Πώς το «χάσιμο» μιας ώρας ύπνου επηρεάζει την οικογένεια και την υγεία μας

Γιατί όμως μας επηρεάζει τόσο πολύ; Η επιστήμη εξηγεί ότι τα σκοτεινά πρωινά και το φως που αργεί να σβήσει το βράδυ «μπερδεύουν» το βιολογικό μας ρολόι. Αυτό μπορεί να φέρει αϋπνίες για εβδομάδες, ενώ έρευνες δείχνουν ακόμα και μια μικρή αύξηση σε καρδιακά επεισόδια αμέσως μετά την αλλαγή του Μαρτίου.

Ευτυχώς, υπάρχουν απλά τρικ για να βοηθήσουμε τον οργανισμό μας –και των παιδιών μας– να προσαρμοστεί χωρίς δράματα!

Πότε αλλάζουμε τα ρολόγια μας;

Η θερινή ώρα ξεκινά παραδοσιακά την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου. Μπορεί για κάποιους η προσαρμογή να φαίνεται παιχνιδάκι, όμως για το ένα τρίτο των ενηλίκων που ήδη παλεύουν να κοιμηθούν ένα ποιοτικό επτάωρο, αυτή η ώρα είναι πολύτιμη.

Πολλοί προσπαθούν να προετοιμαστούν πηγαίνοντας για ύπνο 15-20 λεπτά νωρίτερα τις προηγούμενες ημέρες – μια εξαιρετική ιδέα και για τα παιδιά, που συνήθως δυσκολεύονται περισσότερο να αποχωριστούν το παιχνίδι τους.

Τι συμβαίνει στο μυαλό μας όταν η μέρα «μεγαλώνει»;

Ο εγκέφαλός μας έχει το δικό του εσωτερικό ρολόι που ρυθμίζεται από το φως και το σκοτάδι. Αυτός ο «κιρκάδιος ρυθμός» μας λέει πότε πρέπει να είμαστε στην τσίτα και πότε ήρθε η ώρα για νανάκια.

Όταν έχουμε παραπάνω φως το βράδυ, η μελατονίνη –η ορμόνη του ύπνου– αργεί να εκκριθεί. Αποτέλεσμα; Ο κύκλος μας αποσυντονίζεται. Και επειδή ο καλός ύπνος είναι το «καύσιμο» για την καρδιά, τον μεταβολισμό και τη διάθεσή μας, η έλλειψή του μας κάνει να νιώθουμε… εκτός φόρμας.

Προσοχή στους δρόμους και στην καρδιά

Δεν είναι μόνο η νύστα. Σύμφωνα με μελέτες, τα τροχαία ατυχήματα παρουσιάζουν μια μικρή άνοδο τις πρώτες ημέρες μετά την αλλαγή, κυρίως το πρωί, λόγω της στέρησης ύπνου.

Παράλληλα, οι καρδιολόγοι παρατηρούν μια αύξηση στα περιστατικά εμφραγμάτων τη Δευτέρα μετά την αλλαγή. Αν και οι επιστήμονες ακόμα ψάχνουν το «γιατί», φαίνεται πως η απότομη διατάραξη του ρυθμού μας μπορεί να πιέσει λίγο παραπάνω όσους έχουν ήδη θέματα, όπως υψηλή πίεση.

4 απλά tips για ανώδυνη προσαρμογή

Μην αφήσετε την αλλαγή της ώρας να σας χαλάσει την εβδομάδα! Δοκιμάστε τα εξής:

• Πρωινό ραντεβού με τον ήλιο: Την πρώτη εβδομάδα, βγείτε στο μπαλκόνι ή κάντε μια βόλτα μόλις ξυπνήσετε. Το φυσικό φως θα «κλειδώσει» το βιολογικό σας ρολόι στη σωστή ώρα.
• Μετακινήστε το πρόγραμμα: Δοκιμάστε να φάτε βραδινό ή να γυμναστείτε λίγο νωρίτερα από το συνηθισμένο.
• Προσοχή στον καφέ και τις οθόνες: Ο απογευματινός καφές και το μπλε φως του κινητού το βράδυ είναι οι μεγαλύτεροι εχθροί του ύπνου, ειδικά τώρα που ο οργανισμός σας είναι ήδη μπερδεμένος.
  Όχι στον μεσημεριανό ύπνο: Τουλάχιστον για τις πρώτες 2-3 μέρες, προσπαθήστε να μην κοιμηθείτε το μεσημέρι, ώστε να νυστάξετε πιο εύκολα το βράδυ.

Θα σταματήσουμε ποτέ να αλλάζουμε την ώρα;

Η συζήτηση για την κατάργηση της αλλαγής της ώρας κρατάει χρόνια. Αν και πολλοί θα ήθελαν να μείνουμε για πάντα στη θερινή ώρα για να έχουμε περισσότερο φως τα απογεύματα, οι ειδικοί του ύπνου διαφωνούν. Υποστηρίζουν ότι η χειμερινή (τυπική) ώρα είναι αυτή που ταιριάζει καλύτερα στη βιολογία μας και μας χαρίζει τον πιο ξεκούραστο ύπνο.

Μέχρι να αποφασίσουν οι υπεύθυνοι, εμείς ας φροντίσουμε να απολαύσουμε την άνοιξη με όσο το δυνατόν περισσότερη ενέργεια!

Η αλλαγή του ωραρίου σε θερινό εφαρμόζεται από το 1916, με στόχο την ποιοτική αξιοποίηση του φυσικού φωτός κατά τους θερινούς μήνες, την εξοικονόμηση ενέργειας και την αύξηση της παραγωγικότητας. Παρόλα αυτά, η σύγχρονη επιστήμη εκφράζει προβληματισμούς, αναφορικά με την αποτελεσματικότητα και τις επιπτώσεις αυτής της πρακτικής.

Οι προβληματισμοί των ειδικών

Σύμφωνα με δημοσιεύματα που φιλοξενούν τη γνώμη επιστημόνων, η αλλαγή της ώρας, είναι πιθανό να διαταράξει τον κιρκάδιο ρυθμό, οδηγώντας σε προβλήματα ύπνου, μειωμένη συγκέντρωση και αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακών συμβάντων. Ο κιρκάδιος ρυθμός είναι το βιολογικό ρολόι του σώματος, το οποίο λειτουργεί σε έναν 24ωρο κύκλο και, σύμφωνα με τους ερευνητές, παίζει ρόλο στη ρύθμιση βασικών σωματικών λειτουργιών -εκτός από τον ύπνο – στην απελευθέρωση ορμονών, τον μεταβολισμό και τη διάθεση.

«Δεν έχει πραγματικά διαφορά το καλοκαίρι» σημειώνουν επιστήμονες στο Euro News, αναφερόμενοι στην περίοδο που η ανατολή του ήλιου εξακολουθεί να είναι πολύ νωρίς. Όμως σημειώνουν, ότι δεν ισχύει το ίδιο και σε άλλες εποχές: «Την άνοιξη και το φθινόπωρο, η ανατολή του ήλιου είναι λίγο αργότερα, οπότε ξυπνώντας μια ώρα νωρίτερα, μπορεί να ξυπνήσουμε στο σκοτάδι. Και αυτό είναι πραγματικά προβληματικό, διότι χρειαζόμαστε το πρωινό φως του ήλιου προκειμένου να ρυθμίσουμε τα ρολόγια του σώματός μας και για τον βέλτιστο ύπνο», λένε.

Η έγκαιρη έκθεση στο φως διατηρεί τον κιρκάδιο κύκλο ευθυγραμμισμένο με το 24ωρο, καθώς το πρωινό φως προάγει τη φυσική αφύπνιση και επιτρέπει την πρώιμη έναρξη του ύπνου το βράδυ.

Τέλος, μπορεί να επέλθουν και οικονομικο-κοινωνικές επιπτώσεις. Οι αλλαγές στους κανόνες της θερινής ώρας προκαλούν προβλήματα σε υπάρχουσες εγκαταστάσεις και συστήματα, ενώ η προσαρμογή μπορεί να επηρεάσει την παραγωγικότητα και την καθημερινότητα των πολιτών, κάτι που έχει αναφερθεί σπάνια στο παρελθόν.

Η διαμάχη για την επικράτηση της θερινής ώρας

Η αλλαγή της ώρας και η εφαρμογή της θερινής ώρας προκαλούν έντονες συζητήσεις στην Ευρωπαϊκή Ένωση τα τελευταία χρόνια. Η συζήτηση αναζωπυρώθηκε το 2018, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την κατάργηση της αλλαγής ώρας, μετά από δημόσια διαβούλευση όπου το 84% των Ευρωπαίων πολιτών τάχθηκε υπέρ της μόνιμης εφαρμογής της θερινής ή χειμερινής ώρας. Ωστόσο, λόγω έλλειψης ομοφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών για το ποια ώρα θα επιλέξουν, το θέμα παραμένει ανοιχτό.

Τα επιχειρήματα υπέρ της κατάργησης της αλλαγής της ώρας περιλαμβάνουν λόγους υγείας, όπως διαταραχές στον ύπνο και την καθημερινή απόδοση. Υποστηρίζεται επίσης ότι η διατήρηση μιας σταθερής ώρας θα βελτιώσει την ευημερία, ενώ μπορεί να έχει οφέλη για το περιβάλλον και την εξοικονόμηση ενέργειας. Αντίθετα, ορισμένοι θεωρούν ότι η θερινή ώρα προσφέρει περισσότερες ώρες φωτός κατά τις απογευματινές ώρες, υποστηρίζοντας έτσι την ευημερία και την ψυχαγωγία, ιδίως κατά τους θερινούς μήνες.

Η πανδημία του COVID-19 και άλλες πολιτικές προτεραιότητες ανέβαλαν τις συζητήσεις, και προς το παρόν, δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία για την οριστική κατάργηση της αλλαγής ώρας. Έτσι, οι χώρες της Ε.Ε. συνεχίζουν να αλλάζουν ώρα δύο φορές τον χρόνο μέχρι νεοτέρας.

Πηγή: Lifo.gr