Σπουδάσατε ψυχολογία στο Πάντειο Πανεπιστήμιο κι από το 2008 ως σήμερα, εργάζεστε ως δημοσιογράφος σε διάφορα μέσα, εστιάζοντας κυρίως σε θέματα ανθρώπινων δικαιωμάτων και κοινωνικής ανισότητας. Τι σας οδήγησε να στραφείτε σε αυτά τα θέματα;

Η αλήθεια είναι πως, τα τελευταία χρόνια, έχω κάνει μια επαγγελματική μετάβαση, από τη δημοσιογραφία στο ντοκιμαντέρ και τη συγγραφή είτε κειμένων ανάλυσης, είτε πιο λογοτεχνικών, αλλά το πεδίο του ενδιαφέροντός μου παραμένει ίδιο. Δηλαδή τα ζητήματα φύλου με μια διαθεματική προσέγγιση, τα ανθρώπινα δικαιώματα, ο κρατικός αυταρχισμός, η ακροδεξιά βία, οι έννοιες του τραύματος και του πένθους. Αυτό που με οδήγησε εκεί και με κρατάει εκεί είναι πρωταρχικά το βίωμα και η πρόσληψη του κόσμου. Με απασχολούν την ίδια με έναν τρόπο συγκροτητικό και θεωρώ πως είναι απολύτως κρίσιμα για το πώς υπάρχουμε, πως πράττουμε, πώς σχετιζόμαστε μεταξύ μας και διαμορφώνουν την ποιότητα του βλέμματος που ρίχνουμε πάνω στη ζωή.

Θυμάμαι ότι το 2003, με την εισβολή των ΗΠΑ στο Ιράκ, πραγματοποιήθηκαν μεγαλειώδεις διαδηλώσεις εκατομμυρίων ανθρώπων σε μεγάλο μέρος του κόσμου, δείχνοντας τα ισχυρά αντανακλαστικά ενός αντιπολεμικού κινήματος. Σήμερα, 23 χρόνια μετά, δε φαίνεται να υπάρχει αντίστοιχη μαζική αντίδραση απέναντι σε έναν ακόμη άδικο πόλεμο. Πού πιστεύετε ότι οφείλεται αυτή η διαφορά;

Όντως, τις θυμάμαι κι εγώ γιατί ήταν πάνω στην ενηλικίωσή μου κι από τις πρώτες μου εμπειρίες στον δρόμο. Σίγουρα είναι αποκαρδιωτικό το ότι σήμερα δεν έχουμε αντίστοιχες κινητοποιήσεις, ενώ είναι επιτακτικό. Εικάζω πως υπάρχουν αρκετοί λόγοι που συμβαίνει αυτό σχετιζόμενοι με την κυκλικότητα των ίδιων των κοινωνικών κινημάτων, που διανύουν περιόδους ύφεσης και άνθησης, με τη ματαίωση που βιώνει ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού από τα συνεχόμενα κρισιακά σπιράλ, με την αποσύνδεση από τα μεγάλα οράματα, με τους πολύ σκληρούς όρους επιβίωσης που σε στραγγίζουν από χρόνο, ενέργεια, δυνατότητες επεξεργασίας αυτού που συμβαίνει. Ωστόσο, δε μπορώ να παραβλέψω πως σε ένα τέτοιο συγκείμενο, σε μια εποχή διεθνούς αντιδραστικοποίησης, παρακολουθήσαμε να ραγίζει το συμπαγές τοίχος λογοκρισίας και τιμωρίας που ορθώθηκε από τις δυτικές εξουσίες για τη γενοκτονία στη Γάζα.

Εκατομμύρια άνθρωποι βγήκαν στο δρόμο για τη Γάζα, δημιουργήθηκαν γενναίες και συγκινητικές πρωτοβουλίες, όπως το Global Sumud Flotilla, έγιναν παρεμβάσεις σε θεσμούς, σε φεστιβάλ, σε πανεπιστήμια. Δεν είναι πολύ. Τίποτα δεν είναι πολύ μπροστά στο διαρκές αποικιοκρατικό έγκλημα που συντελείται στα παλαιστινιακά εδάφη και στον συγκλονιστικό αγώνα των Παλαιστινίων για ζωή και ελευθερία. Έχει σημασία όμως να διαφυλάξουμε αυτή τη συλλογική εμπειρία της αλληλέγγυας δράσης, γιατί κατά τη γνώμη μου η πιο συντριπτική ήττα που μπορούμε να υποστούμε είναι να πιστέψουμε ότι δε μπορούμε να κάνουμε τίποτα.

Έχοντας ως αφορμή τον συνεχιζόμενο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, παρατηρώ ότι η πλειονότητατων ελληνικών ΜΜΕ τα τελευταία χρόνια προσεγγίζειτις κρίσιμες διεθνείς εξελίξεις (και όχι μόνο) μέσα από το πρίσμα της εγχώριας μικροπολιτικής αντιπαράθεσης. Συχνά, ως βασικό σημείο αναφοράς τίθεται η στάση της κυβέρνησης και των διεθνών της συμμαχιών, αντί για μια τεκμηριωμένη παρουσίαση των γεγονότων. Ποιοι παράγοντες, κατά τη γνώμη σας, έχουν συμβάλει σε αυτή την υποβάθμιση της ποιότητας της ενημέρωσης στην Ελλάδα;

Τα ελληνικά μίντια, πέρα από τα συστημικά προβλήματα διαπλοκής με την πολιτική εξουσία και τα οικονομικά συμφέροντα, πέρασαν μια τρομερή κρίση τη μνημονιακή περίοδο που είχε σαν αποτέλεσμα τη διάλυση των εργασιακών σχέσεων, την απόλυση πολλών εργαζομένων, την επισφαλειοποίηση και τη συνακόλουθη αποεπένδυση από το περιεχόμενο. Δε νομίζω ότι συνήλθαν ποτέ από τότε. Αντίθετα, η πρόσδεση στην πολιτική εξουσία έγινε ακόμα πιο ισχυρή και εξόφθαλμη με αντίτιμο, καθιστώντας τα σε μεγάλο βαθμό ανυπόληπτα.

Από την άλλη, θα πω πως ακόμα και μέσα σε αυτές τις αποπνικτικές συνθήκες, έχουμε εξαιρετικές/ους δημοσιογράφους που επιμένουν στην τεκμηρίωση, στην κριτική στην εξουσία, στη συνομιλία με την κοινωνία, στις δεοντολογικές αρχές. Επίσης, για πρώτη φορά ίσως, στη δική μας γενιά τουλάχιστον, έχουμε μια αξιοσημείωτη και αξιοθαύμαστη πανσπερμία ανεξάρτητων δημοσιογραφικών ερευνητικών ομάδων, όπως το Reporters United, το Solomon, το Inside Story και άλλες που κάνουν απίστευτη δουλειά με κορωνίδα την αποκάλυψη του σκανδάλου των υποκλοπών. Έχει νόημα να τα θυμόμαστε κι αυτά, να στηρίζουμε την προσπάθεια γιατί είναι πολύτιμη για τη δημοκρατία.

Έχετε συμμετάσχει, μεταξύ άλλων, στη δημιουργία σειρών ντοκιμαντέρ. Μια τέτοια σειρά είναι «Οι κυρίες του ρεμπέτικου», που προβάλλεται στην κρατική τηλεόραση, όπου υπογράφετε το σενάριο και συμμετέχετε στην αρχισυνταξία. Τι κρατάτε περισσότερο από αυτές τις γυναίκες και ποιος ήταν ο ρόλος τους στη διαμόρφωση της μουσικής κουλτούρας;

Κρατάω το πείσμα τους, την επιμονή τους να μπουν στον ανδροκρατούμενο και στιγματισμένο κόσμο του ρεμπέτικου σε μια εποχή που οι γυναίκες στην Ελλάδα δεν είχαν καν το δικαίωμα της ψήφου και ο μόνος χώρος που θεωρούνταν κοινωνικά κατάλληλος γι’ αυτές ήταν το σπίτι τους. Το ότι εκείνες οι γυναίκες τόλμησαν να σταθούν δίπλα στους άνδρες, να τραγουδήσουν, να διεκδικήσουν να πληρώνονται, να αμφισβητήσουν δηλαδή τη νόρμα, είναι από μόνο του μια ρήξη.

Μαζί με τη Νίνα Μαρία Πασχαλίδου γράψατε και σκηνοθετήσατε την ταινία «Survivors – Ξαναγράφοντας τον μύθο της». Μιλήστε μας για αυτή τη δουλειά και για το τι προσπαθήσατε να αναδείξετε μέσα από αυτήν.

Θα επαναλάβω κάτι που έχω γράψει κι άλλη φορά γιατί συνοψίζει το τι σημαίνει για μένα αυτή η ταινία: Όταν ξεκινήσαμε να συζητάμε για το Survivors, εγώ δεν ήμουν καν έγκυος. Τώρα που η ταινία μας έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, η κόρη μου είναι τριών ετών και χαίρομαι που κάποια στιγμή θα μπορέσει να τη δει. Μέσα από τις ιστορίες τριών καταπληκτικών γυναικών, νιώθω ότι βλέπουμε τη συλλογική μας ιστορία από την εποχή του μύθου, την ιστορία γυναικών και θηλυκοτήτων που έχουν υποστεί βία, που έχουν υπάρξει θύματα αλλά δεν είναι μόνο θύματα, είναι και μαχήτριες. Παρακολουθώντας την πορεία τριών γυναικών – επιζωσών έμφυλης βίας προς την ενδυνάμωση, μας ενδιαφέρει να μείνει ανοιχτός αυτός ο ορίζοντας του απεγκλωβισμού και να αναδειχθεί η μετασχηματιστική πνοή της φεμινιστικής αλληλεγγύης.

Ποιες είναι οι αιτίες που το 2026, σε μια σύγχρονη κοινωνία, όχι μόνο δεν έχει λυθεί το ζήτημα της ισότητας των φύλων, αλλά το μοτίβο της έμφυλης βίας επαναλαμβάνεται ξανά και ξανά;

Η αιτία είναι η πατριαρχία και η διαπλοκή της με τα συστήματα ηγεμονίας του καπιταλισμού και του εθνοφυλετισμού και είναι κάτι που με διαφορετικές εκφάνσεις και διαφορετική ένταση, ισχύει σε παγκόσμιο επίπεδο. Από εκεί και πέρα, μιλώντας για την Ελλάδα ειδικότερα και για την εποχή μας, είναι αναγκαίο να επισημανθεί πως πάρά το γεγονός ότι αυτά τα θέματα πλέον έχουν αποκτήσει ορατότητα, πως έχουν γίνει επεξεργασίες, πως έχουν κατατεθεί προτάσεις, η θεσμική απροθυμία για οποιαδήποτε πρωτοβουλία στην κατεύθυνση της πρόληψης και της αντιμετώπισης είναι μνημειώδης και αρκούντως εύγλωττη.

Ενδεικτικά, θα αναφέρω κάποια από τα πράγματα που θα έπρεπε να είχαν γίνει: θεσμική αναγνώριση της γυναικοκτονίας, ενίσχυση του δικτύου δομών και υπηρεσιών για κακοποιημένες γυναίκες, εξατομικευμένο σχέδιο διαφυγής με τη συνδρομή και την προστασία του κρατικού μηχανικισμού για κάθε γυναίκα και θηλυκότητα που βρίσκεται σε απειλή, μακροπρόθεσμο πλάνο διασφάλισης της οικονομικής επιβίωσης για τις επιζώσες, δημιουργία εξειδικευμένων rapecenters σε κάθε πόλη, δημιουργία οικογενειακών δικαστηρίων για ταχείες και αποτελεσματικές εκδόσεις αποφάσεων, πρόσβαση σε δωρεάν και εξειδικευμένη νομική και ψυχολογική αρωγή για όλες τις επιζώσες, ευθυγράμμιση της δικαστικής λειτουργίας με τη νομολογία περί αποφυγής δευτερογενούς θυματοποίησης. Αυτά είναι κάποια άμεσα μέτρα που αν είχαν ληφθεί κάποιες θα είχαν σωθεί. Αλλά η Πολιτεία αδιαφορεί, συνεπικουρεί τον οργανωμένο μσογυνισμό με ρυθμίσεις όπως ο νόμος για την υποχρεωτική συνεπιμέλεια και πουλάει ποινικό λαϊκισμό που δε λύνει κανένα απολύτως πρόβλημα.

Πρόσφατα ο ιστορικός Μενέλαος Χαραλαμπίδης μου είπε με αφορμή την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή: «το γεγονός αυτό άγγιξε και ευαισθητοποίησε την πλειοψηφία της κοινωνίας (μεταξύ άλλων) γιατί έχουμε απομακρυνθεί τόσο πολύ από τέτοιες στάσεις ζωής, ώστε μας φαίνονται σχεδόν αδιανόητες. Πολλοί άνθρωποι ζηλεύουν αυτούς τους ανθρώπους, όχι επειδή εκτελέστηκαν, αλλά επειδή είχαν μια αλύγιστη πίστη στις ιδέες τους». Είμαστε στ’ αλήθεια τόσο μακριά από το θάρρος και έχουμε χάσει την πίστη μας;

Πιστεύω πως μας διαπέρασε ένα ρίγος συγκλονισμού ακριβώς γιατί σ’ αυτά τα ιστορικά ντοκουμέντα βρήκαμε ένα θραύσμα καθαρής και γενναιόψυχης μνήμης, το οποίο το έχουμε ανάγκη σε ενεστώτα χρόνο που νιώθουμε συρρικνωμένες/οι. Έχουμε ανάγκη να θυμηθούμε ότι υπήρξαν αυτοί οι άνθρωποι, ότι η καλύτερη εκδοχή του εαυτού δεν είναι κάτι αφηρημένο και απροσδιόριστο, είναι σάρκινη, είναι κομμάτι της συλλογικής μας ιστορίας και μπορεί να μας εμπνεύσει ξανά.

Ποια είναι τα πλάνα σας από δω και πέρα; Υπάρχει κάποια έντονη επιθυμία να ασχοληθείτε με κάποιο συγκεκριμένο θέμα;

Είναι μια αρκετά πυκνή περίοδος για μένα, με δημιουργικές, αλλά και εξουθενωτικές σε ορισμένες περιπτώσεις όψεις. Αρκετά πράγματα για τα οποία εργάστηκα για καιρό έχουν πάρει πλέον υλική υπόσταση, οπότε είναι ακόμα στην αρχή της διαδρομής τους που ελπίζω να είναι μεγάλη. Δηλαδή το βιβλίο που συνεπιμεληθήκαμε με τον Αντώνη Γαλανόπουλο εκδόθηκε πρόσφατα σε μια συνεργασία του Eteron με τις εκδόσεις Τόπος, ο θεατρικός μας μονόλογος «Μέσα στο ναρκοπέδιο, μου είπαν πως θα μάθω να χορεύω» έχει ολοκληρώσει τον πρώτο του κύκλο, αλλά πιστεύω ότι έχει να κάνει πολλά σλάλομ ακόμα ανάμεσα σε νάρκες και η ταινία μας μόλις έκανε πρεμιέρα και ξεκινάει το ταξίδι της για να βρει το κοινό της. Στο Eteron, ετοιμάζουμε αρκετά ενδιαφέροντα καινούρια projects και στις αρχές του καλοκαιριού θα είναι έτοιμο ένα ντοκιμαντέρ του κάνουμε με τη Νιόβη Αναζίκου για το Κέντρο Διοτίμα με θέμα τη φροντίδα. Οπότε επιστρέφω πάντα στα θέματα που με ταλανίζουν με έναυσμα το συλλογικό βίωμα. Σκέφτομαι, όμως, πως σε μια ιστορική συγκυρία που δεν προσφέρεται για πλάνα, σχεδιασμούς κα όνειρα, μάλλον το σημαντικότερο πλάνο είναι να πιστέψουμε πως αξίζει να παλέψουμε για κάτι καλύτερο από τη δυστοπία που ζούμε.

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ γι’ αυτή την κουβέντα, κυρία Λούκα!

Κι εγώ!

Τα επίσημα, διεθνή στοιχεία δείχνουν πρόοδο: οι νέες λοιμώξεις μειώθηκαν κατά ~61% σε σχέση με την κορύφωση της επιδημίας τη δεκαετία του 1990. Επιπλέον, όσοι λαμβάνουν αντιρετροϊκή θεραπεία έχουν πλέον την δυνατότητα να ζουν με μια χρόνια, ιατρικά διαχειρίσιμη κατάσταση, με σημαντική μείωση του ρίσκου μετάδοσης.

Ωστόσο, η επιδημία παραμένει παγκόσμια πρόκληση: το φορτίο είναι ιδιαίτερα βαρύ στην περιοχή της υποσαχάριας Αφρικής, όπου ζει περίπου τα δύο τρίτα των ανθρώπων με HIV. Και παρότι η θεραπεία έχει επεκταθεί σημαντικά (περίπου 31,6 εκατομμύρια άνθρωποι λαμβάνουν σήμερα αντιρετροϊκή αγωγή), αυτό δεν αρκεί για να εξαλείψει τη νόσο — ειδικά όταν η πρόσβαση στην πρόληψη, τη διάγνωση και την αγωγή παραμένει άνιση.

Γιατί δεν μπορεί ο ιός να θεωρείται «χθες»: Η μάχη συνεχίζεται

Η διεθνής πρόοδος στη θεραπεία και τη μείωση των θανάτων δεν σημαίνει ότι η κρίση έχει λήξει. Σύμφωνα με παγκόσμιες εκτιμήσεις, εκατομμύρια άνθρωποι δεν έχουν πρόσβαση σε θεραπεία, ενώ κάθε χρόνο καταγράφονται νέες μολύνσεις σε αριθμό που καθιστά σαφή την αποτυχία στον πλήρη έλεγχο της επιδημίας.

Επιπλέον, οι κοινωνικές ανισότητες, η έλλειψη ενημέρωσης και το στίγμα — σε όλες τις χώρες — εξακολουθούν να αποτελούν σημαντικά εμπόδια σε διαγνωστικά και προληπτικά προγράμματα, στη χορήγηση θεραπείας αλλά και στην κοινωνική ένταξη των ανθρώπων που ζουν με HIV.

Η εικόνα στην Ελλάδα: Από τα παγκόσμια δεδομένα… στην καθημερινότητα

Τα διεθνή στοιχεία αναδεικνύουν το μέγεθος της επιδημίας. Όμως κι η Ελλάδα δεν έχει «ξεμείνει» από προκλήσεις. Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα:

· Στο πρώτο δεκάμηνο του 2025 καταγράφηκαν 526 νέες διαγνώσεις HIV.

· Σημαντική αύξηση των λοιμώξεων μέσω ετεροφυλοφιλικής επαφής — εξέλιξη που καταρρίπτει παρωχημένα στερεότυπα.

· Το 38,4% των νέων διαγνώσεων αφορά ανθρώπους μη ελληνικής καταγωγής — γεγονός που υπογραμμίζει την ανάγκη για ειδικές πολιτικές και ευαισθητοποίηση των μετακινούμενων πληθυσμών.

· Το 52% των νέων διαγνώσεων γίνεται καθυστερημένα, με υψηλότερα ποσοστά μεταξύ γυναικών, ετεροφυλόφιλων και ατόμων άνω των 50 — ένδειξη πως η ενημέρωση και η πρόληψη πρέπει να είναι καθολική, και όχι περιορισμένη σε ομάδες «υψηλού κινδύνου».

Αυτά τα στοιχεία καταδεικνύουν ότι, παρά τις ιατρικές δυνατότητες και την ύπαρξη αποτελεσματικής πρόληψης (όπως η προφυλακτική αγωγή PrEP), απέχουμε πολύ από την επίτευξη μηδενικών νέων κρουσμάτων.

Τι ζητείται από την Πολιτεία και την κοινωνία – οι διεκδικήσεις του συλλογικού κινήματος

Ο Σύλλογος Οροθετικών Ελλάδος, με γνώμονα τα παραπάνω, θέτει συγκεκριμένα αιτήματα και προτεραιότητες:

• Ενίσχυση των Μονάδων Λοιμώξεων με ιατρικό, νοσηλευτικό και διοικητικό προσωπικό.
• Σχεδιασμό και εφαρμογή πολιτικών κατά του στίγματος και των διακρίσεων — τόσο σε ιατρικές δομές όσο και στην κοινωνία ευρύτερα.
• Άμεση λειτουργία μονάδας υποβοηθούμενης αναπαραγωγής για ανθρώπους που ζουν με HIV, στο ΓΝ «Αττικόν».
• Ενσωμάτωση της σεξουαλικής και σεξουαλικής υγείας στα σχολικά προγράμματα — με ενημέρωση, πρόληψη και υπεύθυνη αγωγή.
• Εύκολη πρόσβαση σε τεστ μέσω self-tests και ταχυδρομικών kits.
• Ενίσχυση υπηρεσιών μείωσης βλάβης για χρήστες ψυχοδραστικών ουσιών — αναγνώριση και στήριξη ευάλωτων πληθυσμών.

Ο HIV δεν ανήκει στο παρελθόν — Είναι δική μας υπόθεση

Τα διεθνή στοιχεία δείχνουν πως ο HIV παραμένει παγκόσμια πρόκληση. Η ιατρική έχει κάνει άλματα προόδου, όμως χωρίς ενημέρωση, πρόσβαση, πρόληψη και κοινωνική ευαισθητοποίηση, ποτέ δεν θα νικήσουμε πλήρως την επιδημία.

Στην Ελλάδα, τα πρόσφατα δεδομένα θέτουν προ των ευθυνών την Πολιτεία και την κοινωνία. Η ευκαιρία για αλλαγή υπάρχει, αλλά χρειάζεται τόλμη, δημοκρατία στην Πρόνοια και αποφασιστικότητα για δικαιώματα και ισότητα.

Ο HIV αντιμετωπίζεται αλλά δεν νικήθηκε. Ο αγώνας συνεχίζεται — για εμάς, για όλους.

Όταν καλείται να ξεχωρίσει μία μόνο από τις περίπου είκοσι ταινίες του, ο Γαβράς επιλέγει το “Hanna K”, μια ταινία του παρελθόντος με επίκεντρο τη σχέση Εβραίων και Παλαιστινίων. Όπως λέει, «θα μπορούσε να βοηθήσει να κατανοήσουμε λίγο καλύτερα το παρόν».

Αντιστάθηκε πάντα στην ανάγκη να πάρει ξεκάθαρη θέση στις ταινίες του. Παρότι ο ίδιος θέλει να παρουσιάζει τον κόσμο μέσα από τον κινηματογράφο, αποφεύγει τη δημιουργία έργων «κομματικών ή δογματικών». Όπως σημειώνει: «Οι ταινίες μου είναι τέχνη, όχι διανοητικός ή πολιτικός λόγος».

Η απογοήτευση από την πολιτική αριστερά

Παραδέχεται ότι η καρδιά του «παραμένει λίγο στραμμένη προς τα αριστερά», αλλά δηλώνει απογοητευμένος. «Στη Γαλλία, όπου έχω περάσει σχεδόν όλη μου τη ζωή, η πολιτική αριστερά έχει οδηγηθεί σε μια γελοία πορεία».

Η ανησυχία του για την κοινωνία είναι έντονη: «Ζούμε σε ένα προαποκαλυπτικό σκηνικό. Η απληστία μας καταστρέφει τον πλανήτη και η ανικανότητά μας για διάλογο διαλύει τη δημοκρατία».

Ο Τραμπ ως σύμβολο της εποχής και το πάθος για το σινεμά

Δεν διστάζει να σχολιάσει αιχμηρά τον Ντόναλντ Τραμπ: «Είναι η προσωπικότητα που ορίζει καλύτερα την εποχή μας, επειδή απέδειξε ότι δεν χρειάζεται να συζητήσει με κανέναν, να συμβιβαστεί με κανέναν ή να σεβαστεί κανέναν κανόνα για να αποκτήσει όλη την εξουσία».

Η ανάγκη του για δημιουργία παραμένει αμείωτη. «Γιατί να το σταματήσω; Ο κινηματογράφος δεν είναι επάγγελμα για μένα, αλλά πάθος — επομένως δεν βλέπω λόγο να το εγκαταλείψω», δηλώνει. Αποκαλύπτει μάλιστα ότι αυτή την περίοδο γράφει για τους μήνες που καθόρισαν τη μοίρα της Ελλάδας στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Οι εργαζόμενοι της εταιρείας στη Θεσσαλονίκημε στόχο τη συντήρηση έργου που είχε ξεκινήσει στο παρελθόν, επισκέφτηκαν τη Νέα Ραιδεστό, σε περιοχή που είχαν ήδη φυτευτεί δέντρα. Κατά τη διάρκεια της δράσης, οι εθελοντέςτης ChiesiHellasκαθάρισαν τον περιβάλλοντα χώρο, κλάδεψαν και πότισαν το αστικό πράσινο, αναδεικνύοντας την ανάγκη για συνέχεια και συνέπεια στο χρόνο στις ενέργειεςδενδροφύτευσης και ανάπλασης.

Επιπρόσθετα των δράσεων, η Chiesi Hellas υποστήριξετο έργο του οργανισμού We4all με τη δωρεά 500 δέντρων για την ενίσχυση δασικής περιοχής στην Ελλάδα, την οποία και θα υποδείξουν αρμόδιοι περιβαλλοντολόγοι επιστήμονες.

Ο Head of Value, Market Access & External Affairs της ChiesiHellas κ. Ηλίας Πυρνοκόκης δήλωσε: «Θα θέλαμε να ευχαριστήσουμε θερμά όλους τους συναδέλφους της ChiesiHellas για τον ενθουσιασμό, τη δέσμευση και το ομαδικό πνεύμα που επέδειξαν, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην επιτυχία της φετινής μας δράσης. Ευχαριστούμε,επίσης, τον Περιβαλλοντικό & Ανθρωπιστικό Οργανισμό We4all για τη φετινή, εξαιρετικά εποικοδομητική συνεργασία, καθώς και τους τοπικούς φορείς για τη στήριξή τους. Φέτος, το μήνυμά μας “Dogood, Dowell, Repeat!” εκφράζει τη δέσμευσή μας να μετατρέπουμε το καλό σε πράξη, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας του αέρα που αναπνέουμε και την προώθηση μιας πιο υγιούς και βιώσιμης ζωής για όλους».

Σε πλήρη εναρμόνιση με τη στρατηγική βιώσιμης ανάπτυξης του Ομίλου Chiesi, η εταιρεία επικοινωνεί το μήνυμα ότι η υγεία του περιβάλλοντος είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την υγεία του ανθρώπου. Με κάθε «WeACTDay», η ChiesiHellas αποδεικνύει ότι η εταιρική υπευθυνότητα δεν είναι απλώς μια δέσμευση στα λόγια, αλλά μια συνεχής πράξη προσφοράς προς το περιβάλλον και την κοινωνία – μια δράση που θέτει τα θεμέλια για ένα βιώσιμο και πιο ανθρώπινο αύριο.

Σχετικά με τον Όμιλο Chiesi
Η Chiesi είναι ένας διεθνής βιοφαρμακευτικός όμιλος προσανατολισμένος στην έρευνα που αναπτύσσει και διαθέτειστην αγορά καινοτόμες θεραπευτικές λύσεις στην αναπνευστική υγεία, τις σπάνιες ασθένειες και την εξειδικευμένη φροντίδα. Αποστολή της εταιρείας είναι να βελτιώνει την ποιότητα ζωής των ανθρώπων και να ενεργεί υπεύθυνα τόσο προς την κοινότητα όσο και προς το περιβάλλον.

Με την υιοθέτηση της νομικής μορφής της Benefit Corporation στην Ιταλία, τις ΗΠΑ, τη Γαλλία και την Κολομβία, η δέσμευση της Chiesi για τη δημιουργία κοινής αξίας για την κοινωνία στο σύνολό της είναι νομικά δεσμευτική και κεντρική στη λήψη αποφάσεων σε ολόκληρη την εταιρεία. Ως πιστοποιημένη B Corp από το 2019, η Chiesi αποτελεί μέρος μιας παγκόσμιας κοινότητας επιχειρήσεων που πληρούν υψηλά πρότυπα κοινωνικού και περιβαλλοντικού αποτυπώματος. Η εταιρεία στοχεύει να επιτύχει μηδενικές εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου (GHG) έως το 2035.

Με 90 χρόνια εμπειρίας, η Chiesi έχει την έδρα της στην Πάρμα (Ιταλία), με 31 θυγατρικές σε όλο τον κόσμο και αριθμεί περισσότερους από 7.500 εργαζόμενους. Το κέντρο Έρευνας και Ανάπτυξης του Ομίλου στην Πάρμα λειτουργεί μαζί με άλλους 6 σημαντικούς κόμβους Ε&Α στη Γαλλία, τις ΗΠΑ, τον Καναδά, την Κίνα, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Σουηδία.

Περισσότερες πληροφορίες μπορείτε να βρείτε εδώ

Πώς οι πλούσιοι και ισχυροί σχεδιάζουν να νικήσουν τον θάνατο: Η συζήτηση Πούτιν – Σι Τζινπίνγκ και η επιστημονική φαντασία που γίνεται πολιτική

Όταν, στις αρχές Σεπτεμβρίου, ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ πιάστηκαν σε ανοιχτό μικρόφωνο να συζητούν για το πώς μπορεί ο άνθρωπος να παραμείνει νέος ή και να ζήσει «για πάντα», η εικόνα έμοιαζε να ξεπηδά από σελίδες επιστημονικής φαντασίας. «Με την πρόοδο της βιοτεχνολογίας, τα ανθρώπινα όργανα μπορούν να μεταμοσχεύονται συνεχώς, και οι άνθρωποι να παραμένουν όλο και πιο νέοι – ακόμη και να πετύχουν την αθανασία», είπε ο Ρώσος πρόεδρος. «Υπάρχει η πιθανότητα», πρόσθεσε, «να ζήσουμε έως και 150 χρόνια».

Από τη δημόσια υγεία στη Silicon Valley: Το νέο όραμα της μακροζωίας

Η ιστορία της ανθρωπότητας είναι ιστορία διαρκούς μάχης με τον χρόνο. Στον 20ό αιώνα, η πρόοδος της ιατρικής και της δημόσιας υγείας έφερε πρωτοφανή αύξηση στο προσδόκιμο ζωής. Σήμερα, όμως, για μια ομάδα δισεκατομμυριούχων επενδυτών, κυρίως από τη Silicon Valley, αυτό δεν αρκεί. Το όραμά τους δεν είναι απλώς η μακροζωία, αλλά η αθανασία. Επενδύουν σε εργαστήρια βιοτεχνολογίας, σε πειράματα ανανέωσης ιστών, ακόμη και σε πρακτικές όπως η μετάγγιση «νεανικού αίματος».

Οι διαφορετικές εκδοχές της «αθανασίας»

Το κίνημα των «αθανάτων» δεν είναι ενιαίο. Κάποιοι πιστεύουν πως η συγχώνευση με την τεχνητή νοημοσύνη θα επιτρέψει στον άνθρωπο να γίνει μετα-ανθρώπινος και να ζει αιώνια σε ένα ψηφιακό σύμπαν. Άλλοι οραματίζονται την πλήρη αναδόμηση του κοινωνικού και πολιτικού συστήματος ώστε η τεχνολογική πρόοδος να προχωρά χωρίς περιορισμούς. Υπάρχει, τέλος, και η πιο «πραγματιστική» εκδοχή, όπως αυτή που εκφράζουν ηγεσίες όπως ο Σι και ο Πούτιν: αξιοποίηση της ιατρικής και των βιοεπιστημών για να καθυστερήσει η γήρανση και να επιτευχθεί η αναζωογόνηση.

Healthspan: η νέα παράμετρος στη συζήτηση

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας ορίζει το «υγιές γήρας» όχι μόνο ως τη διάρκεια ζωής, αλλά κυρίως ως τη διατήρηση της λειτουργικότητας και της ευεξίας. Σε αυτό το πλαίσιο, ο όρος healthspan –δηλαδή τα χρόνια που ζούμε υγιείς, χωρίς σοβαρές ασθένειες– έχει αποκτήσει μεγαλύτερη σημασία από το ίδιο το lifespan. Στόχος, πλέον, είναι όχι απλώς περισσότερα χρόνια, αλλά περισσότερα ποιοτικά χρόνια.

Τα όρια της επιστήμης και οι πειραματισμοί

Από τα πειράματα σε ποντίκια με μετάγγιση «νεανικού αίματος» μέχρι τις θεραπείες που υπόσχονται αναστροφή του βιολογικού ρολογιού, η έρευνα κινείται ανάμεσα σε επιστημονική και ηθική αβεβαιότητα. Κάποιες μέθοδοι –όπως οι αμφιλεγόμενες κλινικές που πωλούν μεταγγίσεις πλάσματος νέων δοτών– έχουν καταγγελθεί από τον αμερικανικό FDA ως «εκμετάλλευση της αγωνίας των ανθρώπων». Κι όμως, οι επενδύσεις συνεχίζονται, με την υπόσχεση ότι «σύντομα» θα έρθει η στιγμή της μεγάλης ανατροπής.

Longevity Escape Velocity: Ο αγώνας με τον χρόνο

Ένα από τα πιο συζητημένα σενάρια είναι το λεγόμενο longevity escape velocity: η στιγμή που η επιστήμη θα μπορεί να θεραπεύει τις ασθένειες ταχύτερα από όσο γερνάει ο οργανισμός. Αν αυτό επιτευχθεί, τότε –θεωρητικά– η βιολογική φθορά δεν θα οδηγεί αναπόφευκτα στον θάνατο. Ωστόσο, η υπόθεση αυτή βασίζεται στην πεποίθηση ότι η τεχνολογία θα συνεχίσει να προοδεύει με εκθετικούς ρυθμούς, κάτι που πολλοί επιστήμονες αμφισβητούν.

Η κριτική: Όταν η ζωή δεν είναι αλγόριθμος

Πολλοί βιολόγοι και γιατροί προειδοποιούν ότι η υπεραπλούστευση του φαινομένου της γήρανσης σε ένα «τεχνικό πρόβλημα» αγνοεί τη βιολογική και κοινωνική πολυπλοκότητα της ζωής. Όπως τόνισε ο νομπελίστας Venki Ramakrishnan, η αλαζονεία ορισμένων φυσικών και μηχανικών οδηγεί συχνά σε παραγνώριση του ουσιώδους: η θνητότητα δεν μπορεί να μετατραπεί σε κώδικα.

Όταν η επιστημονική φαντασία γίνεται πολιτική ατζέντα

Κι όμως, οι συζητήσεις αυτές δεν περιορίζονται στα εργαστήρια. Η αναζήτηση της αθανασίας έχει φτάσει στο ανώτατο πολιτικό επίπεδο. Το 2025, με την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η στενή συνεργασία με τις μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες ενίσχυσε ακόμη περισσότερο τις φωνές που βλέπουν την αθανασία όχι ως όνειρο, αλλά ως επενδυτική και πολιτική στρατηγική.

Το διακύβευμα για την κοινωνία

Ενώ οι ισχυροί του πλανήτη επενδύουν σε τεχνολογίες που υπόσχονται να νικήσουν τον θάνατο, το ερώτημα παραμένει: ποιος θα επωφεληθεί; Θα πρόκειται για μια νέα ανισότητα, όπου οι λίγοι θα παρατείνουν τη ζωή τους επ’ αόριστον, ενώ οι πολλοί θα συνεχίσουν να ζουν και να πεθαίνουν με τα όρια της ανθρώπινης φύσης;

Η έκθεση «Μπορώ κι εγώ» αποτελεί έναν εορτασμό για τα 10 χρόνια της έδρας της ΠΕΣ Πολύτροπον στα Καλύβια και ταυτόχρονα για τα 10 χρόνια λειτουργίας της εταιρείας +2feet του Βασίλη Τζιγκούρα. Πιστεύοντας πως μία από τις βασικότερες εκφράσεις του πολιτισμού είναι η φροντίδα και η προστασία των ζώων, το Πολύτροπον, με αφορμή το τελευταίο ανάπηρο ζώο του Πολυχώρου, τον Αζόρ, που έφυγε πρόσφατα από τη ζωή, συμπράττει με την +2feet, που έχει καταφέρει να μετατρέψει τα αναπηρικά αμαξίδια για ζώα από είδος πολυτελείας σε είδος πρώτης ανάγκης.

Μέχρι πρόσφατα, πολύ συχνά η αναπηρία θεωρούταν αιτία θανάτωσης, κι όμως, πλέον όλο και περισσότεροι αντιλαμβάνονται πως τελικά -όπως για τον άνθρωπο, έτσι και για τα ζώα- δεν είναι καταδίκη. Η +2feet μέχρι σήμερα έχει βοηθήσει πάνω από 3000 ζώα, έχει δωρίσει πάνω από 500 αμαξίδια σε αδέσποτα ζώα με κινητικά προβλήματα που βρίσκονται σε καταφύγια και σπίτια εθελοντών φιλόζωων σε Ελλάδα, Κύπρο, τρίτες χώρες και εμπόλεμες ζώνες, πραγματοποιεί σταθερά ενημερώσεις σε σχολεία και συμμετέχει ενεργά στην προσπάθεια να βρουν σπίτι ανάπηρα ζώα, αποδεικνύοντας έμπρακτα πως και αυτά μπορούν να έχουν μια κανονική ζωή, χωρίς να στερούνται τίποτα.

Μέρος των εσόδων θα διατεθεί στην +2feet για την κάλυψη του κόστους αμαξιδίων και φορείων μεταφοράς τραυματισμένων ζώων, που προορίζονται για τα αδέσποτα. Το πλήρες πρόγραμμα των παράλληλων εκδηλώσεων, όπως και ο πλήρης κατάλογος των καλλιτεχνών που θα συμμετάσχουν, θα ανακοινωθούν σύντομα.

Πληροφορίες

ΠΕΣ Πολύτροπον | 5-12/7, 7-11 μ.μ. |
Είσοδος ελεύθερη

Πηγή: Αθηνόραμα

Μάλιστα. Ήξερα ότι θα μελαγχολήσω, γι’ αυτό πήγα, άλλωστε. Όμως ήθελα να συμβεί γλυκά μέσα από το πρίσμα της χαμένης μου εφηβείας. Δεν ήμουν προετοιμασμένος για κάτι περισσότερο, πόσω μάλλον να προβληματιστώ για το επερχόμενο τέλος του κόσμου (λες και δεν το κάνω συστηματικά, το τελευταίο διάστημα). Προσπάθησα να εστιάσω την προσοχή μου αλλού: στον ήχο, στον κόσμο γύρω μου, στα σόλο των εξαιρετικών μουσικών, σε στίχους, όπως «θ’ αγαπηθούμε με τις καρδιές στα χέρια», όμως κάτι μέσα μου δε με άφηνε. Το «αφεντικό» μυαλό μου είχε κάνει τη δουλειά του.

Λες να έρχεται το τέλος του κόσμου; Τουλάχιστον, έτσι όπως τον ξέρουμε μέχρι σήμερα; Σίγουρα, η κατάσταση που επικρατεί γύρω μας δεν είναι ενθαρρυντική. Και πώς να είναι, όταν χέρια, που στάζει ακόμα το αίμα από τα δάχτυλά τους, πατούν κουμπιά και σημαδεύουν πυρηνικές εγκαταστάσεις; Και πώς να είναι, όταν ένας νάρκισσος ηλικιωμένος, που υποτίθεται ότι κρατάει τον πλανήτη στα χέρια, του απαντάει στην απειλή ενός παγκοσμίου πολέμου με φράσεις, όπως «τώρα, ήρθε η ώρα να τον πιείτε»; Και πώς να είναι, όταν παρακολουθούμε μια γενοκτονία σε ζωντανή μετάδοση και η ηγεσία του «στολισμένου», με πανανθρώπινες αξίες και ιδανικά, δυτικού κόσμου, παρακολουθεί άπραγη – στη χειρότερη περίπτωση –συμβάλλει καθοριστικά στο να μην τελειώσει αυτή η ντροπή;

Έχοντας μεγάλη αγάπη για την ιστορία, έχω την εντύπωση ότι η κατανόησή της σε βάθος έχει τη δυνατότητα να κάνει τον κόσμο καλύτερο. Το να μοιράζεσαι, για παράδειγμα, μαρτυρίες ανθρώπων που επέζησαν από σκοτεινές εποχές – όπως το Ολοκαύτωμα ή άλλες γενοκτονίες – μοιάζει με το χτύπημα ενός συναγερμού που φωνάζει: αυτά δεν πρέπει να ξανασυμβούν. Κι όμως εξακολουθούν να συμβαίνουν. Πώς είναι δυνατόν; Μήπως υπάρχουν πάρα πολλοί κακοί άνθρωποι από όσους θα έπρεπε;

Η συγγραφέας Elif Shafak δίνει μια απάντηση σε ανθρώπινο – όχι πολιτικό – επίπεδο: ασφαλώς υπάρχουν κακοί άνθρωποι, αλλά είναι σχετικά λίγοι και δεν μπορούν μόνοι τους να προκαλέσουν τόση δυστυχία. Τα κακά πράγματα συνεχίζουν να συμβαίνουν όχι επειδή το αντίθετο του καλού είναι το κακό, αλλά επειδή το αντίθετο του καλού είναι η αναισθησία. Είναι η στιγμή που γινόμαστε απαθείς, που χάνουμε την ευαισθησία μας, που αποσυνδεόμαστε ο ένας από τον άλλον. Είναι η στιγμή που παύουμε να νιώθουμε τι μπορεί να σημαίνει η ιστορία κάποιου που ζει στην άλλη άκρη του κόσμου. Η στιγμή που σταματάμε να νοιαζόμαστε.

Κι αν νιώθεις ανήμπορος να αλλάξεις μόνος σου τον κόσμο – όπως νιώθω κι εγώ – τουλάχιστον μην σταματήσεις να νοιάζεσαι. Κι αν πιστεύεις ότι όλα πάνε από το κακό στο χειρότερο – όπως πιστεύω κι εγώ – τουλάχιστον μην πάψεις να ψάχνεις εκείνα τα άτομα που νιώθουν το ίδιο. Μπορεί κάποια στιγμή, όλα μαζί να καταφέρουμε ανοίξουμε ρωγμές στον τοίχο της αναισθησίας που χτίζεται σιωπηλά γύρω μας.

Εγώ, πάντως, τη μέρα που θα έρθει το τέλος του κόσμου, θα βάλω τα καλά μου – όπως λέει και το τραγούδι στην αρχή. Θα ανέβω κάπου ψηλά να δω το τελευταίο ηλιοβασίλεμα και θα διηγηθώ στο αγέννητο παιδί μου όλα τα όνειρα που δεν πρόλαβα να δω.

Πώς ξεκίνησε η ενασχόληση με την ηθοποιία και το θέατρο και πώς εξελίσσεται μέχρι σήμερα;

Ήταν κάτι που το αγαπούσα από μικρός, χωρίς να γνωρίζω τι ακριβώς είναι. Μου άρεσε να εκφράζομαι μέσω ενός ποιήματος στο σχολείο, ενός τραγουδιού. Μεγαλώνοντας κι αναζητώντας θεατρικές ομάδες, αποφάσισα ότι θα ήθελα να ασχοληθώ επαγγελματικά. Οπότε άφησα τις σπουδές μου στο Πανεπιστήμιο και πέρασα στη Δραματική Σχολή του Ωδείου Αθηνών. Κι από εκεί και πέρα, ξεκίνησα να εργάζομαι ως επαγγελματίας ηθοποιός.

Από τότε, όλη αυτή η πορεία που έχεις διανύσει ήταν όπως την είχες σκεφτεί;

Είμαι πολύ χαρούμενος με την όλη πορεία. Δεν έχω κάποιο παράπονο ή απωθημένο. Είμαι ευτυχής που έχω γνωρίσει σημαντικούς ανθρώπους, που έχω έρθει σε επαφή με μεγάλα κείμενα, που έχω κάνει τις παραστάσεις, που έχω κάνει. Και συνεχίζεται φυσικά το ταξίδι. Αν περίμενα κάτι άλλο; Νομίζω ότι αυτό που αναζητούσα ήταν κι αυτό που αντιμετώπισα κι αυτό που βρήκα. Δεν τα είχα κάπως αλλιώς στο μυαλό μου. Όταν είσαι πιο μικρός, τα πράγματα είναι πιο μαγικά. Και όσο μεγαλώνεις τη μαγεία πρέπει να την αναζητείς. Επειδή, καμιά φορά, οι καθημερινές θεατρικές παραστάσεις μπορεί να γίνουν ρουτίνα, εκεί χρειάζεται μια αντίσταση ώστε να επανέλθει η μαγεία. Το λέμε μεταξύ μας οι ηθοποιοί, ότι πάντα πρέπει να έχουμε το μυαλό μας στο πώς νιώθαμε στο ξεκίνημά μας.

Είναι επάγγελμα, το καταλαβαίνω, και σε κάθε επάγγελμα, υπάρχει και η έννοια της ρουτίνας. Ξεχωρίζεις, όλα αυτά τα χρόνια, μια στιγμή ή μια περίοδο, που δε θα ξεχάσεις ποτέ;

Είναι κάποιες συνεργασίες με κάποιους συγκεκριμένους ανθρώπους, που ακόμη τις κουβαλάω. Η συνάντηση με τον Ολιβιέ Πι, στο Φεστιβάλ της Αβινιόν, η συνάντηση με τον σπουδαίο Σλοβένο σκηνοθέτη Τομάζ Παντούρ, με τον Νίκο Μαστοράκη και με άλλους φυσικά ηθοποιούς και σκηνοθέτες. Δε θέλω να ξεχάσω κάποιον. Κάθε παράσταση είναι μια καινούρια αρχή. Δε μου αρέσει να μένω στο παρελθόν. Αναζητώ πάντα το επόμενο βήμα.

Έτσι είναι. Διαβάζοντας για σένα, έμαθα ότι διδάσκεις κιόλας. Έχεις φτιάξει ο ίδιος μια δραματική σχολή στο Ίδρυμα Μιχάλης Κακογιάννης. Θα ήθελα να μου πεις για το θέμα της διδασκαλίας. Σε βοηθά στην εξέλιξή σου; Ποια είναι η λογική, με την οποία μεταδίδεις αυτό που έχεις μάθει, σε νέους ηθοποιούς;

Θέλω να βλέπω τη διδασκαλία ως κομμάτι της δουλειά μας. Δηλαδή, οφείλουμε να μεταλαμπαδεύουμε τα όσα γνωρίζουμε στους νεότερους. Γιατί το θέατρο απαιτεί πολύ μεγάλη τεχνική, αλλά πέρα από την τεχνική, υπάρχει κι ένας κόσμος που οφείλουμε να τον διδάξουμε, δεν ξέρω πώς να το πω. Για παράδειγμα, οφείλουμε να μεταλαμπαδεύουμε την αγάπη για τα κείμενα, την επιμονή, τη «δουλειά μυρμηγκιού» που χρειάζεται, την υπομονή, που πρέπει να έχει ένας ηθοποιός. Ξέρεις, ζούμε σε έναν κόσμο που όλοι βιάζονται, σε έναν κόσμο που όλα οφείλουν να γίνονται γρήγορα. Όλοι αναζητούν το γρήγορο αποτέλεσμα. Ο καπιταλισμός συνθλίβει τους ανθρώπους, στην προσπάθεια της υπερπαραγωγής. Ενώ το θέατρο αναζητεί εντελώς διαφορετικούς δρόμους. Πιο ήσυχους, πιο μαλακούς. Αυτή τη σχολή την έφτιαξα κυρίως θέλοντας να μαζέψω ανθρώπους της γενιάς μου, καλλιτέχνες που εκτιμώ, και να διαμορφώσουμε μαζί έναν νέο δρόμο για το σύγχρονο ελληνικό θέατρο.

Και μέσα κι από αυτή την ενασχόλησή σου, πιστεύεις ότι το θέατρο έχει ακόμη τη δύναμη να αφυπνίζει, να ανοίγει παράθυρα;

Το θέατρο έχει πολύ μεγάλη δύναμη. Είναι κάτι που υπάρχει τόσες χιλιάδες χρόνια, όσο υπάρχει και ο θεσμός της δημοκρατίας. Το θέατρο μπορεί να μαλακώσει τις ψυχές. Ειδικά στις μέρες μας, που πολλοί άνθρωποι έχουν κάποιου είδους κατάθλιψη, νιώθουν να έχουν παραιτηθεί, το θέατρο είναι θαλπωρή. Επομένως, άλλες φορές, είναι επαναστατικό και αφυπνίζει, άλλες φορές είναι γιατρικό. Μπορεί να κάνει πολλά πράγματα.

Πολύ σωστό. Έχεις πάρει σε διάφορα ζητήματα ξεκάθαρη θέση, κατά καιρούς. Κάτι που σε έχει κάνει γνωστό κι εκτός θεατρικού πλαισίου. Αρχικά, θέλω να ρωτήσω τι θεωρείς ότι πάει στραβά στην Ελλάδα και νιώθουμε καταπιεσμένοι; Είναι κακό το ριζικό μας, όπως έλεγαν παλιά ή απλώς είμαστε μέρος ενός συστήματος, που παρακμάζει; Ενός γενικού φαινομένου, τέλος πάντων;

Νομίζω ότι είμαστε πνευματικά φυλακισμένοι. Δεν το λέω για να ακουστεί ως κάτι βαρύγδουπο. Είδα, τις προάλλες, ένα ντοκιμαντέρ που έκαναν κάποιοι φίλοι για την Παλαιστίνη. Πρόκειται για ένα ντοκιμαντέρ, που έγινε πριν ξεσπάσει ο πόλεμος. Μιλούσε, λοιπόν, ένας Παλαιστίνιος, που είχε χάσει γονείς, παιδιά, κι έλεγε ότι «εμείς εδώ αγωνιζόμαστε και για όλους εσάς. Γιατί αν χάσουμε εμείς, θα χάσετε κι εσείς, στη Δύση». Εμείς, εδώ, έλεγε, είμαστε πραγματικά φυλακισμένοι – τα σπίτια τους είχαν κάγκελα- εσείς, στη Δύση, είστε πνευματικά φυλακισμένοι. Σκεφτόμουν ότι έχει δίκιο αυτός ο άνθρωπος. Μέσα από αυτά που είχε περάσει, είχε αποκτήσει και μια πολύ βαθιά σοφία. Εμείς μπορεί να μην έχουμε κάγκελα στα μπαλκόνια μας, αλλά έχουμε κάγκελα στις ψυχές μας. Το βλέπουμε γύρω μας: ο κόσμος δεν είναι καλά. Κι εμείς οι ίδιοι που συζητούμε έχουμε τρομερά προβλήματα, ακριβώς επειδή δεν έχουμε πυξίδα. Έχουμε χάσει κάθε πίστη για οποιαδήποτε αλλαγή. Στη Δύση, και ειδικά στην Ελλάδα. Εδώ, όσοι τα λέμε μεταξύ μας, λέμε και την κουβέντα «δε βαριέσαι, τίποτα δεν πρόκειται να αλλάξει». Κάτι τέτοιο είναι ένας πνευματικός θάνατος. Επομένως, το θέατρο μπορεί να ανασταίνει τις ψυχές μας και να μας οδηγεί σε μια αντίδραση. Αυτή τη στιγμή, χρειαζόμαστε μια κοινωνική αφύπνιση.

Όλα αυτά που λες τα συνδέω κάπως και με μια ανάρτησή σου, που διάβασα. Περιέγραφες πολύ ωραία μια καθημερινή σου μέρα. Ταυτίστηκα, όπως και πολλοί άλλοι. Πόση ελευθερία έχει η λογική του «τρέχω να προλάβω» και πόσο είναι στο χέρι μας να αλλάξουμε αυτό το μοτίβο; Ξεκινώντας από την καθημερινότητα που έχει στρες, διάφορες δυσκολίες –δεν είναι αναπόσπαστο κομμάτι αυτού που περιέγραφες πριν, του καπιταλιστικού συστήματος.

Νομίζω υπάρχει τρόπος. Γιατί καλή είναι η ανάλυση που κάνω κι εγώ και όλοι μας, αλλά η πραγματικότητα λέει ότι χρειάζεται και μια πρόταση. Ανάλυση χωρίς πρόταση δεν έχει νόημα. Δεν θέλω να μεμψιμοιρώ, θέλω να πράττω. Ο δρόμος που υπάρχει είναι συγκεκριμένος. Όλοι οι άνθρωποι έχουμε μια εργασία, υπάρχει ένα σωματείο εργαζομένων. Οφείλουμε εκεί να δίνουμε το «παρών». Πρώτα, λοιπόν, στο σωματείο μας, όπου ο καθένας εργάζεται. Αυτό είναι το πρώτο βήμα. Μετά μιλάμε για τα προβλήματα του κλάδου μας. Οπότε αρχίζουμε και μοιραζόμαστε κάτι. Βγαίνουμε από την ατομικότητά μας και πάμε προς κάτι συλλογικό. Το δεύτερο είναι η επαφή με τη γειτονιά μας. Όλοι κάπου μένουμε. Να αναλογιστούμε τι σχέσεις έχουμε με τη γειτονιά μας. Γιατί η γειτονιά μας είναι η μικροκοινωνία μας. Δημιουργούμε σχέσεις με τη γειτονιά μας; Μικρά μικρά πράγματα, τα οποία σιγά – σιγά γίνονται μεγάλα.  Κι όταν αυτά τα μεγάλα προκύψουν, είσαι μέρος της ιστορίας κι όχι έρμαιο. Ενεργός, λοιπόν, στη γειτονιά, ενεργός στη δουλειά. Γιατί όλη αυτή η ανάθεση δεν έχει οδηγήσει πουθενά. Ή μάλλον έχει οδηγήσει στα αποτελέσματα, τα οποία βλέπουμε. Στον ψυχικό θάνατο, στον οικονομικό στραγγαλισμό, η νεολαία φεύγει. Αλλά όχι μόνο. Εγώ που γίνομαι σε λίγο 40 χρόνων, σκέφτομαι να φύγω. Και το σκέφτονται και πολλοί άλλοι. Μένουμε εδώ μόνο «ετσιθελικά» , για το «γαμώτο».

Ρομαντικά.

Ναι. Λες «όχι, δε θα φύγουμε εμείς από το σπίτι μας».

Μιας και το επισημαίνεις, κι εγώ στην ίδια γενιά ανήκω και για να το ελαφρύνω λίγο: άκουσα έναν stand up comedian, που έλεγε ότι η γιαγιά του, παρόλο που δεν είχε τελειώσει ούτε το δημοτικό, είχε στην κατοχή της ακίνητα, γη κτλ. Ενώ η δική μας γενιά, που θεωρείται η πιο μορφωμένη στην εξέλιξη της ιστορίας, ζει πληρώνοντας στην Αθήνα κι αλλού, ένα μικρό σπίτι 500 ευρώ το μήνα. Είμαστε μια αδικημένη γενιά; Είσαι πατέρας, πιστεύεις ότι αυτό θα συνεχιστεί και στα παιδιά σου; Έχουμε πάρει την κάτω βόλτα;  

Έχει ο καιρός γυρίσματα. Η αλήθεια είναι όμως ότι η γενιά μας είναι αδικημένη. Από την άλλη, οι παππούδες μας έζησαν Κατοχή. Δεν ξέρω τι είναι καλύτερο. Σίγουρα, η Κατοχή είναι ό,τι χειρότερο. Μετά, υπήρξε πνευματική αναγέννηση. Υπήρξε ελπίδα μετά τον πόλεμο, ότι τα πράγματα θα πάνε καλύτερα. Και πήγαν καλύτερα, ως έναν βαθμό. Και ύστερα, ξεκίνησε ο οικονομικός πόλεμος. Είμαστε μια γενιά, που βρίσκεται σε διαρκή ομηρία. Ακόμη κι αν κανείς «κάνει δύο δραχμές», είναι σίγουρο ότι, με κάποιον τρόπο, το κράτος θα τις πάρει πίσω. Κι όλο αυτό αποτυπώνεται σε μια ψυχική κατάπτωση. Υπάρχουν τόσα πολλά ψυχολογικά προβλήματα. Όποιος δεν παίρνει χάπια, βγαίνει να πιει δυο ποτά για να ηρεμήσει και να πάει να κοιμηθεί. Άλλος το ρίχνει εμμονικά στη γυμναστική. Έχει χαθεί το μέτρο.

Αυτό περνάει και στα παιδιά μας;

Προφανώς. Αν τα παιδιά βλέπουν εμάς, που φερόμαστε έτσι, θα γίνουν κι αυτά άνθρωποι με νευρώσεις. Και δεν ξέρουμε πού θα βγάλει αυτό. Η κοινωνία είναι νευρωτική. Κάποιος θα βρίσει, κάποιος θα κορνάρει, κάποιος θα ξαναβρίσει. Κι όλο αυτό το καταπίνεις μέχρι να σκάσεις ή μέχρι να γίνεις αυτός που θα βρίσει.

Ζεις στην Αθήνα, αλλά δραστηριοποιείσαι και επιχειρηματικά στην Εύβοια. Τι σε ώθησε να στραφείς προς την επαρχία; Υπάρχει κάτι που σου δίνει εκεί περισσότερη ελευθερία από την Αθήνα;

Ναι, δραστηριοποιούμαι, αλλά πήρα την απόφαση σήμερα να πουλήσω την επιχείρηση.

Σήμερα; Α, είναι φρέσκο.

Δεν αντέχω άλλο με την κοροϊδία των αρχών, με την έλλειψη υποδομών, με το ελληνικό κράτος, που είναι εχθρικό απέναντι σε εμάς. Με τη σύζυγό μου φτιάξαμε μια επιχείρηση από το μηδέν. Βρήκαμε ένα οικόπεδο με κάποια μικρά δωμάτια από τους γονείς μου. Το πήραμε και το κάναμε ένα yoga retreat hotel, με εφτά μήνες σεζόν, στη Νότια Εύβοια, σε ένα παρατημένο μέρος, που δεν υπάρχει κανένας. Κόσμος πολύς από το εξωτερικό με το ξενοδοχείο εφτά μήνες γεμάτο, ενώ δεν έχουμε νερό ούτε πού να πετάξουμε τα λύματα του βόθρου, γιατί έκλεισε ο βιολογικός στο Αλιβέρι και μας ζητούν 400 ευρώ. Εμείς πρέπει να βρίσκουμε 400 ευρώ ανά τρεις μέρες για να αδειάζουμε τα λύματα για να μην πνιγεί στο σκατό η περιοχή. Θέλουμε 30.000 ευρώ μόνο γι’ αυτό. Ζούμε τριτοκοσμικά πράγματα και δεν την παλεύουμε πλέον. Αυτό το πολύ πετυχημένο πρότζεκτ, που δημιουργήσαμε, δυστυχώς θα πουληθεί σε κάποιον από το εξωτερικό και θα χαθεί μια περιουσία, που φτιάχτηκε με πολύ κόπο και αγώνα. Αλλά αυτή είναι η Ελλάδα.

Με πρόλαβε η πραγματικότητα: Ήθελα να μου πεις αν η επαρχία φέρει κάτι διαφορετικό. Αλλά μου έλυσες την απορία ξεκάθαρα.

Ίσα – ίσα, η επαρχία είναι πολύ πιο σκληρή από την Αθήνα. Είναι αδυσώπητη.

Θα αλλάξω λίγο το κλίμα. Έχεις εκδώσει κι ένα παραμύθι. Υπάρχει κάτι νέο στα σκαριά; Σε ενδιαφέρει η λογοτεχνία ως ένα σταθερό κομμάτι της δημιουργικής σου πορείας;

Γράφω, κατά καιρούς, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είμαι συγγραφέας. Έχω γράψει και μια μικρού μήκους ταινία, δύο ταινίες βασικά, οι οποίες έγιναν κιόλας. Είναι κι αυτός ένας δρόμος για να εκφράζομαι. Νομίζω ότι οτιδήποτε έχει σχέση με την αφήγηση μιας ιστορίας με αφορά. Το παιδικό παραμύθι προέκυψε από μια μικρή ιστορία, που είχα γράψει για την κόρη μου, όταν γεννήθηκε. Αυτό που περιγράφει το παραμύθι είναι κάτι που είχα ζήσει με την κόρη μου. Όταν έχω έμπνευση, κάθομαι και γράφω.

Ωραίο αυτό πολύ. Ποιοι είναι οι επόμενοι σταθμοί σου; Υπάρχει κάτι, που έχεις σκεφτεί και δεν έχει πραγματοποιηθεί;

Έχω διάφορες προτάσεις για του χρόνου. Αλλά δεν έχω κάτι που να μπορώ να πω, αυτή τη στιγμή, ότι θα γίνει. Κάπως, είμαι σε μια αναζήτηση πραγμάτων. Θα ήθελα σίγουρα να δουλέψω με πολύ συγκεκριμένους ανθρώπους από τον χώρο. Οπότε μπορώ να περιμένω μέχρι να γίνει αυτό. Κάπως, πλέον, δεν με αφορά ο θεατρικός αγώνας. Να πηγαίνω από τη μια παράσταση στην άλλη. Αυτό βέβαια το δικαίωμα μού το δίνουν οι άλλες μου δραστηριότητες. Έχω, ας πούμε, την πολυτέλεια να επιλέγω τις συνεργασίες μου.

Αυτά είχα να ρωτήσω, Χάρη. Αν θες εσύ να προσθέσεις κάτι τελευταίο.

Θα ήθελα να κάνω δύο αναφορές. Αν θέλουμε να λεγόμαστε άνθρωποι, θα πρέπει να μιλάμε για την Παλαιστίνη. Γι’ αυτό το έγκλημα που συμβαίνει σε αυτόν τον πολύπαθο τόπο. Δεν πρέπει να το ξεχνάμε αυτό το ζήτημα: Λευτεριά στην Παλαιστίνη. Και τελεία. Ο καθένας, με όποιον τρόπο μπορεί, να ενημερώνει τον κόσμο. Να μην ξεχνάμε αυτούς τους ανθρώπους, γιατί είναι ένας διαρκής φάρος αντίστασης και κάτι τέτοιο αφορά σε όλη την ανθρωπότητα.

Έχεις δίκιο και πολύ καλά κάνεις και το επισημαίνεις. Σε ευχαριστώ πάρα πολύ για την κουβέντα.

Κι εγώ!

*Φωτογραφίες: ΦΡΑΝΤΖΕΣΚΑ ΓΙΑΪΤΖΟΓΛΟΥ-WATKINSON, Μιχάλης Αρχοντίδης

Ο εορτασμός της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου καθιερώθηκε το 1962 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου, με την έναρξη της σεζόν του «Θεάτρου των Εθνών» στο Παρίσι και με το πρώτο μήνυμα να γράφεται από τον Ζαν Κοκτό. Έκτοτε, η Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου εορτάζεται στις 27 Μαρτίου από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα, εκπροσωπώντας μια ευκαιρία υπενθύμισης της ετερότητας αυτής της καλλιτεχνικής έκφρασης και προώθησης του αντίκτυπου που έχει στις σύγχρονες κοινωνίες.

«Μπορεί το θέατρο να αφουγκραστεί το SOS που εκπέμπει η εποχή μας, σε έναν κόσμο με πτωχοποιημένους πολίτες, έγκλειστους στα κελιά της εικονικής πραγματικότητας, περιχαρακωμένους στην ασφυκτική ιδιώτευσή τους; Σε έναν κόσμο με ρομποτοποιημένες υπάρξεις μέσα σε ένα ολοκληρωτικό σύστημα ελέγχου και καταστολής σε όλο το φάσμα της ζωής;», αναφέρει, μεταξύ άλλων, στο μήνυμα, που συνέταξε για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου 2025, ο σπουδαίος σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος.

Η τέχνη του θεάτρου είναι συνυφασμένη με τους ψυχικά έτοιμους να επιχειρήσουν την υπέρβαση, να καταβάλλουν έναν συνειδητό μόχθο, χωρίς ρητορείες, για να φτάσουν κοντά στον εκάστοτε συγγραφέα ή ποιητή. Με εκείνους που παλεύουν για «νέους τρόπους αφήγησης που θα αποσκοπούν στην καλλιέργεια της μνήμης και στη διαμόρφωση μιας νέας ηθικής και πολιτικής ευθύνης, με στόχο την έξοδο από την πολύμορφη δικτατορία του σημερινού μεσαίωνα».

Ωραίος επίλογος γι’ αυτό το σύντομο κείμενο. Και τώρα και πάντα.

Οι επανειλημμένες κυρώσεις στις εισαγωγές Ρωσικού Φυσικού Αερίου, οδήγησαν, κατά ένα σημαντικό μέρος, στην εισαγωγή Υγροποιημένου Φυσικού Αερίου (LNG), κυρίως Αμερικανικού, στο ενεργειακό μείγμα, αλλά σε τιμές πολλαπλάσιες από το Ρωσικό αέριο. Αυτό έχει οδηγήσει και το γενικότερο κόστος της ενέργειας (του πετρελαίου και των προϊόντων του καθώς και του ηλεκτρικού ρεύματος) σε δυσθεώρητα ύψη. 

Παράλληλα, στον απόηχο της επαναφοράς της οικονομίας μετά την πανδημία, οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι έχουν καταφέρει ελέγχοντας την αγορά, να εκτοξεύσουν τα κέρδη τους σε επίπεδα υπερδιπλάσια από τα ιστορικά τους. Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και η κυβέρνηση, αφήνοντας ανέγγιχτα τα καρτέλ από τη μια, μαζεύοντας παράλληλα έμμεσους φόρους (ΕΦΚ και ΦΠΑ) από την άλλη. Επιπρόσθετα, ειδικά στον Ηλεκτρισμό και το Φυσικό αέριο η μεταβολή της ενέργειας σε χρηματιστηριακό προϊόν έχει δώσει την δυνατότητα απόλυτης χειραγώγησης της αγοράς, αθέμιτη κερδοσκοπία και ουρανοκατέβατα κέρδη. Αυτό ισχύει πολύ περισσότερο στην Ελλάδα που ολιγοπωλείται η αγορά της. 

Κερδοσκοπία και χειραγώγηση της αγοράς

Σήμερα, οι μεγάλοι ενεργειακοί όμιλοι έχουν καταγράψει σημαντική αύξηση των κερδών τους. Για παράδειγμα, η ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή παρουσίασε αύξηση εσόδων κατά 42.6% και καθαρή κερδοφορία κατά 45.3% το εννεάμηνο του 2024, κυρίως λόγω της αυξημένης εγκατεστημένης ισχύος.  Στην Ελλάδα, η ΔΕΗ σημείωσε αύξηση της παραγωγής κατά 44% από ΑΠΕ το ίδιο διάστημα, με την παραγωγή να ανέρχεται σε 4.8 TWh, που αντιστοιχεί στο 31% της συνολικής παραγωγής της εταιρείας.  Ωστόσο, η χειραγώγηση της αγοράς, η αθέμιτη κερδοσκοπία και η αποκόμιση υπερκερδών, ειδικά σε αγορές όπως η ελληνική, όπου επικρατούν ολιγοπωλιακές συνθήκες, είναι η νέα πραγματικότητα. 

Επιπτώσεις στην οικονομία και την κοινωνία

Όλα αυτά έχουν οδηγήσει το ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη (στην Ελλάδα ακόμη περισσότερο) σε επίπεδα πολλαπλάσια (π.χ. στο Φυσικό αέριο πενταπλάσια) των ΗΠΑ με συνέπεια την επιτάχυνση της αποβιομηχανοποίησης της Ευρώπης και επιδείνωση της ενεργειακής φτώχειας στα νοικοκυριά. Το κλείσιμο επιχειρήσεων λόγω υπέρογκου κόστους ενέργειας είναι πλέον καθημερινό φαινόμενο. Στην Γερμανία για παράδειγμα, με την βαριά ενεργοβόρα παραγωγική βάση της, ανακοινώνονται ήδη, μεταφορές παραγωγικής δραστηριότητας. 

Η όλη κατάσταση, οδηγεί τις πιο συντηρητικές δυνάμεις να αμφισβητήσουν ακόμα και την κλιματική κρίση, παρά το ότι γίνεται όλο και πιο εμφανής και με μεγαλύτερες εξάρσεις καταστροφών και ακραίων κλιματικών φαινομένων.

Η Ευρώπη, θεωρητικά ηγέτιδα στην «πράσινη μετάβαση», φαίνεται αποσβολωμένη μπροστά στο “Drill baby, Drill” του προέδρου Trump. Η άνοδος των ακροδεξιών κυβερνήσεων σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες έρχεται να αμφισβητήσει δικαιώματα και κατακτήσεις και ταυτόχρονα να επαναπροσδιορίσει το ενεργειακό portfolio. Η αμηχανία όμως των ευρωπαϊκών ελίτ δεν γίνεται στο κενό. Έχουν προηγηθεί οι αποτυχημένες πολιτικές, που στο όνομα της πράσινης μετάβασης, οδήγησαν την μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία σε συνθήκες ενεργειακής φτώχειας και αποκλεισμού. 

Οι πολίτες όμως και οι προοδευτικές δυνάμεις δεν πρέπει να χάσουν τον κρίσιμο στόχο για την ενεργειακή δημοκρατία. Είναι δυνατή και η προστασία του περιβάλλοντος και η μείωση των τιμών.

Η Ευρώπη λοιπόν βρίσκεται μπροστά σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι με τρεις πιθανές κατευθύνσεις :

Α. Οπισθοδρόμηση  

Συνέχιση της υπάρχουσας ανεπαρκούς πολιτικής που βασίζεται μεταβατικά όλο και περισσότερο στο πανάκριβο Υγροποιημένο, κυρίως Αμερικάνικο LNG, που στην πορεία δημιουργεί νέες ενεργειακές εταιρίες με νέα υπερκέρδη ενώ το κόστος της φορτώνεται στους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις. Επίσης η επαναφορά στην υπερ-εξαρτηση από τα ορυκτά καύσιμα, με ένταση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, είναι η άλλη όψη του ίδιου νομίσματος. 

Β. Πρόοδος

Αναθεώρηση της ενεργειακής μετάβασης με την κοινωνία και την ευρύτερη οικονομία στο επίκεντρο (σε αντίθεση με την σημερινή επικέντρωση μόνο στις ενεργειακές εταιρίες). Έτσι ώστε η πράσινη ενεργειακή μετάβαση να είναι επιτυχής και δίκαιη. Σήμερα, ότι γίνεται, ενώ παρουσιάζεται ως «πράσινο», επί της ουσίας δεν είναι. Μεγάλα, φαραωνικά έργα ΑΠΕ, χωρίς διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες, μακριά από τις κοινωνικές ανάγκες και την μετατροπή μεγάλων περιοχών (βλέπε Αιτωλοακαρνία κα.) σε ενεργειακές αποικίες με ερημοποίηση του τόπου από το παραγωγικό ανθρώπινο δυναμικό της περιοχής. 

Συνεπώς, αυτά που θα έπρεπε να γίνουν —τόσο άμεσα όσο και στρατηγικά — και δεν έχουν γίνει είναι: 

Άμεσα, είναι απαραίτητο να παρθούν μέτρα που θα κρατήσουν την ενέργεια (τόσο στον ηλεκτρισμό όσο και τα υγρά καύσιμα) σε προσιτό επίπεδο τόσο για τους πολίτες όσο και τις επιχειρήσεις. Συγκεκριμένα:

• Πρέπει να μονιμοποιηθεί ένα σύστημα περιορισμού (στην πηγή με πλαφόν περιθωρίων κέρδους) ουρανοκατέβατων κερδών απέναντι στις εταιρείες ηλεκτρικής ενέργειας και τα διυλιστήρια. Η σημερινή τακτική των (ισχνών) επιδοτήσεων το μόνο που κάνει είναι να διατηρεί τα υπερκέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων με χρήματα του λαού. 

• Πρέπει να επανέλθει η ΔΕΗ σε δημόσιο έλεγχο. Η ιδιωτικοποίηση της έχει φέρει ως αποτέλεσμα να μην υπάρχει κανένας απολύτως έλεγχος στις στρεβλώσεις της αγοράς. Το «αόρατο» χέρι της αγοράς που θα ρύθμιζε το ενεργειακό τοπίο, θα ήταν ανέκδοτο αν δεν ήταν εφιάλτης για τους καταναλωτές. 

• Να επιταχυνθεί η αποφασιστική στήριξη νοικοκυριών και επιχειρήσεων με επιδότηση στις επενδύσεις αυτοπαραγωγής/ αυτοκατανάλωσης, με στόχο να απεγκλωβιστούν από την ενεργειακή φτώχεια τα νοικοκυριά και ειδικά οι πιο ευάλωτοι. Η κυβέρνηση της ΝΔ επιλεγεί να στηρίζει ενεργειακές επιχειρήσεις (βλ. πρόγραμμα «Απόλλων») βάζοντας μεσάζοντα ιδιωτικές εταιρείες που έχουν σκοπό το κέρδος, αντί να στηρίζει τους ίδιους του Δήμους, τις ΔΕΥΑ, τους ΤΟΕΒ να δημιουργήσουν Ενεργειακές κοινότητες. Μόνο έτσι μπορούν να διαχέονται άμεσα τα οφέλη στην κοινωνία. 

Και ενώ θα έπρεπε εδώ και χρόνια να επιταχυνθούν οι επενδύσεις δικτύων και σε μια νέα αρχιτεκτονική πολύ-πολικών δικτύων ηλεκτρισμού που θα εξισορροπήσει την δομή κεντρικών δικτύων μεταφοράς με περιφερικά δίκτυα διανομής, με στόχο να εκμεταλλευόμαστε τις δυνατότητες αυτοπαραγωγής / αυτοκατανάλωσης (Prosumers), εκχωρούν τον ηλεκτρικό χώρο στα μεγάλα ιδιωτικά συμφέροντα. Με άλλα λόγια δεν γίνεται ο ΑΔΜΗΕ και ο ΔΕΔΔΗΕ, που έχουν μονοπωλιακή θέση και έσοδα εγγυημένα από την πολιτεία να μην κάνουν αυτά που εν τέλει η πολιτεία για την ενεργειακή μετάβαση. Και σε ορισμένες περιπτώσεις να γίνονται εμπόδιο. 

• Τέλος, είναι αδήριτη ανάγκη να μειωθεί ο ΕΦΚ στα καύσιμα στο ελάχιστο επιτρεπτό των συντελεστών της ΕΕ.

Με βάση τις παραπάνω βασικές κατευθύνσεις που χρειάζεται η χώρα, θα εξασφαλίσει και τις τρεις κρίσιμες παραμέτρους για την ενέργεια (ενεργειακή ασφάλεια, ενεργειακή συμβατότητα με το περιβάλλον και την προστασία των οικοσυστημάτων, και ενεργειακή προσιτότητα, δηλαδή ενέργεια φτηνή και προσιτή για τον πολίτη) ώστε όλοι να απολαμβάνουν τα οφέλη της και όχι οι λίγοι και πλουσιότεροι. 

Αυτοί οι παραπάνω άξονες στρατηγικής —που βρίσκονται στον αντίποδα των σημερινών κυβερνητικών επιλογών — είναι η μόνη βιώσιμη λύση για το περιβάλλον, την οικονομία, την κοινωνία και τις επόμενες γενιές. 

*Μίλτος Ζαμπάρας, Βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας, Τομεάρχης Περιβάλλοντος και Ενέργειας ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ