Παράλληλα, είμαι μέλος της επιστημονικής ομάδας της αποστολής Artemis III και επικεφαλής της πρώτης καναδικής αποστολής ρόβερ στη Σελήνη.
Οι στόχοι της αποστολής Artemis II
Το πρόγραμμα Artemis, που ξεκίνησε το 2017, έχει ως φιλόδοξο στόχο την επιστροφή ανθρώπων στη Σελήνη και τη δημιουργία μιας μόνιμης βάσης, ως προετοιμασία για μελλοντικές αποστολές στον Άρη. Η πρώτη αποστολή, Artemis I, εκτοξεύθηκε στα τέλη του 2022. Μετά από κάποιες καθυστερήσεις, η Artemis II είναι προγραμματισμένη για εκτόξευση το αργότερο σε μία εβδομάδα.
Μαζί με τον Hansen στο πλήρωμα βρίσκονται τρεις Αμερικανοί αστροναύτες. Η Artemis II είναι η πρώτη φορά που άνθρωποι εκτοξεύονται με τον τεράστιο πύραυλο SLS (Space Launch System) της NASA και επίσης η πρώτη πτήση ανθρώπων με το διαστημόπλοιο Orion. Ο SLS είναι ο πιο ισχυρός πύραυλος που έχει κατασκευάσει ποτέ η NASA, με δυνατότητα μεταφοράς άνω των 27 τόνων φορτίου στη Σελήνη.
Το πλήρωμα έδωσε στο διαστημικό σκάφος Orion το όνομα Integrity, λέξη που αντιπροσωπεύει την εμπιστοσύνη, τον σεβασμό, την ειλικρίνεια και την ταπεινότητα.
Δοκιμές και κρίσιμες φάσεις στην τροχιά
Μετά την εκτόξευση, το πλήρωμα θα πραγματοποιήσει δοκιμές στα βασικά συστήματα υποστήριξης ζωής του Integrity: τον διανομέα νερού, τον εξοπλισμό πυρόσβεσης και φυσικά την τουαλέτα — μια σημαντική βελτίωση σε σχέση με τις αποστολές Apollo όπου δεν υπήρχε τουαλέτα αλλά “σωλήνες ανακούφισης”.
Αν όλα λειτουργήσουν σωστά, η Artemis II θα ενεργοποιήσει το στάδιο ενδιάμεσης κρυογενικής προώθησης (Interim Cryogenic Propulsion Stage) για να αυξήσει την τροχιά του σκάφους. Στη συνέχεια, το Orion και οι τέσσερις αστροναύτες θα παραμείνουν για 24 ώρες σε υψηλή τροχιά γύρω από τη Γη, σε απόσταση έως και 70.000 χιλιομέτρων, συγκριτικά με τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό που βρίσκεται μόλις στα 400 χιλιόμετρα.
Αφού ολοκληρωθούν οι απαραίτητοι έλεγχοι, το πλήρωμα θα προχωρήσει σε μία από τις πιο κρίσιμες φάσεις: το Trans-Lunar Injection (TLI). Αυτή είναι η στιγμή που το σκάφος εγκαταλείπει την τροχιά της Γης και ξεκινά το ταξίδι προς τη Σελήνη — ένα σημείο χωρίς επιστροφή μέχρι να ολοκληρωθεί η περιφορά γύρω από τη Σελήνη.
Όπως στις πρώτες αποστολές Apollo, έτσι και η Artemis II ακολουθεί “ελεύθερη επιστροφή” (free-return trajectory) μετά το TLI. Αυτό σημαίνει ότι ακόμα κι αν παρουσιαστεί βλάβη στους κινητήρες του Integrity, η βαρύτητα της Σελήνης θα κατευθύνει φυσικά το σκάφος πίσω προς τη Γη.
Lunar fly-by και διεθνής συνεργασία
Μετά από ένα ταξίδι τριών ημερών προς τη Σελήνη, το πλήρωμα θα πραγματοποιήσει το πιο συναρπαστικό ίσως στάδιο: τη διέλευση γύρω από τη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης. Το Integrity θα περάσει σε απόσταση μεταξύ 6.000 και 10.000 χιλιομέτρων πάνω από την επιφάνειά της — πολύ μακρύτερα απ’ ό,τι οποιαδήποτε αποστολή Apollo.
Σε αυτό το σημείο, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στο Star Trek, οι αστροναύτες της Artemis II θα έχουν φτάσει εκεί που “κανείς δεν έχει ξαναπάει”. Θα είναι κυριολεκτικά οι άνθρωποι που έχουν βρεθεί πιο μακριά από τη Γη στην ιστορία.
Η συμμετοχή ενός Καναδού αστροναύτη υπογραμμίζει τον διεθνή χαρακτήρα του προγράμματος Artemis. Παρότι η NASA έχει τον ηγετικό ρόλο, σήμερα έχουν υπογράψει τις Συμφωνίες Artemis (Artemis Accords) συνολικά 60 χώρες — με τελευταία προσθήκη το Ομάν στις 26 Ιανουαρίου 2026.
Βασικός στόχος των Συμφωνιών είναι η ενίσχυση όχι μόνο της εξερεύνησης του διαστήματος αλλά και των ειρηνικών σχέσεων μεταξύ των εθνών — κάτι εξαιρετικά σημαντικό σε μια εποχή αυξημένων γεωπολιτικών εντάσεων.
Ελπίζω πραγματικά ότι καθώς το Integrity επιστρέφει από τη σκοτεινή πλευρά της Σελήνης, άνθρωποι σε όλο τον κόσμο θα σταθούν για λίγο ενωμένοι ελπίζοντας σε ένα καλύτερο μέλλον. Όπως είχε πει ο Αμερικανός αστροναύτης Bill Anders, μέλος της πρώτης επανδρωμένης αποστολής Apollo στη Σελήνη: «Πήγαμε τόσο μακριά για να εξερευνήσουμε τη Σελήνη, αλλά το σημαντικότερο ήταν ότι ανακαλύψαμε τη Γη».
